vier vragenonderwijs

Kans op lesuitval groter dan ooit, wat betekent dit voor de onderwijssector?

De scholen zijn maandag weer opengegaan, maar met het stijgende aantal omikronbesmettingen en de huidige quarantaineplicht is de kans op lesuitval groter dan ooit. Vier vragen over hoe de onderwijssector overeind probeert te blijven.

Irene de Zwaan
Het basis- en voortgezet onderwijs is weer heropend nadat leerlingen een langere kerstvakantie hebben gehad.  Beeld Ramon van Flymen / ANP
Het basis- en voortgezet onderwijs is weer heropend nadat leerlingen een langere kerstvakantie hebben gehad.Beeld Ramon van Flymen / ANP

Hebben veel scholen na de kerstvakantie te maken met lesuitval?

Volgens de huidige richtlijnen van de overheid moet een klas in quarantaine als er drie of meer besmettingen zijn vastgesteld. Tot hoeveel lesuitval dit direct na de kerstvakantie heeft geleid, is nog niet bekend. Het ministerie van Onderwijs rapporteert alleen maandelijkse cijfers over het aantal volledige schoolsluitingen. Dat bleek op 3 december, tijdens het laatste meetpunt, nog beperkt: in het primair onderwijs gingen 28 van de 7.358 vestigen (0,4 procent) tijdelijk op slot, in het voortgezet onderwijs 25 van de 1.653 vestigingen (1,5 procent). De nieuwste cijfers van december, waarin de scholen een week voor de kerstvakantie al dicht moesten, komen binnenkort uit.

Bij dataplatform Corona Locator, een particulier initiatief dat besmettingen op scholen registreert, meldden zich maandag slechts twee scholen met positief geteste leerlingen of leerkrachten.

In werkelijkheid zal dit aantal veel hoger liggen, benadrukt initiatiefnemer en ict-ondernemer Bart Bolkestein. ‘Scholen zijn niet verplicht om lesuitval door te geven en meestal duurt het ook even voordat ze de meldingen in hun eigen systeem hebben verwerkt. Mijn ervaring tot nu toe is dat het de eerste dagen na de vakantie vaak rustig is, een soort stilte voor de storm, en dat het daarna losbarst.’

Regelt een school vervanging als een leerkracht uitvalt?

De meeste scholen weten lesuitval ‘volledig of grotendeels te ondervangen’, schreef voormalig minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs Arie Slob in december aan de Tweede Kamer. Toch hebben vooral scholen in de grote steden, waar het lerarentekort het meest nijpend is, moeite bij uitval vervanging te regelen.

‘De vraag is zo enorm dat we maar een klein gedeelte kunnen vervullen’, zegt Jasper van de Vooren. Hij is directeur van De Brede Selectie, de stedelijke invalpoule voor openbare schoolbesturen in Amsterdam. ‘In onze poule zitten zestig à zeventig leerkrachten. Daarmee kunnen we aan ongeveer 30 procent van de aanvragen voldoen. De rest wordt opgevangen door klassen te verdelen of naar huis te sturen.’

Kunnen leerkrachten met milde coronaklachten of die in quarantaine zitten gewoon doorwerken?

‘Leerkrachten die zich fit voelen en niet ziek zijn, maar vanwege de coronamaatregelen thuis zijn, geven doorgaans wel onderwijs op afstand’, zegt Eke Wolters, woordvoerder van De Haagse Scholen, een stichting waar 52 scholen voor basis- en speciaal onderwijs uit de hofstad onder vallen. ‘Dit was tijdens eerdere coronagolven ook al het geval.’

Komende weken zullen uitwijzen of positief geteste leerkrachten in de praktijk vaker (online) les kunnen blijven geven, omdat de omikronvariant over het algemeen mildere klachten geeft dan voorgaande varianten.

Afstandsonderwijs is niet altijd haalbaar voor leerkrachten die zelf kinderen hebben, zegt Claudia Verhoeven van de PO-raad, die de belangen in het basisonderwijs behartigt. ‘Als de leerkracht in quarantaine moet, dan moet het hele gezin dat ook en wordt het lastig om les te blijven geven.’

Het ministerie van Onderwijs schrijft op zijn website dat de keuze voor afstandsonderwijs ‘nadrukkelijk de professionele keuze is van de school’ en dat dit ‘niet door individuele ouders of verzorgers kan worden afgedwongen‘.

Kan de quarantaineplicht voor leerkrachten die zijn geprikt en geboosterd niet beter komen te vervallen?

In België hoeven volledig gevaccineerden (dit is inclusief de boosterprik) na nauw contact met een besmet persoon niet meer in quarantaine. Testen is ook niet nodig zolang de persoon geen klachten heeft. Het nieuwe beleid is volgens de Belgische regering nodig om bij oplopende besmettingscijfers genoeg mensen aan het werk te houden. Of Nederland hier navolging aan gaat geven, zal later deze week blijken. ‘Het OMT zal dan specifiek ingaan op het quarantainebeleid in situaties waarbij belangrijke maatschappelijke functies in gevaar komen’, aldus een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid. ‘Dit advies wachten we af.’

De onderwijsbonden doen geen uitspraken over of ze voorstander zijn van het laten vieren van de quarantainerichtlijnen. ‘We zijn geen virologen’, zegt Thijs Roovers, bestuurder van de Algemene Onderwijsbond. ‘Wel merken we dat er onder onderwijspersoneel, net als in de rest van de maatschappij, enorme verdeeldheid is over het wel of niet openhouden van de scholen. Veel leerkrachten hadden zin om na de vakantie weer aan de slag te gaan, maar er is ook een groep die zich met het huidige aantal besmettingen zorgen maakt.’

Meer over