Kan Trump het tij nog wel keren in amper 85 dagen?

Bij de Democraten wordt het woord 'landslide' al gebezigd: een mega-overwinning. Drie maanden voor de stembusgang, oogt Donald Trumps campagne hopeloos. Maar hij weigert zijn aanpak en stijl te veranderen. Ondertussen zakt de Republikein verder weg in de 'swing states' die de verkiezingen zullen bepalen. Kan Trump zijn neergang nog keren in 85 dagen?

Stieven Ramdharie
Donald Trump poseert met twee baby's tijdens een bijeenkomst in Colorado Springs. Beeld AFP
Donald Trump poseert met twee baby's tijdens een bijeenkomst in Colorado Springs.Beeld AFP

In 'Trumps World' is er deze dagen écht niets aan de hand met zijn verkiezingscampagne. Een falende, amateuristische aanpak?

Onzin, roepen de miljardair en zijn staf verbeten. Maar op zaterdag, terwijl al weken steen en been wordt geklaagd over zijn ongecoördineerde campagne, was het wederom raak.

Terwijl Hillary Clinton haar voorsprong in Florida, Ohio en Pennsylvania verder verstevigt, verscheen 'The Donald' zaterdagavond doodleuk in ... Connecticut. Een staat die al sinds 1988 niet meer op een Republikeinse presidentskandidaat heeft gestemd. Republikeinse strategen konden hun ogen niet geloven over de verspilde moeite en tijd. Maar Trump zag het probleem écht niet. In zijn ogen heeft hij een reële kans om Clinton in maar liefst twintig staten te verslaan en Connecticut is daar gewoon eentje van.

'We gaan een grote poging doen om de staat te winnen', zei de Republikein bloedserieus in een zaal in Fairfield tegen zo'n vijfduizend aanhangers. De grote massa's die hij trekt op zijn bijeenkomsten, gemiddeld zo'n 15 tot 20 duizend, is volgens Trump een belangrijke aanwijzing dat de race nog lang niet gestreden is. Als zoveel kiezers komen opdagen, hoe kan hij dan verliezen op 8 november?

Trump-aanhangster Leah Greenhouse tijdens een bijeenkomst van de Republikeinse kandidaat in Fort Lauderdale, Florida. In deze belangrijke staat heeft Clinton nu een voorsprong van vijf procent op Trump. Beeld AFP
Trump-aanhangster Leah Greenhouse tijdens een bijeenkomst van de Republikeinse kandidaat in Fort Lauderdale, Florida. In deze belangrijke staat heeft Clinton nu een voorsprong van vijf procent op Trump.Beeld AFP

Zwijgende meerderheid

'De zwijgende meerderheid laat nu van zich spreken', aldus de oerconservatieve commentator en Trump-aanhangster Scottie Nell Hughes donderdag over de drommen mensen die Trump blijft trekken. Ondanks de weken van slechte peilingen, kritiek op zijn aanpak en talloze omstreden uitspraken. Volgens Hughes zullen de presidentsverkiezingen spannender zijn dan de peilingen nu voorspellen. 'Romney trok nooit deze massa's', aldus Hughes over de Republikeinse kandidaat van 2012.

Zeker, alles is mogelijk. Per slot van rekening is het pas augustus, een maand waarin veel kiezers de presidentscampagne slechts zijdelings volgen. Pas begin september, na het Labor Day-weekeinde, wordt het menens. In de drie presidentiële debatten die dan volgen - de eerste is eind september - kan nog veel gebeuren wat de race kan doen kantelen. Donald Trump is politiek dus zeker niet dood. Mits hij tenminste het imago van verliezer dat nu aan hem kleeft, snel van zich afschudt.

Want er gaat geen dag voorbij of uit een peiling blijkt weer hoe precair Trumps positie is in het Electoral College, dat de president kiest, en in het handjevol 'swing states' dat moet worden gewonnen. Landelijk heeft Clinton nu een voorsprong van zo'n zeven procent, zo blijkt uit het gemiddelde van Real Clear Politics: 47,8 procent voor Clinton en 41 procent voor Trump. In de drie staten die cruciaal zijn voor Trump wil hij een meerderheid van 270 kiesmannen behalen in het Electoral College, gaat Clinton ook aan kop.

Afstand

In Pennsylvania, een traditioneel Democratische staat waar Trump tot voor kort een kans leek te maken, heeft Clinton nu een voorsprong van elf procent. In Ohio, de staat die een Republikeinse kandidaat moet winnen om president te worden, leidt Clinton volgens dezelfde NBC News-peiling met vijf procent: 43 procent tegen 38 procent. En in Florida, ook cruciaal voor Trump, heeft de Democraat ook afstand genomen, zo bleek zondag uit een peiling van CBS News: 45 procent tegen 40 procent voor Trump.

Zorgwekkend voor Trump is dat zijn strategie om met behulp van vooral blanke, laagopgeleide mannelijke kiezers president te worden, niet lijkt te werken. Tenminste, niet op dit moment. In de staten in het industriële mid-Westen met veel van deze kiezers, gaat Clinton vooralsnog aan kop. Nog zorgelijker voor Trump en de Republikeinse Partij is dat in sommige traditioneel Republikeinse staten, Clinton ook een geduchte concurrent blijkt te zijn. Zo is het verschil in Georgia nog maar vier procent: 45 procent voor Trump en 41 procent voor Clinton.

De reeks omstreden uitspraken van Trump de afgelopen week, onder andere dat president Obama de oprichter was van IS, blijken dodelijk te zijn geweest. De kiezers vertrouwen Clinton niet maar maken zich nog meer zorgen, zo blijkt uit de peilingen van de laatste dagen, over Trumps geschiktheid voor het presidentschap. 71 procent van de kiezers in Florida gelooft bijvoorbeeld niet dat de miljardair het juiste temperament heeft en beschikt over een goed beoordelingsvermogen voor het Witte Huis. In Florida deed Trump het lange tijd nog goed in de peilingen.

Hillary Clinton praat met aanhangers tijdens een bezoek aan Des Moines in Iowa. In deze staat is het ongekend spannend tussen Trump en Clinton. Beeld AFP
Hillary Clinton praat met aanhangers tijdens een bezoek aan Des Moines in Iowa. In deze staat is het ongekend spannend tussen Trump en Clinton.Beeld AFP

Landslide

Gezien al deze goede peilingen, wordt nu openlijk gesproken over de mogelijkheid van een 'landslide' voor Clinton in november. 'Trump is behoorlijk stom als het om politiek gaat', aldus James Carville, de architect van Bill Clintons overwinning in 1992. De laatste politieke aardverschuiving was in 1984, toen Ronald Reagan de Democratische oud-vicepresident Walter Mondale met grote cijfers versloeg. Reagan won 49 staten, Mondale alleen zijn thuisstaat Minnesota.

In het Electoral College won Reagan 525 kiesmannen en Mondale slechts 13. De kans op zo'n mega-overwinning lijkt nu klein. Clinton zou een aantal traditioneel Republikeinse staten, die vrijwel nooit voor een Democratische presidentskandidaat stemmen, voor zich moeten winnen om zo'n landslide voor elkaar te krijgen. Wat wel mogelijk is, bij de peilingen van nu, is een klinkende overwinning.

Onderzoeker Nate Silver, die in 2012 de winnaar in alle vijftig staten goed voorspelde, komt op zijn website FiveThirtyEight uit op maximaal 369 kiesmannen voor Clinton. Trump blijft steken op 168. Een soortgelijke uitslag voorspelt de bekende politieke wetenschapper Larry Sabato van de Universiteit van Virginia. In zijn Chrystal Ball-berekening komt hij uit op 347 kiesmannen voor Clinton en 191 voor Trump. Sabato berekende in 2012 goed dat president Obama zijn herverkiezing niet kon ontgaan. Eén minpuntje: Obama won 42 meer kiesmannen dan Sabato voorspeld had.

Of het tweetal gelijk krijgt, hangt voor een groot deel van Trump af. Als de miljardair nog voor Labor Day zijn campagne flink omgooit, ophoudt met zijn krasse uitspraken, luistert naar partijadviezen, Clinton inhoudelijk gaat aanvallen en zich vooral presidentieel gaat opstellen, kan alles helemaal anders zijn als op 26 september miljoenen Amerikanen zullen afstemmen op het eerste Clinton-Trumpdebat.

Meer over