Kinderbijslag houdt Vlaamse 'grenswerker' bij DAF weg

De nood is hoog bij DAF Trucks. De herrezen vrachtwagenfabrikant kampt vier jaar na faillissement, massaontslag en doorstart met personeelstekort....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Dat zal DAF niet meevallen. Niet omdat er in België geen belangstelling bestaat voor werken bij DAF, Philips, NedCar of DSM. Dagelijks forensen bijna veertienduizend Belgen naar hun werk aan de Nederlandse kant van de grens, bij vooral de grote werkgevers in Noord-Brabant en Limburg.

Maar het enthousiasme taant. De afgelopen twee jaar daalde het aantal grensforensen met 1280 Belgen. Dat heeft Nederland vooral aan zichzelf te wijten. Jaarlijks stelt het kabinet de sociale premies en belastingen zó vast, dat de 'koopkrachtplaatjes' voor de Nederlandse werknemers goed uitvallen. De Belgische grensforens betaalt echter in België belasting en in Nederland sociale premies. De koopkrachtplaatjes vallen dan nog wel eens ten nadele van de grensforensende Belg uit. 'Het is jaarlijks een loterij', zegt Roger Dessers van de Belgische vakcentrale ABVV.

In 1994 maakte het kabinet Lubbers-Kok het in zijn herinnering erg bont. Geschuif met AAW-premies kostte de Belgische grensforens maandelijks tot 203 gulden netto. Dat heugt de Belgische grensforens tot de dag van vandaag. Door acties van de Belgische bonden wordt de pijn nu verzacht. Door België. Dat stelt een compensatiefonds in voor degenen die vóór de Nederlandse maatregel al over de grens werkten.

'Het zou beter zijn als de Nederlandse regering eens keek wat belasting- en premiebeleid voor duizenden Belgische gezinnen betekent. De Europese vakbeweging wil het liefst een soort grenstoets, zoals er ook milieurapportages zijn om te zien wat de gevolgen van het beleid voor de grensforensen zijn', zegt Dessers.

De problemen gelden overigens voor alle grenswerkers in de Europese Unie. Weliswaar is in 1992 het vrij verkeer van arbeid in de Unie afgekondigd, maar elke grensforens stuit op praktische bezwaren. Binnen de Europese Unie trekken dagelijks 380 duizend mensen de grens over om in het buurland te gaan werken. Ruim 40 duizend mensen forensen dagelijks tussen België, Nederland en Duitsland.

Naast de bijna 14 duizend 'Nederbelgen' - Belgen die naar Nederland gaan -, pendelen er vierduizend Belgen op Duitsland. De populariteit is niet wederzijds. Slechts vijfduizend Nederlanders werken in België, vooral in de Antwerpse haven, en nog geen vijfhonderd Duitsers verdienen hun brood in België.

Nederlanders gaan wel massaal naar Duitsland, dagelijks ruim 16 duizend, terwijl maar 1330 Duitsers in Nederland werken. De verklaring daarvoor is simpel: in Duitsland zijn de lonen veel hoger. 'Bij DSM werken vrijwel geen Duitsers terwijl in Aken, zo gezegd om de hoek, één van de grootste en beste technische universiteiten van Europa is. DSM kan ze domweg niet betalen', zegt Claus Benz van de Duitse vakbond ÖTV. Benz woont zelf sinds kort in Nederland en werkt in Aken. 'Het is hier mooi wonen.'

Soms gaan werknemers groepsgewijs de grens over. Zo krijgt Nederland er binnenkort mogelijk weer een munitiefabriek bij als een vuurwerk- annex kruitfabriek vanuit Antwerpen naar Nederland verhuist. 'De milieuvoorschriften zijn bij jullie milder dan bij ons', zegt Dessers grijnzend. Fietsenfabriek Mondia uit Echt verhuisde juist naar het Belgische Maasmechelen. De werknemers verhuizen in beide gevallen mee.

'Het salaris moet, afgezien van de reiskostenvergoeding, gelijk blijven. De problemen voor de grensforens zijn echter afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden. Het afsluiten van een sociaal plan is een makkie vergeleken met dit soort collectieve regelingen', zegt Essers, euroconsulent van de FNV.

Turkse en Marokkaanse werknemers van Mondia kunnen, als zij werkloos zouden worden, in België noch in Nederland WW krijgen. Zij zijn immers geen onderdaan van één van de EU-landen. 'In België niet, want daar wonen ze niet, en in Nederland niet omdat ze hier geen premie betalen.'

Essers heeft daar wat op gevonden. 'Een aantal van hen werkte in Echt ook bij de vrijwillige brandweer. Over die vergoeding wordt WW-premie betaald. Als ze onverhoopt werkloos zouden raken, geeft dat hier recht op WW. Zo moet steeds individueel een oplossing worden gezocht. Reuze arbeidsintensief. De regelgeving negeert grenswerkers gewoon.'

Elk van de grenswerkers wordt geconfronteerd met de nationale verschillen in sociale zekerheid en belastingstelsel. Zo valt de werknemer onder de sociale zekerheid van het land waar hij werkt, de eventuele partner en kinderen niet. De Belg die in Nederland werkt, kan dus onder de zorgen van het ziekenfonds vallen, maar vrouw en kinderen moeten zichzelf in België verzekeren.

De kinderbijslag hoort bij de sociale zekerheid. Volgens de Europese regels krijgt ook een grensforens voor zijn kinderen bijslag. Een Nederlander die in België werkt, int daar de naar Nederlandse begrippen riante kinderbijslag. Wordt zijn kroost 18 jaar dan krijgt hij in Nederland ook studiefinanciering.

'Dat is dubbel cashen', zegt Ger Essers. De Belg die in Nederland werkt, krijgt hier de kindertoeslag maar die stopt als het kind 18 wordt. Dan wordt de bijslag hier omgezet in studiefinanciering. De Belg krijgt in zijn vaderland geen kinderbijslag of studiefinanciering. Dat is daar één pot nat.

Redenen te over dus voor de Belgen om sceptisch te staan tegenover de wervingsdrang van DAF. 'Er zullen vast landgenoten te vinden zijn, maar dan gaat het om een kort genoegen. Als ze het verschil merken tussen brutoloon en netto in het handje dan dooft het enthousiasme. Vroeger werden de verschillen nog wel eens bijgepast door de werkgever. Maar die goede zorgen zijn verleden tijd', zegt Dessers.

Meer over