Klassiek

*****..

Frits van der Waa

De urgentie van Beethoven
Beethoven: symfonieën en ouvertures. Anima Eterna o.l.v. Jos van Immerseel. Zig-Zag Territoires (6 cd’s).

De urgentie van Beethoven
Vanaf het allereerste akkoord van het eerste deel van zijn Eerste Symfonie is het symfonisch scheppen van Ludwig van Beethoven doortrokken van een heilig moeten, van de zelf opgelegde plicht zijn voorgangers Mozart en de toen nog levende Haydn het nakijken te geven. De urgentie die zijn muziek kenmerkt, is bij de Vlaming Jos van Immerseel en zijn orkest Anima Eterna in goede handen. Het gezelschap, dat zich bedient van een historisch verantwoord instrumentarium, heeft in twee jaar tijd alle negen symfonieën plus vijf ouvertures opgenomen, die nu tezamen in een zes cd’s tellend doosje zijn uitgebracht door Zig-Zag Territoires.

De urgentie van Beethoven
Het zijn verfrissende uitvoeringen met veel voors en weinig tegens. In de toelichting legt de dirigent uitgebreid verantwoording af over de diverse aspecten van zijn uitvoering: de stemtoon, de bezetting, de tempi en zo meer. Die laatste twee hebben volgens hem veel met elkaar te maken. Want Beethovens hoge, door sommigen onrealiseerbaar geachte tempi zijn volgens Van Immerseel wel degelijk uitvoerbaar, mits men de goede instrumenten en de juiste, dus niet te grote bezetting gebruikt.

De urgentie van Beethoven
Zijn interpretaties zijn dan ook monter en voortvarend; vergeleken met de uitvoeringen van Frans Brüggen, die met zijn Orkest van de Achttiende Eeuw een maatstaf voor de historisch verantwoorde Beethoven neerzette, aan de aardse kant.

De urgentie van Beethoven
Zo aards dat je bij de soms ietwat ruiggerande hoorns duidelijk hoort dat het om mensenwerk gaat. De slanke houtblazers zorgen daarentegen voor een fraaie kleuring en een transparant klankbeeld.

De urgentie van Beethoven
Het koor en de solisten in de Negende maken het altijd wat zwaar op de maag liggende Alle Menschen werden Brüder genietbaarder dan gewoonlijk het geval is.

Floers en schittering
*****

Floers en schittering
Bach: Johannes Passion. Concerto d’Amsterdam en La Furia o.l.v. Nico van der Meel. Quintone (2 cd’s).

Floers en schittering
Van de vier versies die Bach in de loop der jaren vervaardigde van de Johannes Passion is de tweede, die uit 1725, een geliefd alternatief voor de definitieve versie van een jaar of twintig later. Dat komt doordat het de meest afwijkende variant is. Het verschil zit hem in het begin- en het slotkoor en in een paar aria’s. Overigens gaat het gedeeltelijk om muziek die bekend is, want Bach schoof lustig met zijn noten van werk naar werk: het openingskoor uit 1725, O Mensch bewein’ dein Sünde groß, belandde uiteindelijk in de Matthäus Passion.

Floers en schittering
Attractiever, want onbekender, zijn de aria’s Himmel reiße, Welt erbebe en Zerschmettert mich, ihr Felsen und ihr Hügel waarvan de aardschokkende thematiek zijn pendant vindt in steile chromatische wendingen.

Floers en schittering
Nico van der Meel, die vooral bekend is als tenor, maar ook dirigeert, is in beide hoedanigheden te beluisteren op de cd-opname die het barokorkest Concerto d’Amsterdam van deze Johannes heeft gemaakt. Hij doet niet mee met de nieuwste mode om Bachs passies met een minimum aan zangers te bezetten en zet een koortje van twaalf zangers plus vijf solisten in, waarbij hij zelf als nummer zes de Evangelist zingt. In die hoedanigheid neemt hij een iets overtuigender voortouw dan als dirigent: het Vlaamse koor La Furia weet in de drukste passages de samenhang nog maar net vast te houden.

Floers en schittering
De geheel Nederlandse cast mag er wezen. Counter Maarten Engeltjes en tenor Marcel Beekman zijn van dezelfde statuur als Van der Meel, terwijl Machteld Baumans, Matthijs van de Woerd en Frans Fiselier in elk geval zorgen voor vertolkingen met betrouwbare basiskwaliteiten.

Floers en schittering
Concerto d’Amsterdam, een barokgezelschap dat al sinds 1991 actief is, brengt op gepaste momenten floers en schittering aan en doet niet onder voor diverse veel befaamdere collega-orkesten die Nederland rijk is.Frits van der Waa

Meer over