Kamer voelt zich misleid over Iraniërs Schmitz en Patijn gaven foute informatie

De Tweede Kamer voelt zich misleid door de staatssecretarissen Schmitz van Justitie en Patijn van Buitenlandse Zaken. De twee erkennen dat zij onjuiste informatie hebben verschaft over het terugsturen van Iraanse asielzoekers....

Van onze verslaggever

DEN HAAG

Tijdens een overleg met de Kamer gaf Schmitz donderdag toe dat zij in juni de Kamer verkeerd heeft ingelicht over de controle van teruggestuurde asielzoekers. Coalitie en opppositie zijn hierover 'onthutst'. Volgens de oppositie moet een staatssecretaris die toegeeft dat zij de Kamer onjuist heeft geïnformeerd opstappen.

In juni beweerde Schmitz dat afgewezen Iraniërs die worden uitgewezen onder controle staan van medewerkers van de Nederlandse ambassade in Teheran. Van deze 'monitoring' is echter sinds eind vorig jaar geen sprake meer nadat de Iraanse autoriteiten dreigementen hadden geuit aan het adres van het Nederlandse ambassadepersoneel.

Ambtenaren van de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) van Justitie en van het ministerie van Buitenlandse Zaken waren hiervan op de hoogte, maar zij informeerden Schmitz niet. Dit gebeurde ook niet toen zij in juni de Tweede Kamer verkeerd had voorgelicht.

De Kamer voelt zich op het verkeerde been gezet omdat zij in juni akkoord ging met het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. Hierin wordt gesteld dat Nederland kan doorgaan met het terugsturen van uitgeprocedeerde Iraniërs.

Schmitz zei over het verkeerd inlichten van de Kamer: 'Ik had het moeten weten, ik had het kunnen weten. Ik ben er nadrukkelijk verantwoordelijk voor dat dit fout is gegaan. Ik bied u mijn oprechte excuses aan.'

Volgens de staatssecretaris zijn over het ambtsbericht over Iran 'communicatiestoornissen' ontstaan binnen het departement van Justitie, maar ook met het ministerie van Buitenlandse Zaken. Zij kondigde aan dat Iraniërs voorlopig niet meer zullen worden uitgezet.

Dit gebeurde dit jaar slechts mondjesmaat, maar het kabinet wil nu toch eerst de rapportage afwachten van een ambtelijke missie naar Iran. Die moet beoordelen met welke risico's het terugsturen van Iraniërs is omgeven. Uit een verslag van de kerkelijke vluchtelingenorganisatie Inlia blijkt dat dit jaar vier van de zestien Iraniërs die werden teruggestuurd in Iran in problemen kwamen.

Naast Schmitz worden ook Patijn en minister Van Mierlo ernstige verwijten gemaakt. Patijn is verantwoordelijk voor de 'monitoring' door de ambassade, Van Mierlo voor de ambtsberichten over de veiligheidssituatie. Van Mierlo zal een buitenlandse reis moeten uitstellen om zich naast Schmitz en Patijn in de Kamer te verantwoorden. Van Mierlo zou samen met Kok een bezoek aan New York, Nieuw-Zeeland en Australië brengen.

Patijn zei in het overleg dat hij er nooit bij heeft stilgestaan dat hij de Kamer moest informeren over problemen met de 'monitoring' van Iraniërs.

Volgens hem betreft het hier een 'academische kwestie' omdat er in de eerste helft van het jaar nauwelijks Iraniërs zijn teruggestuurd.

D66-woordvoerder Dittrich reageerde hierop geërgerd omdat juist deze zomer Iraniërs in hongerstaking gingen, of zichzelf verminkten uit protest tegen uitzetting.

De beide staatssecretarissen kwamen in het debat onder steeds zwaardere druk te staan. De excuses van Schmitz weerhielden de fractiewoordvoerders niet van felle kritiek: de Tweede Kamer voelt zich misleid.

Dittrich vond de uitleg van Schmitz en Patijn 'absoluut niet overtuigend'. Hij verweet hen 'knullig' optreden. Ook de woordvoerders van PvdA en VVD kozen scherpe woorden. Van Oven (PvdA) betitelde de gang van zaken als 'niet fraai, ongelukkig en onhandig'.

De woordvoerders van de coalitiepartijen pleegden gaande het debat politiek overleg met hun fractieleiding. De geloofwaardigheid van de staatssecretarissen raakte in het geding. Patijn gaf onder druk toe dat de tekst van het ambtsbericht op punten 'onzorgvuldig' is gebleken.

D66 stelde voor dertienhonderd afgewezen Iraniërs met een tijdelijke verblijfsstatus opnieuw te horen. Het voorstel kreeg steun van CDA, PvdA en GroenLinks, maar de VVD ziet met Schmitz niets in een 'tweede asielprocedure'.

Meer over