Kering tegen wassend water, maar ook tegen wantrouwen

New Orleans krijgt klap na klap. Toch veert de stad steeds weer op. De Volkskrant spreekt, vijf jaar na de orkaan Katrina, opvallende figuren in de wederopbouw....

Bovenop de stormvloedkering in Lake Borgne, even buiten New Orleans, straalt Mathijs van Ledden (35) tevredenheid uit. In de verte glinstert de skyline van de stad die wordt beschermd door deze bijna voltooide kering.

Het is een staaltje technisch vernuft van Amerikaanse makelij waar een Nederlandse waterexpert trots op kan zijn. Want met zijn team speelt Van Ledden een bescheiden, doch belangrijke adviesrol bij het werk van de Amerikaanse overheid en ingenieursbureaus.

‘Er is een grote stap gezet’ in vergelijking met de dijkbescherming in 2005, zegt hij, omringd door tientallen hijskranen. Als het systeem in 2011 is voltooid, gaat de stad het redden, mocht een ‘eens in de honderd jaar-storm’ zoals de orkaan Katrina aan land komen; waterstanden en golven waarop elk jaar een kans van 1 procent bestaat.

Dat was een minimum voorwaarde. Maar de Nederlanders vroegen zich af waar de gevoelige plekken zouden zijn bij een nog veel ernstiger noodweer. ‘Je kunt die punten identificeren en het hele systeem met iets meer geld robuuster maken’, zegt Van Ledden, een Delftse waterbouwkundige van ingenieursbureau Royal Haskoning. Zo zijn sommige cruciale dijken verhoogd en verzwaard, om naar alle waarschijnlijkheid een zeldzame stormvloed van eens in de vijfhonderd jaar te kunnen weerstaan.

De stad is aan alle kanten omringd door water en ligt deels onder zeeniveau. Dat heeft bescherming tegen het water altijd bijzonder ingewikkeld – en duur – gemaakt. Het lag dan ook voor de hand om de beschermingslinie rond New Orleans op sommige plaatsen slim in te korten, meldt Van Ledden – om zo het risico én de kosten van de bouw en het onderhoud omlaag te brengen.

Drie jaar geleden vertelde hij de Volkskrant al op bevlogen toon over de gigantische INHC-kering waar we nu op staan. Maar die was toen niet meer dan een goed, abstract idee. In New Orleans zijn de beste intenties al te vaak gesneuveld in een moeras van bureaucratie, geldgebrek en onverschilligheid.

Alles veranderde echter na de overstromingen, de achttienhonderd doden en de miljardenschade van 2005. De federale overheid sloot zich aan bij de stad en de staat Louisiana: New Orleans zou voortbestaan. En om voort te kunnen bestaan, móést er een modern systeem van dijken, sluizen en keringen komen.

Voor betrouwbaar watermanagement werd Nederlandse kennis geworven. De lokale media berichtten over de Hollandse waterwerken op een toon van ‘dat willen wij ook’.

Zo arriveerde Van Ledden in 2006, toen de stad er nog half leeg en half verwoest bij lag. Vanuit een gebouw aan de Mississippi-rivier leidt hij sindsdien een klein team van Nederlandse ingenieurs en stagiairs. Zij denken mee met het Army Corps of Engineers (een soort Rijkswaterstaat). Van Ledden onderstreept dat de Nederlanders maar één radertje zijn in de machine. Maar hun rol moet niet worden onderschat, vindt Victor Zillmer, ingenieur en zegsman van het Army Corps.

Rond New Orleans is de afgelopen jaren het omvangrijkste waterproject uit de Amerikaanse geschiedenis bedacht en gebouwd, met de grootse, drijvende hijskraan ter wereld. Voor de berekeningen van waterstanden en de hoogte van de levees, zoals de dijken hier heten, was de Nederlandse expertise ‘van cruciaal belang’, zegt Zillmer. ‘Wij hebben zwaardere stormen, maar jullie hebben betere keringen.’

De oud-militair vertelt dat er al te lang werd vertrouwd op de bescherming door lage, lekkende dijken en een mozaïek van verouderde keringen. ‘Wij hebben het gevecht tegen het water hierheen verplaatst’, zegt hij, wijzend naar de wetlands, een zompige mix van water en grasland. ‘Nu kunnen we de stormen en vloedgolven hier opvangen.’

Deze vernieuwingsgedachte hebben de Nederlanders gevoed. ‘Soms zijn rampen blijkbaar nodig’, zegt Van Ledden, ‘om tot radicale veranderingen te komen.’

De bouw van zo’n project zou in de VS normaliter meer dan twintig jaar kosten, aldus Zillmer. Hier is het in vijftien maanden gedaan. Kosten van de drie kilometer lange hoofdkering: 1,2 miljard dollar. Kosten van het complete systeem, dat voor 75 procent gereed is: 14,3 miljard dollar (940 miljoen euro).

Van Ledden is de afgelopen vier jaar een ware New Orleanian geworden. De Feyenoord-supporter ontwikkelde zich zelfs tot een enthousiaste fan van American Football-team de New Orleans Saints. Van Ledden heeft de stad zien veranderen en opbloeien. De troosteloosheid van 2006 is weg – en de eerste landstitel van de Saints werd dit jaar gevierd als een symbool van wedergeboorte en collectief succes.

De inwoners van de regio-New Orleans hopen en bidden dat er werkelijk een nieuw hoofdstuk is begonnen. Maar wie met de inwoners praat, proeft hun zorg, soms angst, en wantrouwen tegenover de overheid. Van Ledden ervaart dat ook. ‘De boel zal een paar stormen moeten weerstaan. Pas dan zal er vertrouwen ontstaan.’

Een werkelijk waterdichte, totale bescherming is vanwege de kosten, politieke obstakels en het landschap rond New Orleans onmogelijk. Dus wie besluit om in de kwetsbare stad te gaan wonen, moet over andere dingen nadenken – in de eerste plaats evacuaties. Die zijn tegenwoordig beter geregeld.

Maar daarnaast is het onderhoud van de wetlands tussen de stad en de Golf van Mexico cruciaal. Zonder restauratie van de kustlijn is het watermanagement eigenlijk niet voltooid. Van Ledden geeft diplomatiek-neutraal een non-antwoord op de vraag of de lokale planners hier voldoende strategisch over denken.

Hij gaat volgende maand terug naar Nederland. Zal hij zich op zijn gemak voelen als hij in 2020 hoort dat een monster-orkaan op New Orleans afkomt? Een nieuwe catastrofe is altijd mogelijk, benadrukt hij, afhankelijk van de koers en kracht van een storm. Maar: ‘Het systeem kan omstandigheden zoals tijdens Katrina – en zelfs zwaardere – weerstaan.’

Meer over