Nieuws

Kans op nieuw record langste formatie, ondanks impasse blijft VVD populair

Nu de formatie in een impasse is geraakt, komt het record van de langstdurende regeringsvorming rap in zicht, zonder dat dit de VVD zetels lijkt te kosten. Een minderheidskabinet als oplossing voor de patstelling zou geen unicum zijn.

Mark Rutte en Sigrid Kaag op een gesprek met informateur Mariëtte Hamer over de kabinetsformatie.  Beeld ANP
Mark Rutte en Sigrid Kaag op een gesprek met informateur Mariëtte Hamer over de kabinetsformatie.Beeld ANP

Nu een meerderheidskabinet uit zicht lijkt, is de kans groot dat Nederland bezig is aan de langste formatie sinds de Tweede Wereldoorlog. Sinds de verkiezingen van 17 maart zijn er 168 dagen verstreken. Daarmee duurt de huidige formatie langer dan de 163 dagen die nodig waren voor het kabinet Den Uyl – en komt deze in de top drie van langstdurende formaties. Alleen de totstandkoming van het kabinet Van Agt I (208 dagen) en het huidige kabinet Rutte III (225) hadden meer tijd nodig.

Record voorkomen

Om een record te voorkomen, moet er voor 29 oktober een nieuwe regering op het bordes van de koning staan. Draagt dat kabinet ook de naam van Mark Rutte, dan is dat het derde kabinet van de VVD’er in de top vijf. Alleen zijn tweede kabinet, met de PvdA, ontbreekt daarin en ontstond na 54 dagen.

Minderheidskabinet niet uniek

Mocht het inderdaad komen tot een minderheidskabinet, dan is dat geen unicum: acht eerdere kabinetten ontbrak het aan een meerderheid in de Tweede Kamer. Wel lijkt het een fenomeen uit het verleden: zes van deze regeringen werden gevormd voor de Tweede Wereldoorlog. Hierna kende Nederland alleen de minderheidskabinetten Biesheuvel II en Rutte I, dat werd gedoogd door de PVV. Dat een minderheid geen eerste keuze is, blijkt ook uit de reden van totstandkoming: vier van de regeringen waren overgangskabinetten tot de verkiezingen, na de val van een voorganger.

VVD op winst, CDA grote verliezer

De trage formatie lijkt vooralsnog geen gevolgen te hebben voor de populariteit van de VVD, die leidend is in de onderhandelingen. Van alle partijen die recent aan tafel zaten, is die van Mark Rutte als enige gegroeid ten opzichte van de verkiezingen in maart, volgens de recentste peiling, van Ipsos en EenVandaag. Ook in de Peilingwijzer staat de VVD op winst.

Het CDA zou volgens de recente peiling de grote verliezer zijn als er vandaag verkiezingen zouden plaatsvinden. Van de 15 Kamerzetels uit maart resteren er nog 10. Die verdere daling komt vooral door het vertrek van Pieter Omtzigt, die zich na zijn terugkeer in de Kamer zal afsplitsen.Na de verrassende winst in maart is D66 een aantal zetels teruggezakt. PvdA, GroenLinks en de ChristenUnie hebben er alle drie een virtuele zetel bij.

Meer over