Keiharde generaal Sharon nu man van het midden

Met zijn vertrek uit de Likud-partij heeft Ariel Sharon – bekend als de nietsontziende generaal en onvermoeibare nederzettingenbouwer – zijn metamorfose tot man van het midden voltooid....

De 77-jarige premier van Israël heeft gekozen: het land tussen de Middellandse Zee en de Jordaan moet worden verdeeld tussen een Israëlische en een Palestijnse staat. Het betekent dat Israël in grote lijnen moet terugkeren naar de grenzen van 1967, van voor de Zesdaagse Oorlog. Met die visie hoopt Sharon de kiezers voor zich te winnen, zodat hij een vervolg kan geven aan de terugtrekking uit Gazastrook. Hij vouwt de Routekaart naar Vrede (uit 2003) weer open.

Het zijn verbazingwekkende toeren die Ariel Sharon in de herfst van zijn leven uithaalt. Wie had ooit gedacht dat hij toegejuicht zou worden door een peacenik als Yossi Beilin, architect van de Oslo-akkoorden en leider van klein-links in de Knesset? De breuk van Sharon met Likud, zei Beilin maandag, is ‘een echte kans voor een coalitie onder aanvoering van het vredeskamp, onder wie oud-Likud-leden die hebben ingezien dat ze het land en zichzelf 38 jaar voor de gek hebben gehouden’.

Het zijn geen termen die Sharon bezigt. Nooit wekt hij de indruk tot inkeer te zijn gekomen, of zoiets. Het is meer een kwestie van langzaam voortschrijdend inzicht geweest – Sharon loopt al mee sinds de oprichting van de staat Israël in 1948.

Het helse geweld van de tweede intifada heeft Sharon duidelijk gemaakt dat de bezetting van de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever niet tot in lengte van jaren kan voortduren. Hij heeft in antwoord op de Palestijnse zelfmoordaanslagen gegrepen naar de militaire middelen die hem vertrouwd zijn: bombardementen, liquidaties, straatgevechten. Maar uiteindelijk heeft hij geconcludeerd dat de bezetting de Israëlische burgers altijd in gevaar zal blijven brengen. Vandaar dat hij is gaan zoeken naar een uitweg.

Steeds vaker maken Israëli’s de vergelijking tussen Sharon en Yitzhak Rabin, de premier die de hand van Yasser Arafat schudde en de Oslo-akkoorden ondertekende. Ook Rabin was immers in zijn jonge jaren een nietsontziende generaal. Dennis Ross, die tussen 1988 en 2000 namens de VS heeft bemiddeld in het Midden-Oosten-conflict, karakteriseert Rabin in zijn boek The Missing Peace als volgt: hij had ‘de overtuiging dat zijn generatie – de strijders voor de stichting van Israël – de verplichting heeft de volgende generatie de gelegenheid te geven in vrede te leven’.

Sharon is de laatste van de ‘1948’-generatie die nog in de politiek actief is. In een toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN zei hij in september: ‘Ik, die een strijder en commandant ben geweest in alle Israëlische oorlogen, steek vandaag mijn hand uit naar onze Palestijnse buren met een oproep tot verzoening en compromis om het bloedige conflict te beëindigen.’

Zowel in 2001 als in 2003 heeft Sharon de kiezers voor zich gewonnen met de belofte de Palestijnse terreur met ijzeren vuist te bestrijden. Het is nog de vraag of hij dat succes evenaart met zijn vredesprogram. Niet alleen moet hij een vertrouwenwekkende partij opbouwen, ook vindt hij in Amir Peretz een onverwachte tegenstander tegenover zich.

De nieuwe leider van de Arbeidspartij is geen oorlogsheld, maar een vakbondsman. Hij stelt de kloof tussen arm en rijk aan de kaak die onder het bewind van Sharon in hoog tempo is gegroeid. Het is het vergeten verhaal van Israël.

Zo gaat hij proberen de oude wijsheid te ontkrachten dat Israëli’s uiteindelijk altijd kiezen voor een generaal die ze de verdediging van het land toevertrouwen.

Meer over