InterviewJan Paternotte (D66) en Attje Kuiken (PvdA)

Kamerleden over anderhalf jaar coronabeleid: ‘Dit virus blijft nog een aantal jaren bij ons’

Jan Paternotte (D66) en Attje Kuiken (PvdA) Beeld Jiri Büller
Jan Paternotte (D66) en Attje Kuiken (PvdA)Beeld Jiri Büller

Ruim anderhalf jaar na de eerste coronabesmetting zit Nederland opnieuw met vergaande vrijheidsbeperkingen. Een tegenvaller, al hadden Kamerleden Jan Paternotte (D66) en Attje Kuiken (PvdA) er wel rekening mee gehouden. Met de Volkskrant blikken ze terug op het afgelopen coronajaar en kijken ze vooruit: ‘Dit gaat nog jaren duren.’

Avinash Bhikhie

Toen de eerste coronabesmetting ruim anderhalf jaar geleden in Nederland werd gemeld, hoe lang dachten jullie dat deze crisis zou duren?

Kuiken: ‘Langer dan de meeste mensen zouden denken. Tegelijkertijd hoopte ik dat we met de hoge vaccinatiegraad er nu beter voor zouden staan.’

Paternotte: ‘Ik vond het begin onzeker, tot ik in februari vorig jaar in het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic het stuk las ‘You’re likely to get the Coronavirus’ en mij realiseerde: iedereen in de wereld gaat het krijgen. Dat kwam wel even binnen.’

Hoe heeft deze kennisvoorsprong jullie werk beïnvloed?

Kuiken: ‘Wij zijn vanaf het begin veel behoudender geweest: stuur op de besmettingen, niet op de ziekenhuisbezetting. Grijp eerder en harder in. Tegelijkertijd heb ik ook dingen onderschat: met Dansen met Janssen had ik onvoldoende in de smiezen dat je direct na de prik in de kroeg kon staan. In de zomer had ik niet verwacht dat het zo hard zou gaan met de besmettingen.’

Paternotte: ‘Dat had ik ook niet verwacht. Ik worstelde het afgelopen jaar vooral met het sentiment in Nederland dat het virus een heel andere uitwerking zou hebben dan in andere landen. Dat is niet zo. Toen bijvoorbeeld de besmettingen in Engeland opliepen, heb ik met de PvdA gevraagd mensen die uit Engeland kwamen te testen. Dat was een belangrijke les: sneller inspelen op ontwikkelingen in andere landen.’

Jullie werken veel met elkaar samen, terwijl jullie oppositie en coalitiepartij zijn.

Kuiken: ‘Wat corona betreft werken veel partijen samen. We volgen allemaal de internationale media en internationale gezondheidsinstituten, bellen met het Europees Geneesmiddelen Agentschap en met de vaccinmakers.’

Paternotte: ‘Het is onze taak om ons als Kamer goed te laten informeren. Het was voor mij heel prettig dat ik, toen ik het woordvoerderschap kreeg na de verkiezingen, bijvoorbeeld kon aansluiten bij de gesprekken die Attje voerde.’

Kuiken: ‘Je zoekt partijen bij elkaar die snappen dat we een ernstig probleem hebben.’

Paternotte: ‘Dat is in de loop van het jaar wel veranderd. In het begin was er een veel bredere groep partijen die zei: we moeten dit serieus nemen. Inmiddels rukt Baudet alle cijfers uit zijn verband, ageert tegen de wetenschap en spreekt van een mondiaal complot. Gelukkig doen de meesten dat niet. Maar er zijn partijen die hetzelfde beleid willen: PVV en Groep Van Haga. Die zoeken de harde tegenstellingen.’

Kuiken: ‘De tweedeling ontstaat door valse informatie en ophitserij. Of je vaccineert, is jouw keuze. Maar doe dat wel op basis van de feiten. Ik mis ook zelflerend vermogen van het kabinet. Als je fout na fout na fout maakt als kabinet, mag je jezelf toch ook aanrekenen dat het vertrouwen laag is? Het is te makkelijk te wijzen naar partijen die vinden dat corona geen probleem is. Zij teren op beloften die het kabinet niet waarmaakt.’

Paternotte: ‘Dat het kabinet het vertrouwen helemaal heeft geschaad door alles fout te doen, is mij te makkelijk. Wij hebben ook verkeerde inschattingen gemaakt met de zomerpiek. We staan er samen voor met een gezamenlijke boodschap. Het gaat me te ver om te zeggen dat het alleen aan het kabinet ligt.’

Vandaag debatteert de Kamer over de maatregelen. Hadden jullie verwacht opnieuw in een lockdown te zitten?

Kuiken: ‘Ja. Dit kabinet heeft verzaakt om de basismaatregelen op orde te houden, het testen functioneert nog steeds niet goed genoeg. Sterker nog, ik denk dat de voorstellen te weinig zijn. Als dit het pakket is, dan voorspel ik dat we tot het voorjaar in deze ellende zitten.’

Paternotte: ‘Het OMT zegt dat dit voldoende is, mits je het coronatoegangsbewijs na drie weken breder inzet: met 2G en betere handhaving. Zo kunnen we vrijheden behouden, want harder en langer ingrijpen betekent ook weer digitaal college voor studenten, ondernemers die eerder moeten sluiten en nieuwe steunpakketten.’

Kuiken: ‘Het OMT had niet gezegd horeca 20.00 uur dicht, maar 18.00 uur. Dat betekent ook theaters dicht. Ik maak mij hier vreselijk impopulair mee. Maar als we niet harder ingrijpen, zijn we over drie weken nog niet klaar en is zorg nog steeds overbelast.’

Hoe staat de PvdA tegenover 2G?

Kuiken: ‘Ik wil daar met een open blik naar kijken. Ik zie niet gebeuren dat we 2G toepassen op essentiële winkels en diensten: dus niet in de supermarkt, overheidsgebouwen en op de werkvloer. Het gaat echt op plekken die zonder 2G gesloten zouden blijven. Als fractie wegen wij de adviezen van het OMT en de Raad van State daarin mee. Dit werkt alleen als er strak gehandhaafd wordt. Daar valt of staat alles mee. Dat gaat nu onvoldoende geloofwaardig.’

Paternotte: ‘We willen 2G voor ongeplaceerde evenementen en horeca. Daar waar het meeste risico is op verspreiding: dat hebben we gezien bij de discopiek. Met 2G hoeven we niet tot de lente te wachten om deze plekken te openen. Wil je daarop wachten of laat je gevaccineerde en genezen mensen toe? Liever dat laatste dan dicht. In oktober hadden sommige burgemeesters misschien niet echt het gevoel dat er strak moest worden gehandhaafd. Misschien heeft Attje wel gelijk en ligt het ook aan de communicatie van het kabinet: de anderhalve meter is eraf, corona is voorbij...’

Wat is volgens jullie de langetermijnstrategie van het kabinet?

Kuiken: ‘Geen idee en het is onuitlegbaar. Corona blijft nog een aantal jaren bij ons, hopelijk niet met dezelfde heftigheid als nu. Maar we zullen langere tijd te maken hebben met basismaatregelen: mondkapjes, anderhalve meter, boostervaccins en grootschalig en laagdrempeliger testen.’

Paternotte: ‘Het doel van het kabinet is nu dat corona endemisch wordt. De ongevaccineerden zullen op een gegeven moment ook besmet raken en dan beschermd zijn. Dat moet niet allemaal tegelijk, want dat kan de zorg niet aan. Maar er zal nu dieper over moeten worden nagedacht.’

Wanneer zijn we van alle maatregelen af?

Kuiken: ‘De rest van de wereld is nog niet gevaccineerd, dus hebben we de komende jaren een bepaalde mate van bescherming nodig.’

Paternotte: ‘Het hangt voor een groot deel ook af van de hoeveelheid mensen we alsnog weten te overtuigen dat vaccin te nemen. Dat is het allerbelangrijkste instrument dat we hebben.’

Meer over