Kan Solo

Het beroepsgeheim van een solozeiler is omgaan met eenzaamheid. Hoe doet Henk de Velde dat?

BOB WITMAN

'De boot waarop ik nu leef heet Solitario, mijn eerste motorschip. Ik heb mijn hele leven gezeild, solo. Alleen die allereerste wereldreis deed ik met mijn toenmalige vrouw en zoon. Achteraf, besef ik, was ik toen al alleen. Ik stond in de zoveelste cycloon in de Straat van Mozambique het zeil te reven, hardop tegen me zelf pratend en Gini, mijn vrouw, riep uit de kuip: 'Je zult het alleen moeten doen.' Zo is het. Het is nooit anders geweest. Ik ben op mijn best als ik alleen ben.

'Het mooiste moment van een reis is de eerste dag. Het moment dat na al die hectische voorbereiding en talloze maatschappelijke verplichtingen de kust achter je verdwijnt. Dan overkomt mij een enorme rust. Ik ben alleen met dat schip, de stilte en de zee. Meer dan dat is er niet. Ik kan bijna niet uitleggen hoe gelukkig ik dan ben. Een mens is niet vrij, nooit. Maar op zee kom je dicht in de buurt.

'Ik heb geen hekel aan mensen. Integendeel. Maar voor mij is alleen op zee zijn de bron van Alles. De Oorsprong. Dat is mijn woord voor God. Ik word echt niet wijzer van dat gevoel. Het geeft geen antwoord op de levensvragen. Dat niet, maar het moment zelf van volkomen rust, dat is waarnaar ik op zoek ben.

'Ik heb dat altijd gehad, dat ik alleen wilde zijn. Als ik een zonsondergang zie met anderen, zeg ik: 'Ik zie maar 50 procent, want ik moet het delen'. Ben ik egoïstisch? Misschien. Maar zo werkt het bij mij. Ik wil 100 procent. Alleen zijn is de grootste uitdaging die er bestaat. Als je die test haalt, kan je niets meer gebeuren. Dat zit er diep bij mij in.

'De meeste mensen zien op tegen de eenzaamheid. Eenzaamheid betekent dat je iemand mist. Ik mis niemand. Niemand mist mij. Tenminste, dat dacht ik altijd. Tot die laatste grote reis van zeven jaar geleden, waarbij ik me had voorgenomen nooit meer terug te komen. Dat was een vergissing. Ik ging toch terug en zag die blik in de ogen van mijn zoon. Ik wist dat ik het altijd bij het verkeerde eind had gehad. Ik heb mensen verwaarloosd, dat is misschien mijn grootste fout geweest. Toen ik een maand op wal was, zei mijn zoon: 'Nou, je kunt wel weer gaan.' Omdat hij nu zeker wist dat ik toch weer terugkom.

'Als je alleen zeilt, is het belangrijk dat je structuur hebt. Op land ben ik niet zo precies. Maar op zee eet ik altijd op vaste tijden, al waaien de oren van je kop. Elke dag werk ik aan mijn boeken, die schrijf ik helemaal op zee. En dan zijn er wat rituelen: een glaasje als ik een Kaap rond. Meer niet. Een vast ritme geeft je de nodige discipline.

'Je gaat gekke dingen doen als je alleen bent. Ik praat hardop. 'Henk, ben je er nog?' Ik wil mijn eigen stem horen. Soms voer ik lange tweegesprekken. Met die Man van hierboven: 'Hoe is het Henk [zware stem]?' 'Het is rot [hogere stem].' 'O, het is je eigen keuze.' Of ik sta achter het roer te preken als een ouderwetse dominee, dan praat ik met brede gebaren, heel streng tegen dat opspattende water.

'Ik weet dat andere zeilers ook gek doen als ze alleen zijn. Bekken trekken. Toneelstukjes. Een enkele keer draait iemand door. Er is een beroemd verhaal over een Britse wedstrijdzeiler - David Crowhurst. Hij gaf valse posities door zodat het leek of hij op kop lag. Later vonden ze zijn boot, verlaten, met twee logboeken. Een valse en een echte. Hij was van zijn boot gestapt midden op zee.

'Soms begrijp ik dat wel. Ik belandde tijdens een recordrace in een windstilte onder de Falklandeilanden. Dagenlang stilliggen. Daar word je gek van. Ik lag over de reling naar mijn eigen spiegelbeeld te kijken in dat rimpelloze water. Zo strak en vlak. Zo verleidelijk. Ik kon me toen voorstellen dat die zeiler overboord is gestapt.

'Laatst belde een zakenman. Die wilde 10 duizend euro betalen om met mij mee te varen. Zodat hij van dat alleen-zijn kon proeven. Ik heb nee gezegd, terwijl dat een hoop geld is voor mij. Die man heeft het dus niet begrepen.

'Ik zoek dat alleen zijn niet op omdat ik een kluizenaar ben. Ik heb goede vrienden hier aan wal. Die jennen me wel eens. Als ik zeg dat ik dat goddelijke zoek op het water. 'Henk', zeggen ze dan. 'Heb je er wat aan. Aan dat goddelijke?' Met een strak gezicht hè? Moest ik even denken: Niets, zei ik. Ik heb er helemaal niets aan. Maar het gaat over dat moment. Het moment dat je wegvaart en alleen bent met die stilte. Er is een muur, onder een fietsbrug bij het IJ in Amsterdam waarop staat: 'Terugkomen is niet hetzelfde als blijven.' Zo is het. Ik ga weer weg, maar nu weet ik zeker dat ik altijd terugkom.

Van Henk de Velde is net verschenen Reizen tussen Zand en IJs, over die Ander, God en de Stilte; uitgeverij De Alk & Heijnen; euro 14,50.

CV DE SOLO'S VAN HENK DE VELDE

1949 Geboren in IJsselmuiden

1968 Zeevaartschool Amsterdam

1978 Gezagvoerder grote vaart

1978- 1985 Eerste zeilreis. Geboorte zoon Stefan op Paaseiland (1981)

1988 Eerste soloreis met catamaran, recordpoging non-stop de wereld rond, zware averij bij Nieuw-Zeeland

1992 Tweede recordpoging, met tv-verslaggeving van RTL 4, drie dagen voor thuiskomst aanvaring met drijvende zeecontainer.

1996 In catamaran 119 dagen de wereld rond, solo, geen record

2001-2004 Met stalen monohull de noordoostpassage boven Rusland langs. Bijna jaar vastgelegen in het ijs bij Tiksi, Siberië

2007-2011 Soloreis met trimaran, met bedoeling voor altijd weg te blijven. Bedenkt zich, keert na vijftigduizend zeemijl terug

2013 Met motorschip Solitario naar Spitsbergen en terug. 'Kort reisje.' Voorlopig geen lange reis gepland.

undefined

Meer over