Kippenhouders hebben door dreiging vogelgriep alles behalve een vrolijk Pasen

De eind vorig jaar in Nederland uitgebroken vogelgriep heeft de tweehonderd eierboeren met vrije-uitloopkippen alles behalve een vrolijk Pasen bezorgd. Ze moeten hun kippen al maanden binnenhouden en kunnen hun eieren alleen nog als scharreleieren verkopen. Die leveren minder op.

Opgehokte kippen tijdens de uitbraak van vogelgriep in 2008. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant
Opgehokte kippen tijdens de uitbraak van vogelgriep in 2008.Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

'We worden gestimuleerd diervriendelijk te produceren en nu krijgen we deze ellende over ons heen', zegt Sjef de Baar, eierboer in Den Bommel, een dorp met tweeduizend inwoners in de Zuid-Hollandse gemeente Goeree-Overflakkee. Normaal gesproken zou Pasen voor hem als eierboer een feest zijn geweest doordat de vraag naar eieren stijgt en hij dus meer eieren kan verkopen voor een hogere prijs. Maar hij moet sinds eind november vorig jaar zijn 50 duizend vrije-uitloopkippen binnenhouden omdat er elders in de provincie en daarbuiten vogelgriep is ontdekt. Sindsdien geldt er een zogeheten ophokplicht in heel Nederland om nieuwe uitbraken van vogelgriep te voorkomen. De Baar mag zijn eieren voorlopig alleen aan de man brengen als minder goed renderende scharreleieren. De Baar: 'Ik loop wekelijks 7.500 euro omzet mis.'

De Baar is niet de enige in vrije-uitloopeieren gespecialiseerde eierboer die dit weekeinde inkomsten heeft gederfd. De tweehonderd kippenhouders met vrije-uitloopkippen zijn gezamenlijk 200 duizend euro misgelopen, schat Hubert Andela, voorzitter van de Algemene Nederlandse Vereniging van Eierhandelaren en Eiproductfabrikanten. 'Een scharrelei levert namelijk 3 cent minder op.' Tijdens Pasen eet Nederland 35 miljoen extra eieren, een vijfde komt bij houders van vrije-uitloopkippen vandaan.

Die twee ton inkomstenderving lijkt een relatief laag bedrag, maar komt volgens Andela bovenop de ruim 10 miljoen euro aan omzet die de eierboeren al zijn kwijtgeraakt door de ophokplicht.

In november werd vogelgriep (H5N80) geconstateerd op negen pluimveeboerderijen in de provincies Zuid-Holland, Gelderland, Friesland, Overijssel en Flevoland. Ook bij particulieren met pluimvee werd de ziekte aangetroffen. Honderdduizenden kippen en eenden moesten preventief worden geruimd. In Frankrijk, Duitsland en het Verenigde Koninkrijk zijn eveneens uitbraken van vogelgriep gemeld.

Pluimvee

De ophokplicht blijft voorlopig nog van kracht, hoewel er volgens het ministerie van Economische Zaken sinds 25 december geen nieuwe gevallen van vogelgriep meer zijn ontdekt bij kippenboeren in Nederland. Wel is er begin maart vogelgriep geconstateerd bij het pluimvee van twee hobbyisten in Landsmeer en Wormerveer. Wilde vogels zorgen voor een reëel risico op een nieuwe vogelgriepbesmetting, meldde de demissionair staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken donderdag in een Kamerbrief. Van Dam heeft andere beschermingsmaatregelen wel iets versoepeld. Kinderboerderijen met kippen mogen weer bezoekers ontvangen.

Voor eierboer De Baar voelen de preventieve maatregelen vooral wrang omdat hij sinds 2010 allerlei investeringen heeft gedaan om zijn kippen de ruimte te geven. Hij heeft meer land moeten kopen rondom zijn boerderij. Tevens is hij verplicht bomen en struiken aan te planten in het open grasveld. Iedere vrije-uitloopkip heeft recht op vier vierkante meter weiland, vertelt hij. Alleen 's nachts gaan de kippen normaliter naar binnen. Het liefst ziet hij ze vandaag nog weer vrij rondscharrelen in het gras. De Baar: 'Maar inmiddels zitten ze al meer dan tien weken binnen. En dat terwijl ze zo gewend zijn om naar buiten te gaan.'

Dit leveren de verschillende eieren op

Nederlandse kippenhouders verdienen hun brood met vier typen eieren. Het zogeheten verrijkte kooi-ei (kip zit iets minder krap dan in een legbatterij) levert 5 cent per ei op, het scharrelei (kippen los in een stal) 6 cent, het vrije-uitloopei 9 cent en het biologische ei 15 cent. Zowel de biokip als de vrije-uitloopkip mag overdag naar buiten, de eerste krijgt (duurder) biologisch voedsel. Biologische eieren vertegenwoordigen 5 procent van de markt, verrijkte kooi-eieren 14 procent, vrije-uitloopeieren 20 procent en scharreleieren 61 procent. De verrijkte kooi-eieren gaan naar bakkerijen en de voedingsmiddelenindustrie en niet in doosjes naar supermarkten. Jaarlijks verkopen eierboeren ruim 11 miljard eieren.

Vrije uitloop-boerderijen zoeken naar oplossingen ophokplicht
Door de ophokplicht moeten talloze boeren hun vrije-uitloopeierente verkopen als 'gewone' scharreleieren. En dat levert minder op. Lees hier hoe een vrije-uitloopei opeens scharrelei wordt. (+)

'Het AD zocht paaseieren op laag water - daarom hier wat feiten over pasen'
'Paaseieren, daar is niks christelijks aan,' zei presentator Tijs van den Brink (EO) tegen Mark Rutte. Waarom eten we dan eieren met pasen? Antwoord op deze en andere paasvragen in dit artikel.

Meer over