Nieuws

Kernenergie en gas zijn ‘groen’ in nieuwe taxonomie EU

De Europese Commissie wil kernenergie en gas onder voorwaarden als ‘groen’ bestempelen, zo blijkt een conceptvoorstel van de Commissie. Over de kwestie werd de afgelopen maanden een felle politieke strijd gevoerd.

Peter Giesen
In Duitsland zijn vrijdag drie van de zes kerncentrales gesloten, de voorlaatste stap in het volledig uitfaseren van kernenergie. Beeld Reuters
In Duitsland zijn vrijdag drie van de zes kerncentrales gesloten, de voorlaatste stap in het volledig uitfaseren van kernenergie.Beeld Reuters

De Europese Commissie wil kernenergie en gas onder voorwaarden als ‘groen’ bestempelen, zo blijkt uit een conceptvoorstel van de Commissie dat zaterdag uitlekte. Over de kwestie werd de afgelopen maanden een felle politieke strijd gevoerd, omdat Frankrijk en Oost-Europese lidstaten kernenergie en gas erkend wilden zien als duurzame investering.

Het voorstel van de Commissie maakt deel uit van de zogeheten taxonomie die de EU wil invoeren. Daarin worden vormen van energie gelabeld als duurzaam of niet-duurzaam. De taxonomie is bedoeld als hulp voor beleggers die, onder druk van de samenleving, op zoek zijn naar duurzame investeringen. De EU hoopt ook een einde te maken aan het groenwassen, het investeren in projecten met een duurzaam stempel die in werkelijkheid niet aan de milieueisen voldoen.

De EU wil de taxonomie koppelen aan duurzame financiering, waardoor investeringen in groene energie goedkoper worden of een hoger rendement opbrengen. Dat is ook van belang voor het aantrekken van kapitaal voor de Europese Green Deal.

In 2050 moet Europa klimaatneutraal zijn en grotendeels op hernieuwbare energie draaien. Maar volgens de Europese Commissie zijn kernenergie en gas voorlopig nog acceptabel als ‘transitionele’ vormen van energie. Daarom worden ze nu als duurzaam erkend.

Felle kritiek

Greenpeace uitte felle kritiek op het voorstel. ‘Vervuilende bedrijven zullen verrukt zijn dat ze het goedkeuringsstempel van de EU kunnen gebruiken om kapitaal aan te trekken, om door te gaan met het verwoesten van de planeet door fossiel gas te verbranden en radioactief afval te produceren’, zei directeur Magda Stoczkiewicz van de Europese tak van Greenpeace.

Volgens europarlementariër Bas Eickhout van GroenLinks getuigt het voorstel van de Commissie van ‘een totaal misbegrip van de taxonomie’. Eickhout: ‘Het was de bedoeling om een gouden standaard voor groene investeringen neer te zetten. Je ondergraaft de geloofwaardigheid daarvan door kernenergie en gas als groen te labelen.’ De Duitse minister van Klimaat Robert Habeck zei te betwijfelen of de taxonomie in deze vorm door de financiële markten zou worden geaccepteerd.

Het voorstel van de Commissie kwam tot stand onder zware druk van een aantal lidstaten. Met het argument dat kerncentrales geen CO2 uitstoten, streed Frankrijk voor de erkenning van kernenergie. Het land is zelf voor 70 procent afhankelijk van nucleaire energie en wil deze technologie graag exporteren.

De Commissie stelt nu voor kerncentrales als groen te erkennen als zij aan moderne technische eisen voldoen en er een goed plan is voor de verwerking van het afval. Tot 2045 gelden in het voorstel van de Commissie investeringen in nieuwe kerncentrales als duurzaam.

‘Een vergissing’, zei de Duitse minister van Milieu Steffi Lemke. Een technologie die ‘verwoestende milieucatastrofen kan veroorzaken en een grote hoeveelheid hoogradioactief afval achterlaat, kan niet duurzaam zijn’, aldus Lemke. Duitsland wil van zijn kernenergie af en schakelde vorige week nog drie nucleaire centrales uit. De Oostenrijkse minister van Klimaat Leonore Gewessler zei zelfs een juridische procedure tegen de Europese Commissie te overwegen.

Gas voor kolen

Voor gas werd vooral gestreden door landen in Oost-Europa die hun zwaarvervuilende kolencentrales willen vervangen door gascentrales. Gas is weliswaar minder vervuilend dan kolen, maar de klimaatdoelen vereisen dat Europa stopt met fossiele brandstoffen, zegt Eickhout. ‘Bij de klimaatconferentie in Glasgow heeft de EU ervoor gevochten dat de subsidies voor fossiele brandstoffen zouden worden beëindigd. En nu noemt het investeren in gas een groene investering.’

In het voorstel van de Commissie mogen tot 2030 nieuwe gascentrales worden gebouwd, mits zij kolencentrales vervangen en niet meer uitstoten dan 270 gram CO2 per kilowattuur. Voor centrales die na 2030 worden gebouwd zou een veel strengere norm van 100 gram moeten gelden.

Het conceptvoorstel van de Europese Commissie wordt nu bestudeerd door de lidstaten en een panel van experts. Later deze maand zal de Commissie met een definitief voorstel komen. Het kan nog worden tegengehouden door de regeringsleiders en het Europees Parlement.