Kans op teruggave Bulgaars fraudegeld is vrijwel nihil

DEN HAAG - Staatssecretaris Weekers van Financiën stapt naar de rechter in Bulgarije om ten onrechte betaalde huurtoeslagen van 300 Bulgaarse fraudeurs terug te krijgen. Maar hij acht de kans dat Nederland het geld ooit terugziet 'buitengewoon klein'.


De civielrechtelijke stap is vooral symbolisch. 'Mijn juridische adviseurs geven me weinig kans.' Weekers wil daarom eerst proefprocessen voeren. Bovendien: als de kosten van de rechtsgang niet meer in verhouding staan tot de onzekere opbrengst, staakt Weekers zijn pogingen. 'Ik wil me niet bij deze zaak neerleggen, maar ik moet ook kijken: wat kost me dat hele grapje?'


De bewindsman vond woensdag een teleurgestelde en gefrustreerde Tweede Kamer tegenover zich. In tegenstelling tot de vorige debatten over de zogenoemde Bulgarenfraude was de Kamer niet erop uit het Weekers al te moeilijk te maken. Hoewel hij in een brief een dag eerder had vermeld dat van de 805 Bulgaren die een boete hebben gekregen wegens toeslagenfraude, slechts 55 die boete hebben betaald.


Weekers liet tijdens het debat weten dat met de Bulgarenfraude 2,4 miljoen euro is gemoeid en dat er voor 1 miljoen aan boetes is uitgeschreven. Daarmee is 70 duizend euro teruggehaald. 'Dat zijn relatief geringe bedragen, maar het gaat hier om de geschokte rechtsgang', zei Weekers.


Een groot deel van het debat ging over 296 frauderende Bulgaren die voor de Nederlandse fiscus onvindbaar zijn. Zij hebben alleen onterechte huurtoeslag gekregen en deze voorziening valt buiten alle EU-verdragen die lidstaten ertoe kunnen dwingen te helpen bij de opsporing. Er zijn 200 Bulgaren die Weekers wel met afgedwongen Bulgaarse hulp kan opsporen.


Dat bepaalde typen fraude wel en andere niet onder Europese samenwerkingsverdragen vallen, verbaasde alle Kamerleden. 'Als de wiedeweerga naar Brussel', sommeerde Weekers' partijgenoot Neppérus van de VVD. 'Nee, naar Sofia', zei SGP'er Dijkgraaf. 'Wanneer wist de regering dit?', wilde CDA-Kamerlid Omtzigt weten. De staatssecretaris noemde de gang van zaken 'zeer onbevredigend'.


De Bulgarenfraude toont volgens veel Kamerleden maar weer eens aan dat het 'bizarre systeem' (Neppérus) van toeslagen op de schop moet. 'Dit prikkelt de zondige aard van de mensen', zei Dijkgraaf.


Eerder noemde de president van de controleur van de rijksfinanciën, Saskia Stuiveling van de Algemene Rekenkamer, het toeslagensysteem 'uitlokkerig'. Daarin gaat per jaar circa 12 miljard euro om. Van de ruim 1 miljard euro die de Belastingdienst nog moet terugkrijgen van de toeslagen die sinds 2006 zijn uitbetaald, heeft bijna 100 miljoen te maken met fraude. De helft daarvan beschouwt de Belastingdienst als verloren.


Voor het overgrote deel wordt de fraude gepleegd door criminele organisaties. Gezien de tientallen miljarden die de afgelopen acht jaar aan toeslagen zijn uitgekeerd, is het verdwenen totaalbedrag van minder dan 50 miljoen gering.


CDA'er Omtzigt opperde dat de schade door fraude veel groter is. Hij wees erop dat het Centraal Bureau voor de Statistiek 2,7 miljoen alleenstaande huishoudens telt. De Belastingdienst keert volgens de cijfers van Weekers echter bijna 4 miljoen toeslagen aan alleenstaanden uit.


Volgens Omtzigt laten veel mensen zich ten onrechte als alleenstaande registreren bij de Belastingdienst om zo, net als de partner, een huur-, zorg- of kinderopvangtoeslag te krijgen. Volgens de Nederlandse Vereniging van Burgerzaken komt dit type fraude in Nederland veelvuldig voor. Volgens Weekers is dit een zaak voor minister Plasterk van Binnenlandse Zaken.

Meer over