Nieuws

Kamp en Knapen naar Defensie en Buitenlandse Zaken om vervolg evacuatie uit Kabul te leiden

Twee bekende gezichten keren terug op het Binnenhof om de resterende evacuatieoperatie in Afghanistan te leiden en om het overige Nederlandse buitenlandbeleid in goede banen te leiden tot er een nieuw kabinet is: Henk Kamp (VVD) wordt demissionair minister van Defensie en Ben Knapen (CDA) neemt voorlopig waar bij Buitenlandse Zaken.

Talibanstrijders op de luchthaven in Kabul.  Beeld AFP
Talibanstrijders op de luchthaven in Kabul.Beeld AFP

Het duo valt in voor de vorige week afgetreden ministers Bijleveld en Kaag. Zij gaven hun post op nadat een Kamermeerderheid hun optreden tijdens de evacuatieoperatie in Afghanistan ‘afkeurenswaardig’ noemde en moties van afkeuring tegen beide ministers aannam.

Hoewel beiden de functie tijdelijk gaan bekleden, ligt er een hoop werk voor de demissionaire ministers. Het meest urgente probleem is hoe om te gaan met de honderden bedreigde mensen, onder wie Nederlanders, die nog steeds vastzitten in Kabul.

Het precieze aantal is nog steeds onbekend, tot ergernis van onder anderen de Kamerleden Kati Piri (PvdA) en Pieter Omtzigt, die willen weten wat het demissionaire kabinet gaat doen om achterblijvers te helpen. Zij willen ook van hen en van demissionair premier Rutte weten hoe het zo mis kon gaan tijdens de evacuatieoperatie.

Kamp noemt Kaag ‘destructief’

Vooral Kamp heeft een solide reputatie bij het ministerie bij Defensie. Hij was de baas van het departement van 2002 tot 2007, dus ook tijdens de beginperiode van de Uruzgan-missie in Afghanistan (2006-2010). Op die missie wordt door veel Nederlandse militairen met trots teruggekeken. Zij hadden destijds de Taliban verjaagd uit de provinciehoofdstad Tarin Kowt en omstreken.

VVD-coryfee Henk Kamp gaat voorlopig het ministerie van Defensie leiden. Beeld ANP
VVD-coryfee Henk Kamp gaat voorlopig het ministerie van Defensie leiden.Beeld ANP

Kamp viel in die periode onder meer op doordat hij weigerde op vakantie te gaan terwijl Nederlandse militairen waren uitgezonden. Dat maakte hem populair onder soldaten. Hij geldt als vertrouweling van premier Rutte. Hij was onder meer minister minister van Sociale Zaken in het kabinet-Rutte I en minister van Economische Zaken in het kabinet-Rutte II. De twee spreken elkaar nog altijd regelmatig en zijn goed bevriend.

Afgelopen weekeinde sprong hij nog op de bres voor zijn partijgenoot Mark Rutte (‘die kan nog acht jaar door'), maar ook voor zijn voorganger Ank Bijleveld (‘zij had gewoon moeten blijven’), tijdens een politiek café in zijn woonplaats Diepenheim. Hij was minder te spreken over de formatie en de persoonlijke kritiek van Kaag op Rutte. ‘Die is totaal destructief, daar ben ik echt boos over. Als je een kabinet moet vormen, moet je geen persoonlijke strijd willen uitvechten.’

Knapen heeft ruime buitenlandervaring

Ook senator Ben Knapen – de oud-staatssecretaris voor Europese Zaken en oud-minister van Ontwikkelingssamenwerking – heeft ruime ervaring op het ministerie waar hij nu terechtkomt. Dat zal in elk geval voor wat opluchting zorgen bij de medewerkers van Buitenlandse Zaken. Diplomaten tonen zich in het algemeen niet enthousiast over ministers zonder noemenswaardige buitenlandervaring (Stef Blok, Uri Rosenthal), zeker niet nu een aantal hoge ambtenaren op het departement, onder wie secretaris-generaal Paul Huijts, ook al geen diplomaat is.

Senator Ben Knapen neemt waar op Buitenlandse Zaken. Beeld ANP
Senator Ben Knapen neemt waar op Buitenlandse Zaken.Beeld ANP

Ook Knapen kan het goed vinden met Rutte, al durft hij ook tegen hem in te gaan. Hij was kritisch over de Nederlandse opstelling als ‘leider’ van een aantal sceptische, kleinere lidstaten in de discussies over het EU- herstelplan. Rutte begon het debat daarover met een sneer naar een eerder Frans-Duits plan, de Meseberg Verklaring uit 2018: ‘Daar heb ik sindsdien niet zoveel meer van gezien.’

Knapen noemde Ruttes woorden over Meseberg ‘niet verstandig’ maar ook een uiting dat Nederland in de post-Brexit Unie ‘zoekende’ is naar een nieuwe rol. ‘We moeten het Nederlandse publiek veel meer meenemen in de noodzaak om de zaak in Europa bij elkaar te houden. Ik denk dat het publiek best begrijpt dat de opkomst van China, het gedoe met Turkije, en de instabiliteit in Afrika dingen zijn die het voor ons land van belang maken eensgezind te blijven’, aldus Knapen.

Hij hamert erop dat ‘het overkoepelende belang soms geld kost, maar het is belangrijker dan de precieze plussen en minnen van het compromis dat wordt gesloten’.

Opmerkelijke wissel

Het is opmerkelijk dat de post Buitenlandse Zaken niet naar een VVD’er gaat: vorige week meldde de Rijksvoorlichtingsdienst nog expliciet dat er in VVD-kring zou worden gezocht voor een opvolger van Kaag. Dat is kennelijk niet gelukt. VVD en CDA wisselen nu de posten Buitenlandse Zaken en Defensie met elkaar.

Sigrid Kaag volgde eerder dit jaar VVD’er Stef Blok op als minister van Buitenlandse Zaken. Die schoof door naar Economische Zaken, waar minister Bas van ‘t Wout was uitgevallen met een burn-out.

Meer over