Khao Lak

In Thailand werd de omvang van de tsunami voor het eerst goed duidelijk...

Ze is jaloers. Jaloers op degenen die hun geliefden konden cremeren. 'Jehebt geluk als je een lijk hebt. Ik heb geen geluk.' Haar twee zoons werdeneen jaar geleden weggespoeld en een van hen is nog steeds spoorloos. Zerouwt om Mickey, maar het pijnlijkst is het vooruitzicht dat ze haar Tharit misschien nooit meer zal vinden.

Praten over de tsunami is voor Yuphin Choprapast vechten tegenhuilbuien. Toen het water over het vissersdorpje bij Khao Lak aan dewestkust van Thailand raasde, verloor ze vrijwel alles wat haar lief was.Behalve haar zoons vonden twee broers en een zus de dood. En haar woningverdween in de golven. Zelf was ze tijdens die fatale minuten op hetnabijgelegen eiland Phuket. Toen ze terugkwam, was er van Laem Pom nietsmeer over.

Het was het begin van een lange zoektocht; Yuphin liep alleziekenhuizen en mortuaria in de omgeving af. Het lichaam van Mickey (8)werd kilometers verder op de kust ontdekt en is later aan de hand vanDNA-materiaal geïdentificeerd. Maar een jaar nadat de zee heefttoegeslagen, verkeert ze nog steeds in onzekerheid over haar 9-jarigeTharit.

Spullen met DNA-materiaal van Tharit heeft ze aan de autoriteitengegeven. Tot nu toe zonder resultaat. Het spookt door haar hoofd dat haarzoon in die hectische dagen na de tsunami voor iemand anders is aangezienen door anderen is meegenomen. Het onverdraaglijke idee dringt zich steedssterker op dat ze geen afscheid zal kunnen nemen van haar zoon. Dat er geencrematie komt waarbij de monniken voor hem kunnen bidden. Soms verliest zede moed. 'Als ik nu dood zou gaan, zou me dat niets uitmaken.'

Rustig haar verdriet verwerken is Yuphin niet gegund. De grond waarophaar huis stond, wordt opgeëist door een multinational die er een golfbaanwil aanleggen. Volgens Yuphin grijpt de Far Eastern Company de tsunami aanom de kustbewoners van hun land te verjagen. Dat bleek meteen na de ramp,toen overlevenden bij terugkeer naar hun verwoeste dorp door onbekendemannen werden tegengehouden. De 'mafia' verdween weliswaar onder druk vanprotesten, maar Yuphin en de andere bewoners van Laem Pom voelen zichsindsdien vogelvrij.

Papieren om aan te tonen dat de grond van haar is, heeft Yuphin niet,maar ze vindt dat ze het recht heeft hier te wonen. Als de bewoning vanLaem Pom al illegaal is, is zij in elk geval decennia lang gedoogd. Debewoners worden nu met rust gelaten, toch vrezen ze dat de landhonger weerzal opspelen zodra de buitenlandse vrijwilligers die in het gebied werken,zijn vertrokken.

Yuphin en haar partner Jeam delen een woning met een Nederlander, diena de tsunami in Laem Pom is gaan wonen om de bevolking te helpen. Temidden van de restanten van het dorp bouwde Peter Visser, die in Amsterdameen aannemingsbedrijf had, grotendeels eigenhandig een houten huis. Daarvertelt Yuphin haar verhaal. Ze oogt vermoeid en kwetsbaar als ze hetpaspoort van haar verloren zoon laat zien. Jeam bemoeit zich niet met hetgesprek. Dat kan hij niet aan.

Met de tsunami raakten beiden hun baan in de toeristensector op Phuketkwijt. Het paar wil de kost gaan verdienen met enkele bungalows en eenrestaurantje. Want ook zij zijn zich ervan bewust dat de ligging van LaemPom aan het strand en tussen de palmbomen ideaal is om toeristen tetrekken. Maar zolang er onduidelijkheid bestaat over de landrechten,dreigen de bouwplannen een illusie te blijven. Zonder de juiste documentenkrijgen ze vooralsnog geen aansluiting op de waterleiding en hetelektriciteitsnet.

Lang niet alle bewoners van Laem Pom zijn teruggekeerd. Sommigen durvenniet meer. Ze zijn bang geworden, bang voor de zee, bang voor de geestenvan de doden. Maar Yuphin piekert niet over verhuizen: 'Ik wil op de plekblijven waar mijn familie is omgekomen. Ik wil bij Mickey zijn. Als ikdoodga, zal ik samenkomen met mijn familie.'

De kust bij de badplaats Khao Lak draagt nog de littekens van detsunami. De puinhopen zijn opgeruimd, de karkassen gesloopt, maar zehebben veelal plaatsgemaakt voor naargeestige vlakten. Er wordt gebouwd;woningen voor de lokale bevolking, hotels en bungalows voor de toeristen.En verscheidene luxe complexen lonken al weer naar buitenlandse gasten.Maar het zal nog zeker een of twee jaar duren voordat het vakantieoord zijnoude aantrekkingskracht heeft herwonnen.

'Ik heb nu uitzicht op zee. Voor de tsunami werd het zicht op dezonsondergang belemmerd door een hotel,' zegt Kees van Dobben op de dag dathij zijn eenvoudige Amsterdam Resort heropent. Voor het eerst sinds eenjaar serveert zijn Thaise personeel koffie. Arbeiders werken aan versebungalowtjes. Van Dobben twijfelt er niet aan dat zijn gasten, overwegendDuitse duikers, zullen terugkeren. Een seizoen draaien met verlies endaarna zal het wel weer beter gaan.

Het scheelde niet veel of Van Dobben had nooit meer een nieuw seizoenbeleefd. Vlak voordat het water hem op die tweede kerstdag inhaalde, wisthij op het dak van een huis te klimmen dat wonderwel overeind bleef. Samenmet anderen viste hij drenkelingen met latten en lakens uit de kolkendestroom. Toch sloeg de dood toe in zijn omgeving: twee personeelsleden, eengoede vriend uit Oostenrijk en zijn Duitse buurman lieten het leven.

Van zijn restaurant en bungalows bleef niets over. Het was geen redenThailand de rug toe te keren. 'Ik ben hier al vijftien jaar, woon samen meteen Thaise vrouw. In Nederland heb ik niet meer zo veel te zoeken.'

In Wat Yanyao, de boeddhistische tempel die een jaar geleden van de eneop de andere dag veranderde in een gruwelijke verzameling verminkte enopgezwollen lijken, heerst nu een serene stilte. De doordringende stank isverdwenen, de laatste koelcontainers zijn drie maanden geleden weggehaald,de laatste identificatie-deskundigen vertrokken.

Hier wordt komend weekeinde een grote herdenkingsbijeenkomst gehoudenvoor de slachtoffers. In de schaduw zitten twee monniken te mediteren. Wasdeze natuurramp een straf van hogerhand? 'Nee, zoiets kan altijd gebeuren.Dit zal zich de komende zevenhonderd jaar niet herhalen.'

Nog steeds hebben zo'n achthonderd lijken geen naam. Ze liggen inkoelcellen op Phuket, waar een team van buitenlandse specialisten meteindeloos geduld doorwerkt aan de identificatie. Soms ontbreken depersoonlijke gegevens, of wordt iemand niet als vermist opgegeven omdat eenheel gezin is omgekomen. En niet alle lichamen die wel zijngeïdentificeerd worden afgehaald. De nabestaanden van de veelal illegaleBirmese arbeiders durven zich niet te melden uit angst het land te wordenuitgezet.

Is Khao Lak nog bezig op te krabbelen na de tsunami, op hetvakantie-eiland Phuket draait de toeristenindustrie als vanouds. In PatongBeach, waar de eerste rijen hotels en restaurants een jaar geleden de vollelaag kregen en dagenlang de geur van lijken over het strand hing, raken deligstoelen en de hotelkamers weer vol.

Toeristen kuieren in drommen langs de terrassen en langs de kraampjesmet spotgoedkope 'echte' Rolexen en tassen van Louis Vuitton. De kreeftenliggen op ijs, de stem van de Original Thai Elvis galmt over de boulevarden de prostituees kraaien naar iedere man die langsloopt. Kaarten,fotoboeken en dvd's (Wave of Destruction) met beelden van de tsunami wordenoveral te koop aangeboden. De tsunami is een souvenir geworden.

Meer over