Kerry zinspeelt op luchtacties in crisis Irak

De dreiging van islamistische extremisten in Irak is zo groot dat niet is uitgesloten dat de Verenigde Staten tot luchtacties overgaan voordat er een eenheidsregering is. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry maandag gezegd na crisisoverleg in Bagdad.

VAN ONZE CORRESPONDENT ARIE ELSHOUT

NEW YORK - Tot nu toe stelden de Amerikanen dat de Irakezen eerst stappen moesten zetten op weg naar politieke verzoening voordat sprake kon zijn van luchtsteun.

Maar Kerry's uitspraak lijkt erop te wijzen dat de Amerikanen beseffen dat de ontwikkelingen op het slagveld zo snel gaan dat niet te lang op de politiek kan worden gewacht. De soennitische strijders van ISIS rukken steeds verder op, het land is bezig uiteen te vallen.

'Irak wordt geconfronteerd met een existentiële dreiging', zei Kerry in de zwaarbewaakte Amerikaanse ambassade in de Iraakse hoofdstad. 'Nergens mag ISIS vaste voet aan de grond krijgen. Daarom zal de president zich er niet van laten weerhouden het noodzakelijke te doen, ook al is de formatie nog niet voltooid.' Met dat laatste doelde Kerry op de pogingen een Iraakse regering te vormen waarin de sjiitische meerderheid samenwerkt met soennieten en Koerden.

De minister sprak met de sjiitische premier Noeri al-Maliki en andere sjiitische en soennitische kopstukken. Zijn boodschap is dat ze de handen ineen moeten slaan om te voorkomen dat Irak ophoudt te bestaan. 'De toekomst van Irak hangt in de eerste plaats af van het vermogen van zijn leiders om zich verenigen tegen ISIS. Niet volgende week, niet volgende maand, maar nu.' Hij zei dat de Amerikaanse steun voor Irak 'krachtig en langdurig' zal zijn.

Kerry begon maandag aan een van de moeilijkste missies uit zijn loopbaan. Terwijl de barbaren staan te dringen voor de poorten van Bagdad, moet hij binnen de muren de politieke facties zien te bewegen tot een minimum aan redelijkheid ten opzichte van elkaar. Hij herhaalde maandag dat het niet de taak van de Verenigde Staten is om de Iraakse leiders te kiezen. Maar het is een publiek geheim dat ze af willen van Maliki, die de soennieten veel heeft dwarsgezeten. Zijn vervanging door een wat minder sektarisch opererende sjiitische premier zou kunnen helpen de soennieten los te weken van de ISIS-extremisten.

Kerry zit tussen vele vuren. Enerzijds heeft hij rekening te houden met Iran, dat Maliki mogelijk niet wil laten vallen. Anderzijds willen Amerika's soennitische bondgenoten in het Midden-Oosten, zoals Saoedi-Arabië, niet dat hij te toeschietelijk is tegenover hun grote Iraanse vijand. Hen heeft hij nodig om de Iraakse soennieten weg te lokken uit de omarming van ISIS.

De vraag is nu wat Kerry's uitlating over eventuele snellere militaire actie waard is. De minister laat zich nog wel eens meeslepen door zijn eigen retoriek. Regeringsfunctionarissen toonden zich tot dusver huiverig voor een scenario waarin de Amerikanen tot aanvallen zouden overgaan voordat de Irakezen een eenheidsregering hebben gevormd. Want dan zou het erop lijken dat Amerika feitelijk de luchtmacht wordt van de huidige sjiitische regering, wat de sektarische gemoederen alleen maar verder zou verhitten.

Maar de ontwikkelingen gaan snel. Het kan zijn dat Obama onder druk van het strijdverloop op het slagveld van mening aan het veranderen is. Kerry verwees in zijn verklaring nadrukkelijk naar de president. Obama laat zich liever niet meeslepen in een nieuwe Irak-oorlog, maar afgelopen donderdag verhief hij de crisis in Irak tot een kwestie die raakt aan de nationale veiligheid van Amerika zelf. Hij kan dus ook niet machteloos toezien dat ISIS Irak uiteenscheurt.

undefined

Meer over