nieuws

Klimaatzaak, de Belgische Urgenda, gaat vandaag van start. Hoe zat dat ook alweer?

Drie vragen over de Belgische Klimaatzaak die dinsdag 16 maart van start gaat, na zeven jaar wachten. De rechtszaak moet de Belgische overheid dwingen zich aan de klimaatdoelstellingen te houden.

Klimaatactivisten demonstreren in Brussel, begin deze maand.  Beeld EPA
Klimaatactivisten demonstreren in Brussel, begin deze maand.Beeld EPA

Wat is de Klimaatzaak?

In 2014 richtten 11 bekende Vlamingen de vzw (vereniging zonder winstoogmerk) Klimaatzaak op en spanden een rechtszaak aan tegen de vier overheden in België. Het doel is, vergelijkbaar met de rechtszaak van de Nederlandse stichting Urgenda, om de Belgische overheid verantwoordelijk te houden voor het nakomen van het klimaatbeleid. In de afgelopen jaren sloten 60 duizend mensen zich aan als mede-eiser, wat het de grootste rechtszaak in de geschiedenis van het land maakt.

Wat staat er op het spel?

De rechtszaak moet de Belgische overheid dus dwingen zich aan de klimaatdoelstellingen te houden. De rechter buigt zich over de groene ambities van het land, die volgens Klimaatzaak tekortschieten. Zij zijn niet de enige die dat vinden. Ook de Europese Commissie concludeerde in een rapport uit 2020 dat het Belgische klimaatplan weinig ambitieus is en bovendien niet coherent. België behoort tot de ondertekenaars van het klimaatverdrag van Parijs, maar komt de beloften van het akkoord niet na, aldus de Commissie.

Klimaatzaak eist een afname van 42 procent van de broeikasgassen in 2025 ten opzichte van het jaar 1990. Dat is 7 procent bovenop de aanbeveling van de Europese Unie. En dat is broodnodig, stelt de organisatie. ‘Ruim een kwart miljoen keer het gewicht van Atomium in broeikassen: dat is wat ons land uitstootte sinds wij de overheden in december 2014 in gebreke stelden wegens nalatig klimaatbeleid.’ Andere landen ondernamen wel actie, stelt Klimaatzaak. De rechtszaak van Urgenda in Nederland is daarbij een belangrijk voorbeeld.

Waarom duurde het zo lang?

De Klimaatzaak wilde aanvankelijk niet van de grond komen vanwege de altijd netelige taalkwestie bij onze zuiderburen. De Klimaatzaak zou dienen bij een Franstalige rechtbank. Maar het Vlaams Gewest (de bestuurlijke eenheid van Vlaanderen binnen de Belgische staat) moest daar niets van hebben, bij monde van toenmalig minister van Omgeving Joke Schauvliege van de christendemocratische CD&V. Zij ging tweemaal in beroep, maar tevergeefs. Activisten en oppositiepolitici stelden dat het de minister niet om de taal te doen was – zij zou de zaak willen vertragen en daarvoor het complexe Belgische politieke en juridische stelsel gebruiken.

Uiteindelijk stapte Schauvliege begin 2019 op, na een uitglijder op de nieuwjaarsreceptie van het Algemeen Boerensyndicaat. In een speech zei ze dat de klimaatmarsen van Belgische scholieren waren ‘opgezet’. Dat het om een complot ging werd haar ‘ook verteld vanuit de Staatsveiligheid’, de Belgische geheime dienst. Dat was een leugen en kostte haar de kop.

Nu liggen de pleitdata eindelijk vast: tussen 16 en 26 maart. De vzw Klimaatzaak wilde de pleitdata naar voren halen, maar de coronacrisis stak daar een stokje voor.

Meer over