Nieuws

Kamervoorzitter Arib is nog lang niet zeker van verlenging

Khadija Arib, Vera Bergkamp of Martin Bosma. Een van hen wordt de komende jaren voorzitter van de Tweede Kamer en daarmee het gezicht van het Nederlandse parlement. In de praktijk zal de strijd gaan tussen Bergkamp en Arib. Hoewel Arib al vijf jaar voorzitter is, is het geen gelopen race.

Vera Bergkamp (D66) heeft zich gekandideerd voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer. Ze neemt het morgen op tegen zittend voorzitter Khadija Arib en PVV’er Martin Bosma. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Vera Bergkamp (D66) heeft zich gekandideerd voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer. Ze neemt het morgen op tegen zittend voorzitter Khadija Arib en PVV’er Martin Bosma.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Woensdagochtend presenteren de drie zich in de plenaire zaal aan hun collega’s als kandidaat-voorzitter, beantwoorden ze vragen en daarna begint de verkiezing. Het is een geheime stemming waarbij ieder Kamerlid zelf stemt. Daardoor is de uitslag onvoorspelbaar. Er is geen fractiediscipline, omdat immers oncontroleerbaar is wie op wie heeft gestemd.

Martin Bosma (56) zal de strijd niet winnen. Hoewel hij door vriend en vijand wordt gezien als de beste technische voorzitter van debatten, zal hij opnieuw kansloos zijn: te veel Kamerleden willen geen PVV’er als uithangbord voor de volksvertegenwoordiging.

Sterkere Tweede Kamer

De keus zal gaan tussen Arib en Bergkamp, tussen het bekende en iets nieuws. Beide hameren, net als Bosma, in hun sollicitatiebrieven op de informatievoorziening aan de Kamer door de regering. Ze wijzen daarbij op de kinderopvangtoeslagaffaire, waarbij het kabinet tegenstribbelend informatie verschafte op vragen van vooral de Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA), Renske Leijten (SP) en Farid Azarkan (Denk).

Iedereen in de Kamer, ook de drie kandidaat-voorzitters, wil de positie van de Tweede Kamer versterken. Bosma formuleert het het bondigst: ‘De Kamer weer als tegenmacht. Niet meer als lammetje van het kabinet, maar als leeuw van het dualisme. Nu meer dan ooit.’ Arib schrijft het in haar sollicitatiebrief wat diplomatieker. ‘Er moet een einde komen aan een cultuur van terughoudende en minimalistische informatievoorziening aan de Tweede Kamer’. Bergkamp bindt de strijd aan met de belofte dat ze gaat zorgen voor ‘een betere informatiepositie van de Kamer’, voor ‘het professionaliseren van de organisatie’ en voor meer ‘structuur en voorspelbaarheid’ in de Kameragenda.

Ontspannen leiding

Arib wordt door de meeste Kamerleden gewaardeerd voor de ontspannen manier waarop zij de Kamerdebatten leidt, al laat zij die nog wel eens breed meanderen. Met name in de coalitiefracties wordt ook geklaagd dat Arib in debatten te veel ruimte geeft aan de vele kleine oppositiepartijen. Er is waardering voor de manier waarop zij de Kamer naar buiten toe vertegenwoordigt, maar binnenskamers klinkt ook al jaren gemopper dat de ambtelijke organisatie beter kan. De soap rond de aanstaande renovatie en tijdelijke verhuizing wordt deels geweten aan Aribs gebrek aan regie. Dat is overigens geen eenmansverantwoordelijkheid maar een van het hele presidium, waar ook Bosma en Bergkamp in zitten.

Bergkamp heeft veel minder ervaring met het voorzitten van de plenaire vergadering. Ze leidde pas 33 plenaire debatten. Voor Bergkamp pleit dat D66 nog nooit een Kamervoorzitter heeft geleverd, terwijl de PvdA van Arib hofleverancier is.

Dubbele nationaliteit of gemengde achtergrond

In het gepolariseerde politieke klimaat heeft Bergkamp nog een voordeel boven Arib. Als Bosma na één stemmingsronde afvalt, zullen de vele stemmen op de radicaal-rechtse flank (PVV, FvD, JA21) waarschijnlijk naar Bergkamp neigen omdat daar altijd bezwaren leven tegen Aribs dubbele nationaliteit. Arib is een kind van Marokkaanse ouders en kwam op haar 15de naar Nederland, Bergkamp is het kind van een Marokkaanse vader en een autochtoon Nederlandse moeder, geboren en getogen in Amsterdam. Maar zij stelt dat zij maar één paspoort heeft en één nationaliteit. Op haar 20ste heeft zij de familienaam van haar moeder aangenomen omdat de achternaam van haar vader ‘ingewikkeld’ was ‘om uit te spreken en te schrijven’.

Bergkamp profileert zich helemaal niet met haar semi-Marokkaanse achtergrond. Dat doet zij als oud-voorzitter van het COC veel liever als pleitbezorger voor de rechten van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders en als pleitbezorger van de legalisering van wiet.

Dat zou beslissend kunnen worden in de verkiezing. De PVV ageert al jaren tegen de dubbele nationaliteit, wil zelfs Nederlanders met een tweede nationaliteit het Nederlanderschap en daarmee hun kiesrecht afnemen. Als Bergkamp de 28 rechtse stemmen krijgt, gecombineerd met de steun van de 24 D66-ers, is zij een eind op streek naar een meerderheid.

Pikante keuze

Pikant wordt dan de keuze van de VVD. Hoewel de stemming geheim is, meenden zowel PVV-leider Wilders als PvdA-leider Ploumen dinsdag een opzetje te bespeuren nadat D66-leider Kaag in de Kamer opbiechtte dat zij het afgelopen weekend in een gesprek met VVD-leider Rutte over de voorzittersverkiezing heeft gehad. Ze meldde aan Rutte dat D66 overwoog met een kandidaat te komen.

Wilders vindt dat verdacht, omdat Rutte juist is verwikkeld in een poging Kaag milder te stemmen en de kabinetsformatie vlot te trekken. Was Kaag uit op VVD-steun voor Bergkamp? ‘Dat stinkt, mevrouw Kaag’, aldus Wilders. ‘U beïnvloedt hiermee de procedure.’

Hij kreeg bijval van PvdA-leider Ploumen, partijgenote van Arib, die het gesprek tussen Rutte en Kaag samenvatte: ‘Er is dus contact geweest over wie er voorzitter gaat worden.’

Kaag reageerde als door een wesp gestoken. ‘Dit is een zeer teleurstellende conclusie, mevrouw Ploumen. Het is heel kwalijk wat hier gebeurt.’ Ze ontkende dat ze ook maar iets van de VVD heeft gevraagd. ‘Ik heb alleen gemeld dat we mogelijk met een kandidaat zouden komen en dat ik geen flauw idee had of we voldoende steun hebben.’

Insinuaties

Rutte viel haar hartstochtelijk bij: ‘Dit kan mevrouw Ploumen niet maken, hier insinuaties de Kamer in slingeren. Er is geen link tussen ons gesprek en de nieuwe Kamervoorzitter. U zou dat ook gewoon kunnen aannemen van ons. Dat zou het begin kunnen zijn van normale bestuurlijke verhoudingen in Nederland.’

Wilders was niet overtuigd en sprak na het debat op Twitter over ‘koehandel'. Of zijn afkeer daarvan groter is dan zijn afkeer van Aribs dubbele nationaliteit, is woensdag mogelijk op te maken uit de uitslag.

Vera Bergkamp Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Vera BergkampBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Vera Alida Bergkamp

1971 geboren Amsterdam

1984-1989: Vwo, Sint-Nicolaas lyceum, Amsterdam

1990-1994: personeel en arbeid, Hogeschool van Amsterdam

1994-1996: bestuurskunde/ politicologie, Vrije Universiteit

1994-1998: organisatieadviseur

1999-2001: manager organisatie en management development bij het CBR, Rijswijk

2001-2004: adjunct directeur CBR

2005-2008: directeur ondersteuning, Amsterdam Thuiszorg

2008-2012: directeur human resource, Sociale Verzekeringsbank

2010 - 2012 voorzitter COC, belangenorganisatie voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders

2010-2012: raadslid gemeente Amsterdam, stadsdeel Centrum

2012-nu: Kamerlid voor D66

Vera Bergkamp is getrouwd en heeft twee dochters

Martin Bosma Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Martin BosmaBeeld Hollandse Hoogte / ANP

Martin Bosma

1964 geboren Wormer

1985 VWO, 1985

1990 Doctoraal Politicologie (bestuurskunde), Universiteit van Amsterdam

1992 Master Sociology (liberal studies), New School for Social Research, New York

1981 - 1999 journalist , o.a. De Zaanlander, CNN, ABC News, RTL New York, NOS Journaal, Veronica Nieuwsradio, Wereldomroep

2000 - 2001 Manager, Cameo Newsbites ,

2002 - 2003 Directeur, Nederlandse Radio Groep (oa exploitant van r&b-zender Colorful Radio)

2004 - 2006 Politiek secretaris, Groep Wilders

2006 - nu lid Tweede Kamer voor de PVV

Martin Bosma is getrouwd

Khadija Arib Beeld Brunopress
Khadija AribBeeld Brunopress

Khadija Arib

1960 Geboren in Hedami (Marokko)

1975 Emigratie naar Rotterdam

1985 Afgestudeerd aan de sociale academie in Amsterdam

1995 Doctoraal sociologie UvA

1978-1983 Maatschappelijk werkster

1982-1992 Actief in de Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland

1984-1987 Coördinator werkgelegenheidsproject migrantenvrouwen 1988-1998 Beleidsmedewerker bij de gemeente Amsterdam

1998 - nu Kamerlid

2016 Voorzitter Tweede Kamer

Arib is alleenstaand, heeft drie volwassen kinderen

Meer over