Reportage

Kinderopvang staakt voor het eerst in 20 jaar: ‘Kinderen krijgen niet meer de aandacht die ze verdienen’

Kinderopvangmedewerkers uit Noord-Holland en Almere kwamen donderdag op de Dam bijeen voor een staking. Als hun eisen niet worden ingewilligd, komt er 8 juli een landelijk vervolg. ‘18 kinderen, weet je wat voor een lawaai en stress dat oplevert?’

Kinderopvangmedewerkers voeren donderdag op de Dam in Amsterdam actie voor een hoger loon en betere arbeidsomstandigheden.  Beeld  Guus Dubbelman / de Volkskrant
Kinderopvangmedewerkers voeren donderdag op de Dam in Amsterdam actie voor een hoger loon en betere arbeidsomstandigheden.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Werk-werk-werk-werk-drúk! Wij-hebben-geen tijd-voor-de kids!’ Echt lekker rijmen doet het niet, maar dat maakt FNV-dagvoorzitter Irene Hemelaar niet uit, als ze om half elf ’s ochtends haar eerste leuzen de Dam over jaagt. De ruim 500 aanwezige (vrijwel uitsluitend vrouwelijke) kinderopvangmedewerkers uit de provincie Noord-Holland en Almere moeten aanvankelijk nog een beetje in de stemming komen. Een dame met kort zwart haar scandeert voorzichtig mee, haar blonde collega roert wat in haar koffie.

Staken in de kinderopvang is voor de meeste medewerkers in de sector dan ook iets nieuws. De laatste keer dat pedagogisch medewerkers het werk neerlegden is al weer twintig jaar geleden. Maar het cao-akkoord dat werkgevers vorige week sloten met vakbond CNV is volgens de FNV’ers echt onvoldoende. Dus staan ze donderdagochtend op de Dam om kleinere kindergroepen te eisen en minder administratieve lasten, terugkeer van de assisterende groepshulp en een hoger loon. De kinderen krijgen niet meer de aandacht die ze verdienen, klinkt het.

Jaarurensystematiek

Ook de zogenoemde ‘beschikbaarheidsdag’ is de stakers een doorn in het oog. Nu horen ze soms pas ’s ochtends of ze moeten werken. De jaarurensystematiek zorgt er ook nog eens voor dat gedurende lange tijd veel achter elkaar gewerkt kan worden. Immers: als het totaal aantal werkuren per jaar maar gelijk blijft, zijn grote verschillen per maand mogelijk. Beide moeten afgeschaft worden, bepleit de FNV.

Irene Nooteboom en Conny Klaus van kinderopvang Humankind uit Heemstede houden een groot spandoek omhoog. ‘Verlicht de werkdruk’ staat er. Al respectievelijk 30 en 18 jaar werken ze met liefde in de kinderopvang, maar de maat is vol, zeggen ze. ‘Wij hebben soms te maken met groepen van 18 kinderen’, zegt Nooteboom. ‘Weet je wat een lawaai en een stress dat oplevert? Vroeger hadden we er slechts 12 en ook nog groepshulp voor de afwas, schoonmaak, het bereiden van eten. Kan je nagaan.’

Namens werkgeversorganisatie BK zei Rogier Vegter eerder tegen de Volkskrant dat groepen verkleinen ‘onrealistisch’ is omdat er schrijnende personeelstekorten zijn. ‘Hadden ze maar niet al die flexwerkers in het verleden moeten inschakelen’, zegt Klaus. ‘Die hadden geen rechten, kregen slecht betaald. Daarom is het werk impopulair geworden.’

In het cao-akkoord tussen CNV en werkgeversorganisaties werd een structurele salarisstijging van 3 procent bedongen. Ook moeten medewerkers nu minimaal twee weken van tevoren te horen krijgen als ze moeten werken op de beschikbaarheidsdag. De marges van de jaarurensystematiek worden strakker. Daarmee wordt slechts ten dele tegemoet gekomen aan de eisen van de kinderopvangmedewerkers. De voornaamste vraag die op het Damplein klinkt: hoe gaat de werkdruk worden verlicht?

‘Intimidatie’

Strijdvaardig komt FNV-vicevoorzitter Kitty Jong het podium aflopen. Zojuist riep ze op om gevallen van ‘intimidatie’ door managers bij haar en collega’s te melden. Van het cao-akkoord van CNV is ze niet onder de indruk. ‘CNV heeft zich op een dwaalspoor laten brengen’, zegt ze. ‘Er is duidelijk bereidheid van werknemers om in actie te komen. Het domste wat je kan doen is dan om genoegen te nemen met een halfbakken compromis. Waarom vormen we niet een front? Kennelijk vinden CNV-leden actievoeren te ingewikkeld.’

Voorzitter CNV Zorg en Welzijn Anneke Westerlaken laat in een reactie weten begrip te hebben voor de staking, maar dat ze goede redenen hadden om te tekenen. ‘Ten eerste omdat onze leden voor gestemd hebben toen het eindbod van de werkgeversorganisaties binnenkwam. Wij zijn een democratische vereniging. Daarnaast zou een deel van de medewerkers de loonsverhoging van juli mislopen als de gemaakte afspraken niet op tijd bindend worden verklaard voor de hele sector. Bovendien is een cao niet voor alles een wondermiddel. We hebben een aantal mooie resultaten geboekt, en gaan over de werkdruk in overleg met Den Haag.’

Als de Dam rond half een langzaam leegstroomt, staan Klaus en Nooteboom er als een van de laatsten nog, het spandoek fier omhoog. Volgende week is er vermoedelijk weer een staking, dan een landelijke, maar daar zullen zij niet bij zijn. Ze wijzen naar de namen van collega’s onderaan het spandoek. ‘Zij hadden nu al moeite met de staking. Vanwege corona, maar ook om de kinderen alleen te laten. Wij vinden dat we het recht hebben om hier te staan. Maar volgende week is het aan anderen.’

Meer over