nieuws

Kamer richt vizier nu op de premier: oppositie roept Rutte ter verantwoording over Afghanistan

Na het aftreden van de ministers Kaag en Bijleveld, roept de Tweede Kamer nu premier Rutte ter verantwoording voor de mislukte evacuatie uit Kabul. De Kamerleden Pieter Omtzigt en Kati Piri (PvdA) willen van hem weten hoe het nu verder moet. Ook GroenLinks wil opheldering van het demissionaire kabinet.

Pieter Omtzigt vorige week tijdens het debat in de Tweede Kamer over de situatie in Afghanistan. Beeld ANP
Pieter Omtzigt vorige week tijdens het debat in de Tweede Kamer over de situatie in Afghanistan.Beeld ANP

Honderden bedreigde mensen, onder wie Nederlanders, zitten nog vast in Afghanistan. Minister Kaag van Buitenlandse Zaken (D66) en Bijleveld van Defensie (CDA) traden vorige week al af vanwege de affaire.

‘De achterblijvers in Kabul zijn niet geholpen met het aftreden van twee ministers. Ik wil weten wat dit kabinet doet om hen alsnog te helpen’, zegt Omtzigt, die vorige week zijn werk als kritisch Kamerlid heeft hervat nadat hij in de zomer was geveld door een burnout. Hij heeft maandag samen met Kati Piri (PvdA) een reeks nieuwe schriftelijke Kamervragen gesteld over de evacuatiepogingen in Afghanistan. Ook GroenLinks wil weten wat er nog wordt gedaan voor achterblijvers.

Zo willen de Kamerleden weten hoeveel mensen er überhaupt nog geëvacueerd moeten worden. Het is - ook na de vragen van de Volkskrant - onduidelijk hoeveel Nederlanders, Afghaanse tolken van Defensie en de EU politiemissie, bewakers en andere groepen nog weg moeten. Buitenlandse Zaken weet naar eigen zeggen nog steeds niet om hoeveel unieke personen het gaat in de ruim 21 duizend binnengekomen emails met vragen over evacuatie.

Openstaande vragen

Het duo Omtzigt en Piri wil niet alleen weten wat er nu nog wordt gedaan voor de achterblijvers, maar wil ook antwoord op nog ‘veel openstaande vragen’ over het verloop van de evacuatie-operatie. De vragen zijn gericht aan de demissionaire premier Rutte (VVD), staatssecretaris Broekers-Knol van Justitie en Veiligheid (VVD) en de opvolgers van de minister van Defensie (Grapperhaus, CDA) en de minister van Buitenlandse Zaken (De Bruijn, D66). GroenLinks richt de Kamervragen niet aan Rutte, maar wel aan de betrokken bewindslieden in het demissionaire kabinet.

Een openstaande vraag is bijvoorbeeld hoe het kan dat de inmiddels opgestapte minister Kaag vorige week tegen de Kamer bleef ontkennen dat vanuit haar ministerie aan de ambassade is gevraagd om voor de evacuatie een keuze te maken uit drie van de zestig inwonende familieleden van personeelsleden. De ambassadeur liet op 12 augustus per email weten dat zij weigerde om die opdracht uit te voeren. Maar Kaag suggereerde vorige week dat de ambassadeur zo'n opdracht helemaal niet heeft ontvangen vanuit de leiding van Buitenlandse Zaken.

Om te controleren wat er is gebeurd, willen de Kamerleden onder meer alle schriftelijke communicatie tussen enerzijds de ambassadeur en de plaatsvervangend ambassadeur van Nederland in Kabul en anderzijds het ministerie en/of de regering vanaf 1 augustus tot nu inzien. Ook de gespreksverslagen van telefoongesprekken zijn opgevraagd.

Maar ze vragen ook om de besluitenlijsten van de ministerraad, het bewindsliedenoverleg en de onderraden vanaf 1 augustus voor zover deze te maken hebben met Afghanistan. Omtzigt: ‘Als de besluitenlijsten niet openbaar zijn, kunnen we de regering niet controleren.’

Daarnaast willen zij weten of er behalve het verzoek om personeelsleden en hun familieleden te evacueren, ook nog andere verzoeken zijn gedaan zoals het verzoek om militaire bescherming - die veel ambassades van andere landen wel tijdig kregen.

Politiek gevoelig moment

De vragen komen het demissionaire kabinet erg ongelegen. Rutte en andere partijleiders worstelen met het formeren van een nieuw kabinet: de formatie zit al een half jaar muurvast. Daarnaast is het kabinet deze week druk met Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen.

De reputatie van zowel Omtzigt en Piri zal het kabinet niet geruststellen. Omtzigt beet zich eerder vast in de toeslagenaffaire en mede door zijn Kamervragen viel het kabinet Rutte III. Piri heeft de afgelopen maanden zeer volhardend Kamervragen gesteld over Afghanistan. Beiden zijn niet van plan los te laten tot de onderste steen boven is.

Meer over