REPORTAGEAan de vooravond van de lockdown

Kerstpaniek op de Dam, winkeliers in tranen: ‘Het ging net weer wat beter, maar dit is een grote klap’

Rijen voor de Bijenkorf op de Dam in Amsterdam. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Rijen voor de Bijenkorf op de Dam in Amsterdam.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Ook in het centrum van Amsterdam hadden de winkeliers gehoopt met de kerstverkopen een deel van hun verlies van dit jaar te kunnen compenseren. ‘De nieuwe lockdown bezorgt mij buikpijn.’ Intussen rennen klanten in-en-uit om nog even snel de laatste kerstspullen te kopen.

‘Ik haal snel nog wat spullen voor de Kerst’, zegt een blonde dame in de House of Rituals, de enorme flagshipstore van het cosmeticamerk in Amsterdam. In haar mandje: een nieuwe badjas voor haar man – ‘hij zag er afgelopen coronatijd niet uit’ – een alpacawollen dekentje voor zichzelf en geurkaarsen om weg te geven. Onlinewinkelen is volgens de 39-jarige ondernemer, die niet met haar naam in de krant wil, geen optie. ‘De levertijden worden nu al niet meer gehaald. En bovendien: je wilt toch eerst ruiken en voelen? En hier borduren ze ook nog een naam op de badjas.’

In de Amsterdamse binnenstad nam de drukte maandag flink toe, nadat duidelijk was geworden dat het kabinet een harde lockdown instelt. Veel bezoekers gingen snel nog wat halen uit angst tijdens Kerst met lege handen te staan. ‘Ik hoop dat mijn baas niet merkt dat ik een halfuurtje spijbel’, zegt een man voor de deur van H&M Home. Bij cadeauwinkels, cosmeticazaken en coffeeshops vormden zich rijen met gemaskerde shoppers. Voor de Bijenkorf slingerde een Efteling-achtige rij wachtenden richting het Nationale Monument op de Dam.

Oproep: kom niet meer naar het centrum

De gemeente Amsterdam waarschuwde rond 15.00 uur dat het te druk was geworden in de winkelgebieden. Met het advies op Twitter om naar huis te gaan. Volgens crowdmanager Mick Werkendam telden zijn wifi-sensoren in de omgeving van de Kalverstraat en het Rokin op het hoogtepunt 875 bezoekers per kwartier. ‘Dat is veel, zeker voor een maandag, maar niet problematisch’, zegt Werkendam. Ook elders in de hoofdstad was het volgens hem druk, maar waren extra maatregelen niet nodig. ‘Tijdens Blackfriday passeerden ruim 1.400 bezoekers per kwartier.’ De rij op de Dam was opvallend lang, erkent Werkendam, maar via politiecamera’s op hoge masten kon hij zien dat iedereen wel 1,5 meter afstand hield en het verkeer niet hinderde.

‘Dit is mijn laatste kans nog wat kerstinkopen te doen’, zegt Radboud van der Mieden (53). De ondernemer wil in de Bijenkorf nog wat ‘dingetjes’ uitzoeken voor zijn kinderen. Onlinebestellen is volgens hem een te grote gok. ‘Ik steun de corona-aanpak van de overheid, maar deze persconferentie pakt even averechts uit.’ Een 28-jarige studente wil vandaag nog een servies uitzoeken voor haar peettante die 60 wordt. ‘Online duurt te lang.’ In de Bijenkorf was het opvallend druk bij luxemerken Louis Vuitton, Chanel en bij de kerstspullen (50 procent korting).

Winkeliers in tranen

Onder winkeliers domineerde maandag een gevoel van verslagenheid. ‘Ik heb wel even een traantje gelaten, ja’, zegt Alexandra Worm (51) wier lingeriezaak Kant dicht moet. ‘Het ging net weer wat beter, maar dit is een grote klap.’ De laatste twee weken van december zijn volgens haar de belangrijkste van het jaar. ‘Ik ben niet boos op de overheid, die heeft ondernemers juist proberen te ontzien. Ik ben boos op al die mensen die zich niet aan de regels hebben gehouden.’ Worm zelf liet een tienerdochter op haar kamer eten toen deze corona-achtige verschijnselen vertoonde. ‘Ik vraag me af hoeveel mensen dat doen om besmetting te voorkomen.’

Een eigenaresse van een parfumwinkel krijgt buikpijn als ze aan gedwongen sluiting denk. ‘In de parfumerie verdienen we 40 procent van de omzet in de laatste twee weken van het jaar. Dus dit besluit is heel heftig voor ons.’ De winkelier had komende weken juist op een inhaalslag gehoopt, omdat veel Nederlanders deze kerst in eigen land blijven. Zelf ging zij maandagochtend ook nog even snel cadeaus kopen en langs haar wijnboer. ‘Mijn hele auto ligt nu vol dozen. Ik dacht, het gaat me niet gebeuren dat ik deze Kerst zonder zit.’

Lees ook:

Premier Mark Rutte heeft in een toespraak vanuit het Torentje bekendgemaakt welke coronamaatregelen worden genomen.

Als rond het middaguur het bericht doorsijpelt dat Nederland toch weer in lockdown moet, stromen de winkelstraten vol. Het is opeens topdrukte bij de kapper, bij de doe-het-zelfzaak is het houtskool bijna op (“Kerst-bbq”) en ook wordt nog even snel een kerstboom gekocht.

Het kabinet ziet zich genoodzaakt om extra maatregelen te nemen. Waarom is het niet gelukt om met de huidige regels de tweede golf te bedwingen? Een analyse aan de hand van negen mogelijke verklaringen.

Wekenlang bleef het kabinet tamelijk ontspannen onder de oplopende besmettingscijfers, maar de stemming is radicaal omgeslagen: de lockdown die dinsdagnacht van kracht wordt, zal zwaarder zijn dan het land tot nu toe meemaakte. Niets wordt meer aan het toeval overgelaten.

Volg het laatste nieuws over de maatregelen in ons liveblog.

Meer over