Kleinburgerlijk onbegrip

Drie uur durende locatievoorstelling op Marken laat bezoekers op intieme wijze kennismaken met het (voormalige) eiland.

DOOR ANNETTE EMBRECHTS

Wanneer beland je nog eens op een heuse trekschuit? Ons exemplaar wordt voortgetrokken door trekpaard Ed. We glijden door het laatste stukje van het nooit voltooide Goudriaankanaal: een megalomane oplossing uit 1826 voor het dichtslibben van het IJ en het (letterlijk) lang voor Pampus liggen van schepen. Dit kanaal moest schepen via Marken en Durgerdam sneller toegang verschaffen tot Amsterdam.

Maar de bodem bleek te zompig; de uitvoering liep vast. Gelukkig, anders was het Hollandse Marken niet zichzelf gebleven. En zouden we nu, tijdens de prachtig pittoreske locatievoorstelling Mysteries op Marken, niet rustig kunnen genieten van de bijzondere oostpunt van het (voormalig) eiland, met zijn markante vuurtoren.

Onny Huisink en Saskia Janse, de leiding van Speeltheater Holland, nemen na 37 jaar tijdens Festival Karavaan afscheid van hun biotoop: het jeugdtheater. Dat doen ze niet in thuishaven Edam, maar in het verderop gelegen Marken. Het duo pakt groots uit, niet door spektakel te organiseren, maar door gasten tijdens een drie uur durende wandeling te trakteren op goed verzorgde, beeldende voorstellingen in het voormalige vissersdorp, gebouwd op terpen. De tableaus gaan naadloos op in hun unieke omgeving. Met een vleugje melancholie, wat humor, een traan, een speldenprik, een duik en veel sfeervolle muziek en pakkende beelden. Huisink en Janse vroegen jonge theatermakers zich te laten inspireren door de eigenaardigheden van bevolking en buurt. Onder hen ook Elien van der Hoek van Het Houten Huis, met wie Speeltheater Holland onlangs in onmin raakte, omdat deze jonge club de gedroomde opvolger leek voor hun theaterhuis in Edam, maar later hun hoop vestigde op een (beter betaalde) plek in Groningen. Tot grote teleurstelling van Huisink en Janse.

Van die ruzie is niets te merken bij het woordenloze duet (regie: Elien van der Hoek) tussen een bok en een geit. Zij venten hun onuitgesproken verdriet over hun onvruchtbare grond én relatie aandoenlijk uit in smachtend gedrag en nukkige bokkensprongen. Hun dierenmaskers spreken boekdelen, een trompet levert live een tragische grondtoon, en de verzakte houten speelhuisjes doen de rest. De metafoor is duidelijk: je zult maar kinderloos blijven in zo'n kleine gemeenschap. Ook elders in een waterig weiland, tijdens de aandoenlijke vertelling over Dwaze Klaasje (regie: Lise-Lott Kok, tekst: Saskia Janse), komen de tragiek en de kracht van de eenling die er buiten valt (terugkerend thema van Huisink en Janse) sterk aan de oppervlakte. Actrice Edda Barends vertelt met een dove danser en een accordeoniste een aangrijpend relaas over doofheid en kleinburgerlijk onbegrip. Verderop in de golven van de Gouwzee, verwijst de liefdes(verdriet)dialoog in De mens is geen eiland naar de angst voor de vreemdeling.

Van Aart Staartjes klinkt op band een ode aan Marken; we staan oog in oog met een piepklein huisje met zijn beeltenis erop. Staartjes spreekt de hoop uit dat 'de vooruitgang hier nog lang achterwege mag blijven' (al verkocht hij direct na zijn bijdrage binnen een uur zijn Marker huisje van 90m2). Lydia Rood schreef een grappig hoorspelletje tussen Goudriaan en koning Willem I, dat met stille poppen (een kenmerk van Speeltheater Holland), koets en paardenmaskerade fraai tot leven komt. Twee bont geklede Marker vrouwen (groene klompen, oranje legging, Delfstblauwe schort) nemen vrolijk en brutaal in allerlei talen de toeristische uitbuiting op de hak van de authenticiteit van het dorp (regie: Lieke Benders). En terwijl in de schuur het sterfgeval van de boer op nummer 8 wordt bezongen, schudt diens echte zoon het publiek buiten de hand. Ja, zegt hij glimmend, vader overleed vorig jaar tussen de koeien. De Markers zullen na een jaar weinig oog meer hebben voor zijn rouw; de Karavaan-toeschouwers zuigen het op. De zoon geniet. En de bezoekers smullen op hun beurt van hun intieme bezoek aan Marken.

Karavaan 2012: Mysteries op Marken door Speeltheater Holland, 3x per dag t/m 5 augustus. speeltheater.nl en karavaan.nl

undefined

Meer over