Kees van der Staaij: 'Tegenover IS past geen naïviteit'

Het Westen moet de oorzaak van aanslagen niet bij zichzelf zoeken, vindt SGP-voorman Kees van der Staaij. 'Dat is een vorm van zelfkastijding. Er is een radicale islam in opmars met een sterke innerlijke drive om de wereld onder het vaandel van Allah te brengen. Al Shabab in Somalië, Al Qaida en IS, Boko Haram in Nigeria, daartegen past geen naïviteit.'

SGP-leider Kees van der Staaij in de Tweede Kamer. Beeld anp
SGP-leider Kees van der Staaij in de Tweede Kamer.Beeld anp

Hoe heeft u de vrijdagnacht beleefd?
'Ik had heel erg een 9/11-gevoel. Toen dachten we bij het eerste vliegtuig nog dat het misschien een ongeluk was. Bij het tweede vliegtuig wist je: dit is een gebeurtenis die de wereld zal veranderen. Dat gevoel van 'wanneer is dit afgelopen' kwam bij mij vrijdagavond weer boven toen het geweld van de ene plaats naar de andere ging. Daarna volgden gevoelens van afschuw en verontwaardiging. En het denken aan en bidden voor de nabestaanden.'

Premier Rutte zei zaterdag: we zijn in oorlog met IS. Is dat de juiste toon?
'Ik vind dat een begrijpelijke aanduiding. IS heeft het Westen de oorlog verklaard en daar merken we de daden van. Ze willen de samenleving ontwrichten en ons angst inboezemen.'

Wat moet onze reactie zijn? Moet Nederland ook deelnemen aan bombardementen in Syrië?
'Er is geen reden om onze inzet te beperken tot Irak. Dat vond de SGP en dat vinden we nog steeds. Maar we moeten zorgvuldig blijven kiezen, we kunnen ons nu niet laten leiden door plotselinge dadendrang.'

Westerse inmenging lijkt niet te werken. Telkens staan nieuwe extremistische groepen op. Na Al Qaida en Taliban kwam IS. Nu is het antwoord wederom: meer bombarderen. Wat bereiken we ermee?
'De opmars van IS mag niet ongestoord verder gaan. Ja, aan optreden zitten nadelen, maar je handen ervan afhouden werkt evenmin. Ik vind het een ongezonde vorm van zelfkastijding om de oorzaak altijd bij het Westen te zoeken. Er is een radicale islam in opmars met een sterke innerlijke drive om de wereld onder het vaandel van Allah te brengen. Al Shabab in Somalië, Al Qaida en IS, Boko Haram in Nigeria, daartegen past geen naïviteit. Het gaat niet weg door het te negeren.'

Is de kans op aanslagen in Nederland kleiner dan in Frankrijk omdat we een betere aanpak tegen radicalisering hebben?
'We hebben hier te maken met het op één na hoogste dreigingsniveau. Er zijn wel verschillen met buurlanden, de spanningen in Frankrijk zijn nog groter, maar er is geen reden om te denken dat wat in Parijs gebeurde niet in Nederland kan gebeuren.'

Heeft u naast een pragmatische reactie misschien ook een opbeurende boodschap?
'Ik geloof dat terreur en geweld niet het laatste woord zullen hebben. Hoe zeer het ons ook raakt, is er tegelijkertijd de weigering om je door angst te laten verlammen. Het is een geschenk om innerlijke rust te kunnen ervaren te midden van welke hectiek dan ook.

'Ook het geluid van jongerenimam Elforkani in de Volkskrant (+) sprak me aan. Als mensen zeggen dit geweld te plegen uit naam van Allah, moet je daar als moslimgemeenschap niet alleen afstand van nemen, maar ook een weerwoord op hebben. Zeg niet te gemakkelijk: het heeft niets met de islam te maken.'

Terug naar de Haagse orde van de dag. Het kabinet gokt met een laatste bod aan de Kamer op steun voor het belastingplan. Is de SGP al overtuigd?
'Nee. Wij zien de kloof tussen een- en tweeverdieners als een grote oneerlijkheid in het belastingstelsel. Eenverdieners betalen vijf keer zoveel belasting als tweeverdieners. Dit bod maakt het verschil niet kleiner. Dat is voor ons echt onverteerbaar.'

Vreest u dat het kabinet er alsnog uitkomt met het CDA en D66 en de eenverdiener toch de dupe is?
'Nee, we hebben een grens getrokken. Als het kabinet voor ons wil kiezen, graag. Als zij een andere keuze wil maken, jammer maar helaas.'

Hoe staatsrechtelijk is het om afspraken te maken met senatoren over stemgedrag?
'Senatoren gaan over hun eigen stemgedrag, wij hebben geen bindende afspraken met onze Eerste Kamerfractie. Maar qua politieke keuzes zijn er geen verschillen te verwachten tussen Tweede en Eerste Kamerleden van de SGP.'

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën probeert de Tweede Kamer te overtuigen van zijn belastingplan. Beeld anp
Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën probeert de Tweede Kamer te overtuigen van zijn belastingplan.Beeld anp

Bewijst deze patstelling dat openlijk onderhandelen in het debat niet werkt en het kabinet toch beter de achterkamertjes had kunnen opzoeken?
'Het is zo dat je soms met wat heen en weer praten achter de schermen makkelijker tot elkaar kunt komen, dan elke keer te moeten wachten op een formele zet in een debat. Maar in dit geval heeft het ook te maken met een gebrek aan politieke wil bij de coalitiepartijen om er met de combinatie CDA, ChristenUnie, SGP uit te komen.'

Vandaag gaat ook de speurtocht naar het lek op het Binnenhof verder. De SGP heeft geen vast lid in het presidium en zal dus niet vertegenwoordigd zijn in de onderzoekscommissie. Is dat een gemis?
'De samenstelling van die commissie is geen partijpolitieke keuze. De leden moeten los van hun partij een fair oordeel vellen over hoe we hiermee doorgaan.'

De Kamer keurt haar eigen vlees. Politieke overwegingen zullen een rol spelen.
'Het is een ongelooflijk lastige kluif die bij de Kamer als geheel ligt. Wat ook besloten wordt, wel vervolgen of niet vervolgen, het zal altijd makkelijk zijn om daar kritiek op te leveren.'

Eigenlijk best prettig dat de SGP niet in die commissie zit?
'Zo denk ik er niet over. Als je daar een rol in zou hebben, dan zou je die naar eer en geweten invullen. Nu geldt voor ons dat wij naar eer en geweten het resultaat zullen toetsen.'

Tot slot even terug naar Parijs. Heeft u een muziektip waar de lezer troost uit kan putten?
'Muziek is misschien geen gek idee, na al het praten over de aanslagen. Ik denk aan een stuk van Bach, maar kom even niet op de titel.' Van der Staaij belt zijn vrouw: 'Dat stuk wat je toen bij verdrietige omstandigheden speelde, hoe heette dat ook alweer? Ja, dat was het. Wir setzen uns mit Tränen nieder, uit de Matthäus Passion.'

Dit is aflevering 607 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Meer over