Kamer van primeurs komt na 1.618 dagen piepend tot stilstand

Een voorzitter gevallen, een niet in Nederland geboren voorzitter gekozen, afsplitsingen bij de vleet: de Tweede Kamer die donderdag haar laatste stemmingen hield was er een van de buitencategorie.

'De honderdvijftig leden die vierenhalf jaar geleden aantraden zijn niet dezelfde honderdvijftig die donderdag de eindstreep haalden.' Beeld Jiri Buller
'De honderdvijftig leden die vierenhalf jaar geleden aantraden zijn niet dezelfde honderdvijftig die donderdag de eindstreep haalden.'Beeld Jiri Buller

Op 20 september 2012 begon een nieuwe lichting volksvertegenwoordigers aan een achtbaanrit die donderdag, na 1.618 roerige dagen, piepend tot stilstand kwam. Het zit erop voor deze Tweede Kamer. Kamervoorzitter Arib heeft afgehamerd. Tijd om het jasje recht te trekken, de haren glad te strijken, het vocht uit de ogen te vegen en nog een keer achterom te kijken. Het uitzicht over de schouder is indrukwekkend.

undefined

Alleen al de lengte van de periode is uitzonderlijk. Sinds het kabinet-Lubbers III (1989-1994, 1.749 dagen) was er geen Kamer die een kabinet zo lang op de been hield. Een kabinet bovendien zonder meerderheid in de Eerste Kamer.Talloze kopjes koffie werden er gedronken, op de kamers van Buma, van Pechtold, van Slob, van Van Ojik. Talloze akkoorden gesloten. Het is decennia geleden dat een Kamer zo nadrukkelijk meeregeerde.

Het was ook de eerste Tweede Kamer die haar voorzitter zag vallen. Anouchka van Miltenburg wende niet aan haar rol, de Kamer niet aan haar. Kamerleden morden, klaagden anoniem. De voorzitter viel uiteindelijk over de Teevendeal - een brief van een klokkenluider was in haar versnipperaar beland.

Daarmee maakte ze wel de weg vrij voor nóg een primeur: de verkiezing van een voorzitter die niet in Nederland is geboren. Er was weerstand tegen Khadija Arib, vooral bij de PVV, maar die overwon ze snel. Arib heeft het, zo klonk meteen na de eerste grote debatten. Zelfs PVV'er Dion Graus prees haar de hemel in.

Gedesillusioneerd

De honderdvijftig leden die vierenhalf jaar geleden aantraden zijn niet dezelfde honderdvijftig die donderdag de eindstreep haalden. Gedesillusioneerd haakten parlementariërs af. PvdA'ers Myrthe Hilkens en Desiree Bonis ontworstelden zich uit het fractiekorset. VVD'er Mark Verheijen werd ingehaald door uitspattingen uit zijn verleden. D66'er Wassila Hachchi zag het licht na een hondenbeet en vertrok naar de VS.

Sommigen gingen en keerden terug. VVD'er Johan Houwers moest vertrekken vanwege een fraudezaak, maar eiste later zijn zetel weer op. 50Plus-leider Henk Krol droop af nadat was gebleken dat hij in het verleden pensioengeld van zijn eigen medewerkers had ingehouden. Later kwam hij terug, om zijn werk als ouderenfluisteraar voort te zetten. Daar zat plaatsvervanger Klein niet op te wachten, die vertrok en begon zijn eigen partij.

Ook dat fenomeen bereikte een hoogtepunt. Drie PVV'ers stapten uit de fractie en namen hun zetel mee, twee begonnen een nieuwe partij. Drie PvdA'ers vertrokken uit de fractie en begonnen twee nieuwe partijen. De Kamer, in 2012 vertrokken met 11 fracties, eindigde met 17 stuks.

Onderzoek

De Tweede Kamer stelde een onderzoek in naar zichzelf, een unicum. Een fractieleider had gelekt uit de commissie Stiekem. Een honderdvijftig jaar oude wet werd afgestoft. Zeven partijen vaardigden Kamerleden af om onderzoek te doen. Wellicht was er sprake van een ambtsmisdrijf, en de wet schrijft voor dat de Kamer dit zelf moet vaststellen. De whodunnit eindigde in een anticlimax, de interne detectives hadden de schuldige niet kunnen vinden.

De Kamer debatteerde over steunpakketten voor Griekenland, over vluchtelingen die met duizenden tegelijk richting Europa trokken, talloze keren over de pgb's, over terreuraanslagen in Parijs, Brussel en Berlijn. Van Ojik gaf het stokje over aan Jesse Klaver, Slob droeg het leiderschap over aan Gert-Jan Segers. Beatrix abdiceerde, Willem-Alexander werd koning. Marianne Thieme was al die tijd de enige vrouwelijke fractieleider.

Ondanks dit alles was de laatste Kamerdag nauwelijks anders dan anders. Geen laatsteschooldagsfeer, maar de orde van de dag: debatten over jihadisten, de Belastingdienst en landbouw. En tot slot een allerlaatste keer het punt achter elk democratisch debat: stemmingen.

Na 1.618 dagen zit het er voor deze Kamer op. Op 22 maart is de afscheidszitting.

Vanaf 23 maart is er een nieuw gezelschap aan het woord.

De Tweede kamer (2012-2017) in cijfers

2319 dagen

Kamerleden hadden aan het eind van deze periode gemiddeld ruim zes jaar parlementaire ervaring, 2.319 dagen om precies te zijn. De meest ervaren Kamerleden waren Kees van der Staaij (SGP) en Harry van Bommel (SP) met 6.865 dagen. VVD'er Jock Geselschap zat slechts 86 dagen in de Kamer.

47 jaar

Het jongste Kamerlid was Farshad Bashir (29), Krol en Helma Neppérus (VVD) waren met 66 jaar het oudst. De gemiddelde leeftijd was 47.

58 vrouwen

De Kamer telde in 2012 zestig vrouwelijke Kamerleden; door tussentijdse wijzigingen waren er aan het eind van de rit 58 over. De man-vrouwverhouding is de afgelopen decennia mondjesmaat veranderd, van ongeveer eenderde vrouwen in 1994 naar een kleine 40procent in 2017.

1031 wetten

Deze Tweede Kamer stemde over 1.039 wetsvoorstellen. Aangenomen: 1.031.

7 Onderzoeken

Deze Kamer gaf de aanzet tot zeven onderzoeken en enquêtes. Een daarvan, de nieuwe 'mini-enquête' over de Panama Papers, vindt na de verkiezingen plaats. De Kamer hoorde de bazen van ontspoorde woningcorporaties en ondervroeg de hoofdrolspelers in het Fyra-debacle. Het parlement deed onder meer onderzoek naar een nieuw 'breed welvaartsbegrip' en naar haperende ict-projecten van de overheid.

42 tussentijdse vertrekken

Een record van 42 Kamerleden verliet vroegtijdig de Kamer, 13 stroomden er door naar het kabinet na de formatie, maar ook (Van der Steur, Dijkhoff, Van Dam) later nog. 29 Kamerleden vertrokken gedesillusioneerd, droegen het leiderschap over, moesten weg na controverse of kozen voor een baan elders. Twee vertrekkers keerden later terug: Johan Houwers en Henk Krol. En Fred Teeven verruilde het kabinet voor de Kamer.

Deze zeven bekende politici ziet u na vandaag niet meer terug in de Kamer

In één klap nemen we donderdagavond afscheid van een hoop bekende gezichten in de Tweede Kamer. Vrijdag begint het verkiezingsreces en blijven de Kamerbankjes een maand leeg. Een week na de stembusgang van 15 maart wordt de nieuwe Kamer geïnstalleerd. Lees hier welke bekende Kamerleden niet terugkomen.

Meer over