Kalasjnikovs ratelen weer in hoofdstad Somalië

De inwoners van Mogadishu hebben mogen genieten van enkele weken betrekkelijke rust, maar deze week kwam aan die, voor Somalische begrippen, unieke situatie een einde....

Somalische regeringstroepen vechten, geholpen door Ethiopische soldaten, hevig met islamistische ‘opstandelingen’, die een maand geleden nog voorgoed verslagen leken. Ook de krijgsheren, die jaren de macht hadden in de straten van de stad, roeren zich weer. Een ander slecht teken: de lokale prijs van een AK 47, de laatste maand flink gezakt, stijgt weer.

Alleen dinsdag vielen al minstens vijftien doden als gevolg van een mortieraanval van islamitische opstandelingen. Vele tientallen mensen raakten gewond. Honderden families ontvluchten de stad, meldt persbureau Associated Press. In auto’s, te voet met handkarren, met matrassen op hun hoofd en jerrycans op hun rug. ‘De beschietingen maken ons gek’, zegt Hassan Mohammed, die met zijn vier kinderen de stad ontvluchtte.

Salad Ali Jelle, onderminister van Defensie van de overgangsregering, zegt dat de opstandelingen ‘honderd dollar betalen voor iedereen die Somalische of Ethiopische soldaten aanvalt’. Volgens hem hebben Somalische antiterreureenheden de tegenaanval ingezet. Andere berichten maken echter melding van ‘angstige’ regeringssoldaten en politiemensen die weigeren te vechten.

Een kleine twee maanden heerste er relatieve rust, nadat Ethiopische troepen eind december de regering van de Unie van Islamitische Rechtbanken de stad hadden uitgejaagd. De Ethiopiërs maakten een einde aan deze regering van islamisten, die in 2006 een half jaar de macht uitoefende. Tijdens dat halve jaar werden de milities van de krijgsheren ontwapend, de orde gehandhaafd en misdadigers gestraft. Gewone burgers, hoewel geen fanatieke volgers van de islamitische leer, spraken hun tevredenheid over de rust die er, na vijftien jaar anarchie, weer in de straten heerste.

Het deels christelijke Ethiopië, wilde echter geen islamistische staat aan zijn zuidoostgrens, mede uit angst voor diens invloed op etnische Somaliërs in eigen land. Het viel Somalië binnen op het moment dat de islamistische milities oprukten naar Baidoa, waar de krachteloze overgangsregering zetelde. De Unie van Islamitische Rechtbanken verkruimelde snel. Eind december was een groot deel van het land ‘bevrijd’. De Amerikaanse luchtmacht voerde aanvallen uit op de laatste verzetshaarden, waar ook Al Qaida-terroristen zich zouden ophouden.

De overgangsregering vestigde zich, voor het eerst sinds ze in 2004 met steun van de VN tot stand kwam, in Mogadishu. ‘De Unie van Islamitische Rechtbanken? Ze bestaan niet meer’, zei Abdullahi Yusuf, de president van de Somalische overgangsregering, vorige maand tegen de verslaggever van de Volkskrant. ‘Ze zijn verslagen; het is hier rustig.’

Een maand later staat Somalië echter weer op de rand van de ineenstorting. De ‘opstandelingen’ ruiken hun kans, nu de Ethiopiërs zich deels hebben teruggetrokken en de internationale gemeenschap aarzelt met het zenden van troepen om de regering bij te staan.

Zonder bijstand van Ethiopië staat de zwakke overgangsregering goeddeels alleen. De internationale gemeenschap brandt zich liever niet aan Somalië, na het echec van Operation Restore Hope in 1993, waarbij 19 Amerikaanse soldaten gedood werden.

De Veiligheidsraad van de VN stemde dinsdag wel in met een mandaat voor een achtduizend man sterke vredesmacht van de Afrikaanse Unie. Maar ook de Afrikaanse landen staan niet te trappelen om zich in het wespennest Somalië te begeven. Oeganda beloofde eerder troepen te sturen, maar een persconferentie woensdag in Kampala, waar dat besluit zou worden toegelicht, werd op het laatste moment afgelast. Nigeria stuurt 850 soldaten, maar die komen pas in april aan.

Vrijdag landt weliswaar een kleine legereenheid uit Burundi in Mogadishu, maar die wordt geacht slechts ‘verkennende’ activiteiten voor een grotere vredesmacht uit te voeren. De Afrikaanse soldaten kunnen hun borst natmaken. Osman, een leider van een van de nieuw geformeerde verzetsgroeperingen, zei woensdag tegen AP dat zij niet alleen zullen strijden tegen blauwhelmen, maar ook tegen zwarthelmen. AU-soldaten dragen zwarte helmen.

De vraag is of AU-soldaten echt een vuist kunnen maken, getuige hun krachteloze optreden in het Soedanese Darfur. The New York Times vroeg deze week een – anonieme – westerse diplomaat of achtduizend AU-soldaten evenveel stabiliteit kunnen brengen in Somalië als de kortstondige regering van de islamisten. Het antwoord was kort en duidelijk: ‘No way.’

Meer over