Kat-en-muisspel met Parijse politie

Ontluisterend in het rijke Parijs is de alomtegenwoordigheid van bedelaars. Je hebt ze in twee smaken: autochtone Fransen met een vlekje en Roma. 'Het is hier niet beter dan in Roemenië.'

PARIJS - Hij is nog maar drie maanden oud, maar hij heeft nu al een vervaarlijke naam: Capone. 'Dat vonden we een leuke naam, naar de grote maffiabaas', zegt zijn vader Robert (27). Capone ligt rustig te slapen op de hoek van de Place de la République in Parijs. Zijn vader, zijn moeder Gaby (20) en zijn broertje Claudio (6) zitten de hele dag op een matras te bedelen, in de hoop dat voorbijgangers een paar munten in hun plastic koffiebekertje gooien. Je kunt niet zeggen dat Capone een veelbelovende start maakt.

Het is een van de ontluisterende verschijnselen van het leven in de rijke stad Parijs: de alomtegenwoordigheid van bedelaars. Je komt ze overal tegen. In de metro, op drukke pleinen, langs de grote boulevards. Grofweg vallen ze uiteen in twee categorieën. De autochtone Fransen, vaak mensen met een achtergrond van verslaving, psychiatrische en sociale problemen. En de Roma.

undefined

Bidonville

Het vrije verkeer van personen in Europa is niet alleen aantrekkelijk voor de high potentials, maar ook voor paupers die de armoede en discriminatie in Oost-Europa willen ontvluchten. In Frankrijk leven ze in de uiterste marge, op straat of in een bidonville, een kamp met hutjes van sloophout en board.

'Ik wil graag werken, maar het is moeilijk iets te vinden omdat ik slecht Frans praat', spreekt Robert. 'Soms kan ik toiletten schoonmaken voor 5 euro per uur. Als ik niets heb, zijn we gedwongen te bedelen. Gemiddeld krijgen we 15 euro per dag.'

Ook 's nachts slaapt het gezin vaak op straat. 'Soms kunnen we in een opvang terecht, maar lang niet altijd. Dan moeten we op straat blijven. Soms is het gevaarlijk. Mensen kunnen agressief zijn. We hebben weleens klappen gehad. Als we ons onveilig voelen, gaat Gaby met de baby naar een ziekenhuis waar ze kan overnachten. Dan blijf ik met Claudio op straat.'

Ondanks alles woont hij liever op straat dan in een Romakamp. 'Daar wemelt het van de ratten. Dat vind ik gevaarlijk voor de baby.'

Parijs zit in zijn maag met de Romabedelaars. Een gezin dat de hele dag met een baby op een matras bivakkeert stemt onbehaaglijk, zelfs in het geharde Parijs. Vorige week lekte een intern memo uit van de politie in het deftige zesde arrondissement (Saint-Germain-des-Prés). De manschappen kregen opdracht Romagezinnen 'op te sporen' en 'systematisch te verwijderen'. Het leverde meteen een rel op.

In Frankrijk is het absoluut taboe om maatregelen te nemen die tegen een specifieke bevolkingsgroep zijn gericht. De opdracht werd dan ook terstond 'gerectificeerd' door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Langs de Boulevard Saint-Germain zitten nog steeds veel bedelaars, vaak met een baby of een jong kind.

'We worden regelmatig gecontroleerd door de politie', zegt Robert. 'Soms moeten we weg.' Vaak spelen politie en bedelaars een kat-en-muisspel. Vorig jaar sliepen veel families in de telefooncellen rond de Place de la Bastille. Daar werden ze weggejaagd, om vervolgens in Saint-Germain neer te strijken, aldus de burgemeester van het zesde arrondissement.

De socioloog Julien Damon vindt dat de autoriteiten veel harder moeten ingrijpen. Een kind kan beter bij zijn ouders worden weggehaald dan de hele dag op een matras zitten om het medelijden van passanten op te wekken. Bovendien zijn de dingen niet altijd wat ze lijken, stelt hij in een recente studie voor de denktank Fondapol.

undefined

Maffiose netwerken

Uit observaties is gebleken dat de kinderen soms de hele dag blijven zitten, terwijl volwassenen elkaar afwisselen. Je denkt een gezin te zien, maar je weet helemaal niet of ouders en kinderen bij elkaar horen. Volgens hem worden heel wat kinderen geëxploiteerd door maffiose netwerken.

Andere deskundigen, zoals de Parijse politiecommissaris Gilles Beretti (speciaal belast met de bestrijding van de 'rondreizende' criminaliteit), geloven dat de meeste bedelaars niets met de maffia te maken hebben. Actiegroepen en mensenrechtenadvocaten vinden dat het maffiaverhaal wordt gebruikt om de Roma te stigmatiseren.

Hoe dan ook, bedelen is een economisch marginale activiteit, slechts ondernomen door mensen die wanhopig genoeg zijn om de verveling en de schaamte te trotseren.

'Ik kan niet zeggen dat het leven hier beter is dan in Roemenië', zegt Robert. Toch wil hij in Frankrijk blijven. Roemenië is uitzichtloos, Frankrijk is op zijn minst een kans. 'We hopen dat onze kinderen hier naar school kunnen en het uiteindelijk beter zullen hebben dan wij.'

Dagopbrengst van bedelaar is 10 tot 15 euro, op een topdag 30 euro

Bedelen in Frankrijk levert 10 tot 15 euro per dag op, volgens een onderzoek van het Centre d'Etude et de Recherche de Philantropie (CerPhi). Alleen op een topdag haalt een bedelaar 30 euro op.

Het aantal mensen dat iets geeft varieert van twee per honderd tot twee per duizend. Die variatie is vooral afhankelijk van de contactuele eigenschappen van de bedelaar. Aan het ene uiteinde van het spectrum bevindt zich de bedelaar die in staat is een verhaal over zijn ellende te vertellen, aan het andere uiteinde de bedelaar die op een matras ligt te slapen met een bordje 'ik heb honger'. Hoe slechter een bedelaar eraan toe is, hoe kleiner de kans dat mensen iets geven.

Romabedelaars halen minder op dan autochtone Fransen. De studie bevat een vergelijkende observatie van twee bejaarde vrouwen in soortgelijke omstandigheden, een Franse en een Roma. De Franse kreeg twee keer zo veel.

undefined

Meer over