Kind van 50

De Italiaanse filmer Paolo Sorrentino strikte acteur Sean Penn voor een rol als depressieve gothiczanger op nazi-jacht. Hij creëerde een persoon naar eigen evenbeeld, iemand die altijd jong wil blijven.

BOR BEEKMAN

Zijn Engels is beroerd. Maar dat was volgens de Italiaan Paolo Sorrentino (Napels, 1970) geen belemmering bij de opnamen van zijn in Ierland en Amerika gesitueerde roadmovie This Must Be the Place, met Sean Penn in de hoofdrol. 'I don't think language is a obstáákel.'

Zijn tolk corrigeert: 'is an obstacle'.

'No, I don't think', vervolgt de filmmaker, in een overvolle en rumoerige strandtent te Cannes. 'Cinema is very many universal... eh, codes.'

Zijn kennis van al dat buitenland is beperkt, Sorrentino verhult het niet. Maar het Amerika uit de films: de bars, de benzinestations, de woestijn - dát is bekend terrein.

'Ik heb geprobeerd alles wat ik sinds mijn jeugd al aanschouw op doek, de hele iconografie van Amerikaanse filmlocaties, in één film te stoppen. De roadmovie, een typisch Amerikaans genre, is daartoe ook een geschikte vorm.'

Het is zijn eerste internationale speelfilm, gemaakt op de succesgolf van Il divo (2008), zijn portret van voormalig premier Giulio Andreotti en diens banden met de maffia. Die barokke, spectaculair gestileerde politieke satire werd genomineerd voor een Oscar en bekroond met de juryprijs in Cannes.

Sean Penn was die jaargang president van de jury van het Franse festival en bood de Italiaan op het slotfeest meteen zijn diensten aan als acteur; 'waar en wanneer je maar wilt'.

Toch hield Sorrentino ernstig rekening met een afwijzing toen hij een jaar later een script verstuurde naar de filmster. Misschien was dit toch niet helemaal wat Penn in gedachten had: verlepte rockster met depressie doorkruist Amerika op zoek naar de hoogbejaarde nazi die zijn vader vernederde in Auschwitz - een soort komedie. Maar: 'Binnen een dag zegde Penn al toe.'

Als een karikatuur, oogt diens hoofdpersoon Cheyenne (van de fictieve jarentachtigformatie Cheyenne and the Fellows). Penn kwam zelf met ideeën voor een houterig loopje en een hoog zeurderig stemmetje, nog bovenop het zwart geverfde piekhaar, de oogschaduw en de lipstick. 'In zo'n toch wat ironische rol een laag van echtheid aanbrengen, er een mens van maken - dat is de kunst', zegt Sorrentino. 'Daartoe moet je niet enkel een zeer goed acteur zijn, je moet ook vol waarheid zitten.'

De regisseur modelleerde het uiterlijk van zijn personage naar een van zijn jeugdhelden: Robert Smith, de zanger van The Cure. Die dost zich, ook decennia na zijn grootste successen, nog net zo uit als toen hij begin 20 was. Bemoedigend, noemt Sorrentino dat. Al zal zijn creatie Cheyenne - op weg naar persoonlijke groei - op een goed moment in This Must Be the Place wel afscheid moeten nemen van zijn excentrieke look. 'Cheyenne is een kind van 50 jaar oud. Hij moet een man worden en vragen over zichzelf en zijn vader beantwoorden, of die vragen in elk geval stellen. Als filmmaker begrijp ik die drang wel, om zo lang mogelijk kind te willen blijven. Veel filmers hebben dat.'

Meer nog dan met Cure-zanger Smith werd Penns Cheyenne na de wereldpremière in Cannes vergeleken met Ozzy Osbourne, de door drank, drugs en haarverf geteisterde hardrockster die zijn imago uitventte in een realitysoap voor MTV. Zelfde loopje, met hoekige motoriek. 'Dat zegt iedereen nu, dat Cheyenne op Osbourne lijkt. Maar ik kende die hele show niet toen ik mijn film maakte - mijn fout.' Dat hij met This Must Be the Place zijn eigen gesteldheid onderzoekt, bevestigt de regisseur. 'Cheyennes conditie is ook die van mijzelf, in zekere zin. Ik ben snel verveeld, of depressief. Welke van de twee het nou precies is, dat weet ik nooit.'

In de film leidt de hoofdpersoon een teruggetrokken bestaan in een villa in een buitenwijk van Dublin, ver weg van de hectiek van de muziekscene. Pas als zijn orthodox joodse vader op sterven ligt, in New York, komt de inerte rockster in beweging. 'Ik ken die joodse wereld helemaal niet, maar ik voel me er zeer tot aangetrokken. Joodse humor ligt dicht bij Napolitaanse humor.'

Een Ierse filmjournalist werpt op dat Sorrentino ook de Ierse spot zo knap vangt. 'O, dat is dan toevallig', reageert de filmer. 'Kennelijk is er niet zo heel veel verschil in humor. Zo'n inzicht maakt me blij. Ik ging er altijd vanuit dat ik enkel kon filmen over een wereld die ik goed ken, maar dat blijkt onzin.'

De titel van de film komt van een nummer van oud Talking Heads-zanger David Byrne, die musiceert en opdraaft in de film als bevriende collega van Cheyenne. En This Must Be the Place kent nog een lijntje met de echte rockwereld: Eve Hewson, dochter van U2-zanger Bono, speelt een bijrol als gothic-kameraadje van Cheyenne. Puur toeval, volgens Sorrentino. De eerste keer dat ze langskwam op een casting wist hij niks over haar achtergrond.

Dat hij zijn films vooral niet té weloverwogen optuigt, benadrukt de Italiaan. 'Soms heb je gewoon een beeld in je hoofd. Nou, ik had een beeld van Frances McDormand (Fargo) op een brandweerladder, zonder dat ik wist waarom.'

Dus strikte hij de Amerikaanse actrice, bekend van haar werk met de Coen-broers, als echtgenote van Cheyenne en werkt ze in de film bij de brandweer van Dublin. Nog zo'n losgezongen beeld, dat van Penn die tegen een hond zingt, sneuvelde in de montage. 'Niet omdat Sean slecht zong', bezweert Sorrentino. 'De hond, die was niet goed.'

Sorrentino de schrijver

Regisseur Paolo Sorrentino schreef tussen het filmen door ook nog bestseller; Hanno tutti ragione (2010). Meer dan honderdduizend exemplaren zijn er al verkocht. Zijn werk is sterk door het werk van Céline beïnvloed. Het is een kloeke roman over een beroemde, oer-cynische Napolitaanse nachtclubzanger. In het Nederlands: Iedereen heeft gelijk van Lebowski Publishers. (Foto Getty)

undefined

Meer over