'Kernenergie komt niet terug'

De Nederlandse accountant wordt deze zomer de hoogste man bij de Duitse - of eigenlijk moet je zeggen Europese - energiegigant RWE. Hij krijgt veel aan zijn hoofd.

UTRECHT - Het zijn zware tijden voor energiebedrijven, en dat is Peter Terium aan te zien, op een regenachtige namiddag op het kantoor in Utrecht. Wit, kleine ogen - zijn gezicht draagt nog de sporen van een energievretend jaar. Terium is bestuurder van energiereus RWE, dat afgelopen jaar een kerncentrale kwijtraakte, en zijn nieuwe kolencentrale in Eemshaven maar ternauwernood kan voltooien. Maar hij bijt van zich af. 'In Berlijn realiseert men zich nu pas welke enorme gevolgen de Atomausstieg gaat hebben.'

Terium (48), tot eind vorig jaar topman van de Nederlandse RWE-dochter Essent, wordt in juli dit jaar de nieuwe bestuursvoorzitter van RWE, een van de grootste energiebedrijven van West-Europa. Het is aan de Nederlander om Duitsland de komende jaren te helpen bij de gevolgen van het razendsnelle besluit van bondskanselier Angela Merkel om de Duitse kerncentrales te sluiten, na de ramp in het Japanse Fukushima.

Accountant Terium moet een nieuwe strategie uitstippelen - zodat RWE, en eigenlijk de hele West-Europese energievoorziening, de Energiewende kan overleven.

Voelt het niet als een kapitein die op een zinkend schip stapt?

'Alsof wij een noodlijdend bedrijf zijn! Ja, de Atomausstieg heeft ons geld gekost: een desinvestering van 11 miljard, op een balans van 100 miljard. Maar ondanks die greep in de kas door Merkel, maken we nog steeds 5 miljard euro winst. We zinken niet. Natuurlijk worden we wel gedwongen de koers enigszins te verleggen.'

En daarvoor heeft u een strategie bedacht?

'De strategie wordt niet door mij bedacht. De strategie ontstaat, die komt uit de tophonderd van het bedrijf. En daarvan ben ik er een. De drie pijlers van de strategie: meer hernieuwbare energie, meer internationale samenwerking en een robuuster energiesysteem.'

RWE en hernieuwbare energie?

'We hebben een erfenis met veel oude kolencentrales, en hebben kerncentrales. Maar we investeren ook al een paar jaar groot in windparken op zee, voor de kust van Duitsland en Engeland. Dat wordt wel eens over het hoofd gezien, maar gaat om enorme investeringen - vele, vele miljarden. Het is geen hobbyisme meer, het is een structurele pijler van ons bedrijf. Vorig jaar hebben we twee hefschepen besteld, die platforms voor de windmolens met drie of vier tegelijk kunnen transporteren. Die kosten 250 miljoen dollar. Ik wil maar zeggen: ook voor hernieuwbare energie heb je veel kapitaal nodig. De rol van grote energiebedrijven is nog lang niet uitgespeeld - sterker nog, ze zijn broodnodig. Offshore windparken kunnen niet worden gebouwd door van die venture-capitaljongleurs. Die lui schuiven alleen maar geld door.'

Veel Duitsers denken dat een decentrale energievoorziening de toekomst is. Zonnepanelen op het dak, een windmolen op het erf... is een RWE dan nog nodig?

'Ha! In Duitsland denken ze zoveel. Maar ik kom wel eens in Berlijn, en als je daar de radeloosheid en paniek ziet... Ja, in principe kan er van alles, met groene stroom. Maar je moet die stroom ook nog transporteren, en dan gaan al die groene types voor iedere hoogspanningslijn in aanbouw liggen. We moeten echt alle zeilen bij zetten om Duitsland van stroom te voorzien.'

U heeft het over een erfenis van kolencentrales, maar RWE bouwt ook een nieuwe kolencentrale in Eemshaven. Doet u dat straks weer?

'Gedane zaken nemen geen keer, dat is helaas onomkeerbaar. Er is veel veranderd. De wereld staat op z'n kop, sinds onze investeringsbeslissing in 2006. Er is een financiële crisis overheen gekomen, een economische crisis, de kolenprijzen zijn op een hoogtepunt gekomen, de gasprijzen zijn gedaald - wie had dat ooit gedacht? Maar wat het milieu betreft is er niets veranderd, en zou ik het zo weer doen. Ondanks de rechtszaken. We hebben zeventien keer voor het hekje gestaan, en zestien keer helemaal gelijk gekregen. We gaan ervan uit dat ook die laatste vergunning goed komt.'

Gaat u in Nederland ook duurzaam investeren?

'Wat is duurzaam? Uiteindelijk gaat het erom dat de CO2-uitstoot daalt. De huidige generatie kolencentrales heeft een rendement dat een stuk hoger is dan de vorige generatie. Ze stoten eenderde minder uit. Doordat we in Nederland een nieuwe kolencentrale bouwen, kunnen oudere, ook in Duitsland, worden afgeschakeld. Als je dat effect meet dan heb je al flinke CO2-winst. Ja, en dan staan die centrales in Nederland. Het is niet echt zinvol die kolen op kleine bootjes naar het achterland te gaan transporteren.

'Daarnaast zetten wij in op de bijstook van biomassa. We hebben een eigen fabriek in Georgia, met veel bos eromheen. Daar maken we houtpellets die we meestoken in onze kolencentrales. Dat levert een enorme vermindering van de CO2-uitstoot op.'

Biomassa ligt ook onder vuur. Concurreren die brandstoffen niet met de voedselvoorziening?

'We gaan nu een onafhankelijke commissie instellen die dat gaat beoordelen, onder voorzitterschap van oud-minister Jacqueline Cramer. De afgelopen jaren had onze biomassa al het Green Gold Label, maar dat kan en mag niet beperkt blijven tot ons bedrijf. Biomassa heeft nu bij sommigen nog de schijn tegen. We willen objectief gecertificeerd worden. Wie kan dat beter dan Cramer?'

En klassieke hernieuwbare energie, zoals zon en wind?

'Met zon en wind alleen kun je Pernis niet overeind houden. Ik help mensen graag uit die droom. Ze helpen wel iets, natuurlijk. We hebben windmolenparken op land in Nederland, al voorzie ik daarin niet veel groei - het wordt krap in Nederland, en de mensen willen wel windenergie, maar geen windmolens. In Duitsland zie ik een dusdanige verbetenheid, daar gaan ze nog wel even door. De hele Eiffel wordt volgebouwd met die dingen. Kwestie van smaak.

'Ik denk dat we wel opnieuw naar zonnecellen gaan kijken. Met de nieuwste techniek en kosten worden die misschien toch interessant. Nee, geen productie - dat is in Europa een grote gesubsidieerde sector, dat kan niet de toekomst zijn. Maar wellicht dat wij in de installatie, en meet- en regeltechniek iets kunnen doen.'

En nog nucleaire plannen?

'De Ausstieg in Duitsland is onomkeerbaar. Je vindt nooit meer een bedrijf dat zo gek is daar nog geld in te steken, gezien de wispelturigheid van de politiek. En in Nederland, waar we een minderheidsbelang hebben in Borssele, zien we op dit moment ook te veel beren op de weg. Geen politieke garanties, geen goede businesscase. Zolang de politieke en economische kaders niet zijn opgelost, zullen we geen energie steken in een tweede Borssele.'

Komt de grote overgang naar een groene energievoorziening van het bedrijfsleven of de politiek?

'Het primaat ligt bij de politiek. De grote vraag is: hoeveel mag het de burger kosten? Die afweging ligt niet bij ons.'

undefined

Meer over