Kinderopvang wordt peperduur

De helft tot een kwart van de ouders is de komende jaren veel meer geld kwijt aan kinderopvang. Nu al daalt de vraag naar creplaatsen....

Na de geboorte van haar tweeling wilde Marije Kuyk weer aan het werk.

Maar toen ze het bedrag onder ogen kreeg dat zij en haar man moesten betalen voor de cre, zag ze ervan af. 'Ik zag er toch al tegenop om met twee baby's van drie hoog naar beneden te komen en op de fiets door de stad te crossen om op kwart over zeven op mijn werk te zijn. Voor 380 euro in de maand had ik daar geen puf in.'

Was de rekening voor drie dagen opvang in eerste instantie nog 391 euro geweest, per 1 januari werd de ouderbijdrage 529 euro per maand, omdat de cre duurder werd. Ofschoon Kuyks werkgever meebetaalt, draaiden de ouders op voor de prijsverhoging omdat de pot kinderopvang leeg was. Het reclamebureau van haar man betaalt niets aan kinderopvang.

Wat het echtpaar overkomt, is geen uitzondering. Veel ouders hebben de laatste maanden te kampen met enorme prijsverhogingen voor kinderopvang. Dat is niet direct het gevolg van de gestegen prijzen in de kinderopvang (sinds 1996 met bijna 50 procent) want maar weinig ouders betalen de kinderopvang volledig zelf.

De meeste ouders hebben een door de gemeente gesubsidieerde plaats of een bedrijfsplaats. In het eerste geval betalen ze naar inkomen volgens een tabel die wordt vastgesteld door het ministerie van Sociale Zaken. In het tweede geval vaak ook, al zijn er werkgevers die een eigen tabel hanteren of die een vast bedrag betalen.

Een cre kost gemiddeld 5 euro per uur (van 2,80 tot 7 euro). Volgens de tabel betaalden ouders in 2003, afhankelijk van hun inkomen, 25 cent tot 3 euro. Goedkoper dan oppas aan huis of een uur parkeren in de Amsterdamse binnenstad. De prijsstijgingen gingen goeddeels aan hen voorbij.

Sinds dit jaar vermeldt de tabel van Sociale Zaken geen geldbedragen maar percentages. Al naar gelang hun inkomen betalen ouders 2 tot 9 procent van hun inkomen (bij twee kinderen maximaal 11 procent). Gemiddeld genomen zijn de ouderbijdragen gelijk gebleven, maar omdat wordt gerekend met een percentage van de creprijs, hebben ouders met een dure cre dat per 1 januari gemerkt in hun portemonnee.

Er is nog een groep ouders flink duurder uit. Sommige gemeenten en werkgevers lopen vooruit op de Wet Basisvoorziening Kinderopvang die in 2005 van kracht wordt. Dan subsidin gemeenten geen kinderopvang meer, maar wordt die rol overgenomen door de rijksoverheid. Een aantal gemeenten heeft ouders alvast die subsidie ontnomen. Iets vergelijkbaars overkwam ouders met een bedrijfsplaats. Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat werkgevers van beide ouders vanaf 2005 elk eenzesde deel van de kosten meebetalen. Vooruitlopend op die situatie hebben sommige werkgevers hun bijdrage vast gehalveerd.

Volgens de Belangenvereniging voor Ouders in de Kinderopvang BOinK heeft nog niet de helft van de ouderparen werkgevers die allebei meebetalen. Bovendien heeft eenderde van de bedrijven een wachtlijst voor opvanggeld. 11 Procent van de ouders krijgt niets van hun baas voor opvang.

Hoeveel ouders de laatste tijd voor hogere opvangkosten kwamen te staan is niet bekend, maar trendonderzoek toonde vorig jaar aan dat het gebruik van kinderdagverblijven stagneerde, terwijl het aandeel van informele oppas groeit.

Volgend jaar, als de Wet Basisvoorziening Kinderopvang is ingevoerd, zijn er geen bedrijfs-of subsidieplaatsen meer. Ouders kopen dan zelf een plaats in de cre en krijgen een deel van de kosten vergoed van de overheid en een deel van hun werkgevers. De overheid betaalt eenderde van de prijs, maar naar inkomen. Dat loopt uiteen van 63 procent van de prijs voor de laagste inkomens tot 0 procent bij de hoogste inkomens voor kind, bij twee kinderen betaalt de overheid 45 procent van de prijs. Adder onder het gras is de creprijs. Als die hoger is dan 5,68 euro per uur dan betalen ouders de meerprijs zelf.

Eenderde van de kosten kunnen ouders verhalen op hun werkgevers maar dat lukt vaak niet. Waar werkgevers het laten afweten, zou aanvankelijk de overheid bijspringen, maar nu wordt die compensatie in drie jaar afgebouwd.

Dat heeft grote gevolgen. Ouders met meebetalende werkgevers zijn, al naar gelang hun inkomen, in 2008 2 tot 9 procent van hun inkomen kwijt aan kinderopvang. Met meebetalende werkgever is dat 9 tot 13 procent en zonder werkgeversbijdrage 13 tot 16 procent. Het ministerie van Sociale Zaken schat dat in de toekomst een kwart van de ouders duurder uit is, BOinK houdt het op de helft. De ondernemers vrezen een daling van de vraag naar kinderopvang met 20 procent.

De sleutel naar betaalbare kinderopvang ligt in handen van de Tweede Kamer die in april het ontwerp van de Basiswet behandelt. De PvdA wil de werkgeversbijdrage verplichten. Dat bespaart niet alleen ouders veel kosten, het voorkomt ook dat kindercentra die de afgelopen jaren met miljoenen aan overheidsgeld zijn opgebouwd, verdwijnen.

Meer over