Kiloknallers dansten nooit met torero's

Het ruimen van tienduizenden koeien is een macabere wals van het sterven, het stierengevecht een sierlijk ballet van de dood....

Van onze verslaggever Bert Wagendorp

Uit bijna alles in haar Amsterdamse huis spreekt de liefde voor het rund. Uit haar prachtige schilderijen van machtige stieren, uit de bronzen van de toro de lidia - de vechtstier - in volle actie, uit haar verzameling horens en uit haar boekenkast . Monica Rotgans weet alles van runderen.

Ze is bestuurslid van de Peña Taurina de Holanda - waarin Nederlandse aficionados van de corrida, het stierengevecht, zich hebben verenigd. Haar runderfascinatie gaat ver terug. In Artis liep ze altijd direct naar de runderen. Hun zelfstandigheid trok haar aan, de dreigende kracht. 'Een paard is een vluchtdier. Een rund niet. Dat valt aan.'

Een echt rund tenminste. Met misprijzen laat Rotgans de voorkant van Veeteelt zien, waarop een Friese Holsteiner prijkt. Niet bepaald een vechtlustig type, wel 'een probleemloze moneymaker', meldt het blad. 'Dat noemen ze tegenwoordig een koe. Alle eigenzinnigheid is eruit gefokt. Onze koeien zijn melkmachines op poten geworden. We hebben het beest niet in zijn waarde gelaten.'

Op de Kunstacademie schilderde ze landschappen. Daarin verschenen op een gegeven moment koeien, 'voor het ritme, anders werd het zo saai'. Toen ze in Spanje het ware rund ontdekte, de voor de arena gefokte beroemde bloedlijnen van de Cabrera's, Gallardo's en Vazquema's, concentreerde ze zich meer op het dier.

Liefde voor het rund én voor het stierenvechten, hoe leg je dat uit? Het Comité Anti Stierenvechten (CAS) weet wel raad met Rotgans en haar vrienden. 'Zij presenteren excessen als dagelijks voorkomende zaken. En dat scoort. De meesten hebben nooit een corrida gezien, weten niets van het rund. Maar ze hebben de tijd mee. We zijn o zo sentimenteel geworden over dieren. Maar ondertussen lopen we wel naar de kiloknaller voor de goedkoopste gehakt.'

Ga eens naar een abattoir, of naar een kalvermesterij, raadt Rotgans de CAS'ers altijd aan. 'Dat is pas echt verschrikkelijk. Ik kom zelfs niet meer op veemarkten, daar krijg ik nachtmerries van. Dikbillen die bijna door hun knieën zakken onder hun eigen gewicht. Die op bepaalde plekken zijn kaalgeschoren om maar te laten zien waar de beste stukken vlees zitten. Dát is walgelijk.'

Met weemoed heeft ze gezien hoe de intensieve veehouderij in Nederland traditionele rassen als de Blaarkop, de Lakenvelder, de Witrik, het Heiderund en het roodbonte MRIJ-vee heeft doen verdwijnen. 'De genetische basis waarop wordt gefokt is steeds smaller geworden. Alle Nederlandse koeien stammen zo langzamerhand af van een paar stieren. Dat heeft de dieren zwakker gemaakt, minder weerbaar tegen ziekten. Dat zie je nu.'

De mens selecteert koeienpartners nu eenmaal op andere gronden dan het rund zelf zou doen. 'Ik ga wel eens naar de Oostvaardersplassen, waar het Heckrund loopt, een soort teruggefokte oeros. Zie ik een stier buiten de kudde staan waarvan ik denk: prachtig beest. Maar dan zie je dat de koeien de voorkeur geven aan een andere stier, die ik veel minder mooi vind. ' Haar grote angst is dat MKZ ook het natuurgebied in Flevoland zal bereiken. 'Want dan worden ze geruimd. Gerúimd! Afgeslacht, bedoelen ze.'

Op de grote Andalusische vechtstier-fokkerijen bestaat de de natuurlijke selectie nog, waarin stieren het recht op nageslacht nog ouderwets moeten bevechten. 'En daarvoor maken ze elkaar desnoods genadeloos af. Dierenliefhebbers in Nederland zeggen: stieren zijn zulke lieve beesten, met mooie lange wimpers en dromerige ogen. Nou, vergeet het maar. Dat is het wegduwen van de realiteit. Die mensen zijn slachtoffer van die Disney-ellende.'

Het stierengevecht, zegt Rotgans, moet worden gezien als het eindstation van een extensieve vorm van veehouderij. 'In de corrida wordt de stier voorbereid op de slacht. En plein public, ja. Maar wat is daar tegen? In het Portugese stierenvechten mag de stier niet worden afgemaakt in de arena. Daar gebeurt het achter een deur. Dat vind ik hypocriet.' Soms, als ze een prachtexemplaar de arena ziet binnenkomen, denkt ze ook wel eens: zonde. Maar de rationaliteit overheerst. 'Mensen hebben altijd stieren gedood, want die zijn er altijd te veel. Omdat je nu eenmaal maar een paar stieren nodig hebt, en veel dames.'

Die redenatie mag geen excuus zijn voor de excessen in de Spaanse arena's, of tijdens de dorpsfeesten, waar stieren letterlijk worden doodgesard. 'Daar ben ik ook fel tegen. Zoals ik ook tegen de toeristen-corrida's ben . Dat is schandalig. Ik vind ook dat de Spaanse regering de reglementen veel strakker zou moeten handhaven. De corrida is geen vermaak, maar een bloedserieuze zaak. En dat moet zo blijven.

'Het is een perfect spel, als het goed gebeurt. Gebeurt het slecht, dan is het verschrikkelijk. Maar dat geldt ook voor Nederlandse abattoirs. Daar heb je ook excessen, alleen zie je die niet. De ware torero heeft groot respect voor de stier. Die probeert hém te pakken, hij de stier. Het is een soort tragedie, volgens strenge rituelen. Als daaraan wordt voldaan, is er niets tegen een mooie dood in de arena.' Die dood versus sneven in het abattoir: 'Strijdend sterven of bange billen.'

Rotgans hoopt dat MKZ onze visie op de intensieve veehouderij zal veranderen en zal leiden tot een diervriendelijker realisme. 'We hebben de dood weggestopt. Wij willen er niet meer aan worden herinnerd dat we dieren doden. MKZ heeft het sterven zichtbaar gemaakt. We kunnen er niet meer omheen. We kunnen onze diepe minachting voor het rund niet langer ontkennen.'

De Spanjaard, zegt Rotgans, heeft de dood van het dier nooit wíllen ontkennen en betoont het in de arena zijn respect. Het stierengevecht als symbool van een andere relatie tussen mens en dier? 'In de corrida is de dood een zichtbaar onderdeel van het leven. Het gevecht vormt de bekroning van het prachtige leven dat de stier heeft gehad. Een leven waar geen Nederlandse stier aan kan tippen.'

Meer over