Kleine klas?

Kleine klassen zijn beter voor kinderen. Hun prestaties schieten omhoog, zittenblijven is er haast niet meer bij, ordeproblemen nemen af en het aantal verwijzingen naar het speciaal onderwijs daalt....

R. van Gorkom (59), verbonden aan de multiculturele, openbare Jan Nieuwenhuyzen-basisschool in Utrecht, met dertig jaar praktijkervaring: 'Ja, dat kan een kind wel raden, dat kleinere klassen beter zijn. Ik vond het zo'n open deur toen ik dat onderzoeksresultaat las, dat had ik ze zo wel kunnen vertellen. Ik ben destijds begonnen als kleuterleidster met 42 kinderen in de klas. Ik moet bekennen: dat ging prima. Je gaf klassikaal les, we deden allemaal op hetzelfde moment de blokkendoos open en op hetzelfde moment weer dicht. Ik krijg soms de indruk dat het toen met 42 tegelijk beter ging dan met 15 kinderen nu.

'Niet alles ligt dus aan groepsgrootte. Tegenwoordig, met divers samengestelde groepen, kun je niet anders dan individueel lesgeven. Dan moet je de groep verkleinen. Zeker als er ook nog van je wordt gevraagd om kinderen met problemen niet te verwijzen naar het speciaal onderwijs, maar in de klas te houden.'

W. Cashoek (49), 25 jaar ervaring en leerkracht in groep 4 van de christelijke Dreefschool in Haarlem: 'Het is veel prettiger werken met kleinere groepen. Je kan het met grote groepen ook wel zo regelen dat je toch in kleine eenheden werkt - dat zal ik niet ontkennen. Niettemin hebben veel kinderen individuele aandacht nodig. Ook al hebben we geen allochtone kinderen op school, toch is de populatie zeer gemêleerd. Ik werk daarom veel met hulp-ouders. Ik moet bijvoorbeeld weer gaan niveau-lezen, en dan heb ik ze hard nodig. Het is trouwens nog knap ingewikkeld om dat te organiseren, want veel ouders werken allebei. Je probeert steeds met circuitjes van ouders ondersteuning te krijgen voor computeronderwijs, of een middag handenarbeid. Ik hoor de overheid wel zeggen dat meer handen in de klas soelaas moet bieden, maar voorlopig heb ik nog geen onderwijsassistent gezien.'

Th. van den Boom, directeur (50), van Jan Baptist in Maastricht, een school voor zeer moeilijk lerende kinderen: 'Bij ons zitten er normaal gesproken twaalf leerlingen in de klas. Behalve de leerkracht hebben we ook nog een onderwijsassistent en vaak een stagiaire in zo'n groep. Dat gaat goed. Tijdelijk zitten we trouwens tjokvol, met wel vijftien kinderen per groep. Dat is te veel. Maar ik hou m'n hart vast voor de toekomst. Want volgens de overheid moeten de kinderen met leer- en gedragsproblemen en kinderen met een handicap op de gewone basisschool worden opgevangen. Weer samen naar school, weet u wel. Dat klinkt heel leuk, maar ik voorspel dat men erop terug zal komen, het is gewoon terug naar af.

'De enige manier waarop er nog iets van zulke vernieuwingen terecht zou komen, is als de gemiddelde klassengrootte drastisch naar beneden gaat. Maar dat moet dan zakken onder twintig leerlingen, terwijl ik dagelijks hoor dat in een klas 35 kinderen zitten. Dat is veel te veel.'

E. Rothuis (34), echografist en moeder van tweeling Bram en Tim (5), die in groep 2 van een Jenaplanschool zitten: 'Ik moet bekennen dat ik ze met angst en beven naar de basisschool heb gebracht. Dat was toch wel een cultuurschok na het kinderdagverblijf. Vorig jaar zaten ze al met 35, 36 kleuters in de klas. Dit jaar gaat het ook die kant op. Maar ik moet zeggen dat het me heeft verbaasd hoe gestructureerd het verloopt op school: een clubje gaat naar de leeshoek, een ander naar de poppenhoek of naar de water- en zandtafel. De jufs hebben heel goed in de gaten wanneer er iets misgaat.

'Er is overigens ook een onderwijsassistent, die helpt met aan- en uitkleden en zulke dingen. Het lijkt mij op zich vrij logisch dat kleine klassen positief zijn voor kinderen, maar niettemin verontrust de omvang van de kleuterklas van m'n eigen kinderen me niet, nee. Ik weet ook dat als het op leren aan komt, in de middenbouw, dat dan de groepsgrootte naar beneden gaat.'

P. Jungbluth, werkzaam bij het Nijmeegse onderzoeksinstituut ITS, dat regelmatig heeft onderzocht of kleine scholen effectiever zijn dan grote: 'Op kleine scholen zijn ook de klassen vaak klein. Maar wij hebben nooit gevonden dat kleinere klassen een positief effect hebben op schoolresultaten. Er is wel eens na onderzoek voortvarend gezegd dat kleine scholen beter zouden zijn, maar dat heeft men toch als te boude bewering in moeten trekken. Verder moeten we oppassen om Amerikaanse onderzoeksresultaten over het verbeteren van schoolresulaten zomaar toe te passen op ons systeem. Ik vind het daarom ook politiek gevaarlijk dat nu veel scholen denken dat ze er goed aan hebben gedaan om het extra geld voor kinderen met leerproblemen (het OVB-geld) in een algemene verkleining van hun klassen te stoppen, in plaats van in specifieke aandacht voor deze groep leerlingen. Die scholen roepen nu hoera!, zonder dat het ooit als effectief is bewezen.'

Mirjam Schöttelndreier

Meer over