Kans voor klokjesgentiaan

In Brabant heeft het natuurbeleid wel effect. Door grondaankopen kan het waterpeil in De Lange Maten weer omhoog...

Zundert ‘Hier wordt het dus nat.’ Frans van Zijdeveld, beheerder van Natuurmonumenten in West-Brabant, kijkt vrolijk bij de constatering. We zijn langs een maisveld gelopen, over prikkeldraad geklommen en nu bevinden we ons op een droog veld met struikheide, waar doorheen een diep slootje loopt. Niet heel indrukwekkend, maar Van Zijdeveld en Lars Koreman, rentmeester en adjunct-regiodirecteur van Natuurmonumenten in Brabant, verheugen zich nu al op de nabije toekomst. ‘Eindelijk kan hier het waterpeil omhoog. Dan kan de zonnedauw terugkomen, en de klokjesgentiaan. Dit wordt dan grotendeels dopheide.’

Eindelijk, want wegens dat ene maisveld in dit natuurgebied tussen Zundert en Rucphen, de Lange Maten, moest het waterpeil in de omringende natuur de afgelopen jaren nog laag blijven. Nu is het maisveld dan eindelijk in beheer van Natuurmonumenten. Lars Koreman: ‘Door de aankoop van deze vijf hectare grond, kun je 150 hectaren in kwaliteit verbeteren. Het hefboomeffect.’

Dat is niet alles. De Lange Maten wordt door nog meer gerichte grondaankopen gekoppeld aan nabijgelegen natuurgebieden, zoals de Eldersche Gronden en de Oude Buisse Heide. Zo ontstaat een natuurlint dat een stootje kan hebben. Robuuste natuur, in jargon.

De realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur, de geplande verbinding en vergroting van natuurgebieden, loopt in Brabant voortvarend, in tegenstelling tot in bijna alle andere provincies. Zowel absoluut als relatief heeft Brabant tot nu toe de meeste grond voor natuur verworven. Geen toeval, aldus Koreman. ‘Een kwestie van bestuurlijke moed en samenwerking tussen alle partijen; provincie, waterschappen, de Dienst Landelijk Gebied, rentmeesters, boeren en natuurbeheerders.’ Het hielp dat VVD-gedeputeerde Onno Hoes persoonlijk de informatiebijeenkomsten in de provincie bezocht. Koreman: ‘Hij verschuilt zich niet. Hij is niet bang voor een boze boer.’

Met die boze boeren viel het overigens mee, want de provincie besloot vorig jaar tot het verlenen van volledige schadeloosstelling van grondeigenaren, vaak boeren.

‘We zijn actief grond gaan kopen, in plaats van passief’, zegt Kees Laarhoven, beleidsmedewerker van de provincie. ‘We zijn de mensen gaan bezoeken. En we zijn samen gaan zoeken naar alternatieve, goede grond. Boeren moeten er daarbij niet op achteruit gaan. Dus zijn we ruimhartiger geworden.’

Gedeputeerde Onno Hoes: ‘We versterken én de ecologische infrastructuur én de agrarische infrastructuur.’ Lars Koreman: ‘We streven naar maatwerk in de gebiedsinrichting. Zo krijg je ook draagvlak. Boeren zien dat hun collega’s die verhuizen er op vooruit gaan.’

De provincie gaf prioriteit aan de zogeheten ‘natte natuurparels’, waar de nood het hoogst is voor veel beschermde flora en fauna, juist door de lage waterstand. Koreman: ‘Boeren willen zelf vaak ook weg als ze zijn omringd door nat natuurgebied.’

Inderdaad stuiten we even later, in de buurt van Ossendrecht, middenin het bos op een varkenshouderij. De boer, die net op zijn fiets aan komt rijden, begroet de natuurbeschermers en de provincieman hartelijk. ‘Het is bijna rond’, zo luidt de conclusie over de verhuizing van zijn bedrijf.

De gevolgen van jarenlange verdroging zijn te zien bij Ossendrecht, in een van Brabants ‘topnatuurgebieden’ De Zoom. Het Groote Meer, 30 jaar geleden nog 50 hectare groot, is nagenoeg uitgedroogd.

Vogels en oeverplanten verdwenen sinds de waterwinning begon. ‘Ik heb hier vroeger leren schaatsen’, zegt Kees Laarhoven. ‘Hier lagen ook bootjes. Verderop is een aanlegsteiger die nu meters boven de droge heide uitsteekt.’

Maar er is hoop. Waterleidingbedrijf Evides zal binnenkort, na jarenlange onderhandelingen met de provincie, vermoedelijk stoppen met de waterwinning in het gebied.

Meer over