Kamer trekt kleed weg onder JSF

Na ruim tien jaar politiek debat is de Tweede Kamer vastbesloten de stekker uit het JSF-straaljagerproject te trekken. De PvdA schaarde zich dinsdag in het kamp dat de Nederlandse rol in de ontwikkelingsfase van het gevechtsvliegtuig wil beëindigen.

DEN HAAG - Dat brengt het nee-kamp op een meerderheid in de Kamer. Ook de SP, de PVV en GroenLinks zijn tegen. Het kabinet wilde dinsdag niet reageren en wacht het debat van donderdag in de Tweede Kamer af. Daarin zal de PvdA een motie indienen.

'Wij willen af van de JSF', aldus het PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink. 'We stoppen met het ontwikkelingsprogramma en kopen straks het beste toestel voor de beste prijs van de plank.'

Eijsink schetst een eindeloze reeks tegenvallers rond het project, dat al in 2002 door het tweede kabinet-Kok (PvdA, VVD en D66) werd omarmd, maar sindsdien nooit onomstreden was. 'De kosten lopen op, alles is vertraagd, we weten nog steeds niet wat het gaat kosten.' Het PvdA-Kamerlid wijst naar de aanschaf van testtoestellen, die inmiddels niet 98 maar 158 miljoen kosten. 'Het levert meer op als we nu stoppen', aldus Eijsink. 'We willen dit risico niet meer voor onze rekening nemen.'

Tot nu toe hebben achtereenvolgende kabinetten 800 miljoen euro in de JSF gestoken in de hoop dat het geld zou terugvloeien naar het Nederlandse bedrijfsleven. 'Dat valt allemaal erg tegen', aldus Eijsink.

Volgens Nifarp, het samenwerkingsverband van de Nederlandse bedrijven die bij JSF-opdrachten zijn betrokken, kost stoppen met het project Nederland op korte termijn honderden banen. Vanaf 2016 worden dat er duizenden. 'Onbegrijpelijk dat in deze tijd van oplopende werkloosheid politieke partijen kennelijk de stekker uit keiharde werkgelegenheid willen trekken', aldus Nifarp-voorzitter Erick Vink. In Nederland werken nu zo'n 1.250 mensen aan projecten voor het toestel.

Nederland stapte in 2002 in de ontwikkeling van het nieuwe gevechtsvliegtuig, investeerde er ruim 800 miljoen euro en kreeg in ruil daarvoor opdrachten voor het bedrijfsleven. De krijgsmacht heeft twee testtoestellen aangeschaft. Het eerste wordt vermoedelijk in september overgedragen. Defensie wil graag dat de JSF de opvolger wordt van het verouderde F-16-gevechtsvliegtuig. De deelname aan het Amerikaanse project staat los van een besluit over de daadwerkelijke aankoop van tientallen JSF-gevechtstoestellen.

De afgelopen kabinetten hebben dat besluit steeds voor zich uitgeschoven. De PvdA was eerst tegen deelname aan het JSF-project. Maar toen de partij in 2007 in een kabinet met CDA en ChristenUnie stapte, legde ze zich toch neer bij de toen al bestaande deelname en stemde ze ook in met de aanschaf van één testtoestel. Een definitief besluit om de JSF te kopen, werd doorgeschoven naar een volgend kabinet. Toen het gedoogkabinet van VVD en CDA instemde met de koop van een tweede testtoestel, stemde de PvdA tegen.

Donderdag debatteert de Kamer over de JSF. Insiders verwachten dat het kabinet - voorstander van het gevechtsvliegtuig - de motie niet zal uitvoeren en een beslissing daarmee over de verkiezingen van 12 september heen zal tillen, zodat er opnieuw over kan worden onderhandeld in de kabinetsformatie. Dat gebeurde al eens na de val van het vierde kabinet-Balkenende in 2010. Daarna zette het minderheidskabinet-Rutte het project toch door.

Eijsink erkent dat het in 2002 de PvdA zelf was die, onder leiding van premier Kok, in de ontwikkelingsfase stapte. Hij trotseerde destijds de kritiek van zijn eigen PvdA-fractie. 'Kok is daarin positief geadviseerd door vier VVD-ministers', aldus Eijsink. De PvdA-fractie ontkwam destijds aan de noodzaak te kiezen tussen eigen kabinet en eigen mening doordat het kabinet viel over de kwestie-Srebrenica.

GroenLinks pleit intussen voor een parlementaire enquête naar de kosten, vertragingen en alle bijkomende problemen rond de aanschaf van de JSF.

Waarom Nederland van het 'JSF-geloof' valt pagina 3

undefined

Meer over