Klassiek compromis wendt crisis af

Na lang onderhandelen hebben de regeringspartijen een akkoord bereikt over een nieuw bed-bad-broodbeleid. De VVD dwong de PvdA te aanvaarden dat de regeling strenger wordt.

Premier Mark Rutte geeft een toelichting op het akkoord over de opvang van illegalen. Beeld anp
Premier Mark Rutte geeft een toelichting op het akkoord over de opvang van illegalen.Beeld anp

Na een ruime week onderhandelen hebben VVD en PvdA besloten dat uitgeprocedeerde asielzoekers langer worden opgevangen, maar niet tot in het oneindige. De asielzoekers kunnen terecht in de vijf grootste steden en in Ter Apel. Voorwaarde is dat ze meewerken aan hun vertrek. Andere gemeenten moeten stoppen met de noodopvang die ze asielzoekers bieden.

Toenadering

Met het akkoord laten de coalitiepartijen zien dat ze toenadering verkiezen boven verwijdering van elkaar. Voorlopig dan de afspraken gelden maar voor één jaar.

De afgelopen dagen ontstond de indruk dat een kabinetscrisis nabij was. Premier Rutte en vicepremier Asscher beaamden woensdagavond tijdens hun persconferentie dat ze een 'zwaar bevochten compromis' hadden bereikt, en dat het spannend was geweest. Maar Rutte benadrukte ook dat het kabinet nog steeds de ambitie heeft om tot 2017 te regeren.

De twee coalitiepartijen sloten een klassiek compromis. De VVD wil eigenlijk geen enkele opvang voor illegalen, de PvdA vindt juist dat ieder mens recht heeft op een bed, een bad en brood. Ze kwamen in het midden uit: tussen nul en oneindig ligt een paar weken of maanden opvang.

De onderhandelaars spraken niet af hoelang de asielzoekers in de nieuwe opvangcentra in de grote steden mogen blijven. Wie terug wil maar niet kan, krijgt langer onderdak. De Dienst Terugkeer & Vertrek zal dat per persoon beoordelen. Wie niet 'oprecht en aantoonbaar' meewerkt aan vertrek wordt op straat gezet. Dan rest de daklozenopvang.

Strengere aanpak

Voor de sociaal-democraten is het pluspunt dat uitgeprocedeerde asielzoekers langer worden opgevangen door het Rijk. Voor de liberalen is van belang dat de opvang wordt teruggebracht tot zes plaatsen. De noodopvang die tientallen gemeenten nu hebben, moet straks dicht. Ook dat is winst voor de VVD. Gemeenten die opvang blijven bieden krijgen minder geld, bijvoorbeeld voor integratie. Wel wordt met die sanctie gewacht tot na een uitspraak van de Raad van State in een zaak van uitgeprocedeerde asielzoekers tegen de staat.

Met het einde van het gedoogbeleid voor gemeentelijke opvang wordt de aanpak van afgewezen asielzoekers eerder strenger dan ruimhartiger. Dat lijkt een sterk staaltje onderhandelen van de VVD. De politieke crisis rond de illegale asielzoekers begon immers na een procedure bij de Raad van Europa die tot doel had asielzoekers menswaardiger te behandelen.

De PvdA verzekerde steeds dat ze een uitspraak van het Europees Comité voor Sociale Rechten onverkort zou uitvoeren. Dat comité sprak in november duidelijk uit: ieder mens moet worden voorzien van basisbehoeften zoals een bed, een douche, een maaltijd en kleding.

Meerderheid vóór sobere opvang

Maar de VVD wist de discussie uit de juridische en in de politieke sfeer te trekken. De partij dwong af dat ook het Comité van Ministers van de Raad van Europa haar zegje zou doen. Dat comité kwam vorige week met een onbestemde uitspraak: er valt iets te zeggen voor bed, bad en brood, maar het hoeft niet per se. Daarmee bleek de PvdA niet sterk genoeg te staan om volledig gelijk te krijgen ook al is er in de Tweede Kamer een meerderheid vóór sobere opvang.

De oppositie reageert kritisch op het akkoord. 'Als opvang maar heel kort mag plaatsvinden, zijn we met een paar weken weer terug bij af', vindt de SP. Toch kwamen de SP, ChristenUnie en GroenLinks eerder met een vergelijkbaar plan. Ook zij stelden voor om uitgeprocedeerde asielzoekers opvang te geven zolang ze meewerken met de autoriteiten.

Meer over