Nieuws

Kippenboeren krijgen geen gelijk: staat niet aansprakelijk voor schade fipronilcrisis

Als op het erf van een boer fouten worden gemaakt, dan kan die boer de schuld niet bij de (falende) overheid leggen. Tot dit oordeel over de fipronilcrisis komt, na de rechtbank in Den Haag twee jaar geleden, dinsdag ook het gerechtshof in hoger beroep.

Eieren worden in 2017 op last van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vernietigd na de ontdekking van een te hoge concentratie fipronil. Beeld ANP
Eieren worden in 2017 op last van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vernietigd na de ontdekking van een te hoge concentratie fipronil.Beeld ANP

Het schandaal rond het verboden middel fipronil speelde zich af in 2017. Twee bedrijven bleken op honderden pluimveehouderijen het middel te hebben gebruikt om de besmettelijke ziekte bloedluis bij kippen te voorkomen. Toen dit aan het licht kwam en een te hoge concentratie van het middel in eieren werd aangetroffen, werden ongeveer 250 bedrijven van pluimveehouders door de overheid geblokkeerd. Miljoenen eieren werden vernietigd en tienduizenden kippen geruimd.

De schade voor de sector liep in de tientallen miljoenen. Ruim honderd pluimveehouders hoopten samen met landbouworganisatie LTO Nederland via de rechter een schadevergoeding te kunnen krijgen van de staat. Zij verwijten met name de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) laks ingrijpen. Die had al in 2016 tips binnengekregen over het illegale gebruik van het middel, maar sloeg geen alarm. Dit had volgens LTO en de pluimveehouders veel schade en leed kunnen voorkomen.

Onderzoek

De NVWA begon destijds alleen een strafrechtelijk onderzoek. ‘Die weg was langzamer dan de bestuursrechtelijke weg’, oordeelt het hof. De rechters concluderen desondanks dat de NVWA het op deze manier mocht aanpakken, omdat de overschrijding van de wettelijke norm van fipronil in eieren niet betekende ‘dat er een acuut gevaar was voor de volksgezondheid’.

‘Deze uitspraak is heel teleurstellend’, zegt Kees de Jong, voorzitter Pluimveehouderij bij LTO Nederland. ‘Het is voor ons belangrijk om er op te kunnen vertrouwen dat onze toezichthouder in actie komt als daar reden toe is. We gaan ons beraden over deze uitspraak en bekijken wat we nog kunnen doen. Tegelijkertijd willen veel pluimveehouders dit boek nu voor eens en altijd sluiten.’

Strafzaak

Het fipronilboek is voorlopig nog niet gesloten. Volgende week begint de strafzaak tegen de eigenaren van de twee bedrijven die illegaal fipronil gebruikten bij de pluimveehouders. ChickFriend en ChickClean. In een civiele zaak, eveneens aangespannen door pluimveehouders, oordeelde de rechtbank van Arnhem vorig jaar al dat deze bedrijven aansprakelijk zijn voor de schade. De veroorzakers hadden volgens de rechter willens en wetens het verboden middel fipronil gebruikt om bloedluis te bestrijden.

De pluimveehouders mogen dan in die zaak gelijk hebben gekregen en vinden dat de NVWA eveneens aansprakelijk is voor hun schade, het pleit de sector allerminst vrij. In onderzoeken van oud-minister van Justitie Winnie Sorgdrager en de Onderzoeksraad voor Veiligheid was de conclusie onverbiddelijk: iedere betrokkene draagt schuld.

En dus ook de pluimveehouders waar de bloedluisbestrijders over de vloer kwamen. Bij wie op zijn minst een belletje had moeten rinkelen toen er plotseling een wondermiddel werd gepresenteerd tegen een van de hardnekkigste ziekten in de sector.

Meer over