nieuws

Kabinet zet fout Kaag recht: Den Haag drong wél aan op beperking te evacueren familieleden

Het kabinet erkent dat voormalig minister Sigrid Kaag tijdens het Afghanistandebat verkeerde informatie heeft verstrekt aan de Tweede Kamer. Zij zei destijds ten onrechte dat Buitenlandse Zaken geen opdracht verstrekte aan de ambassade in Kabul om slechts drie van de zestig familieleden van het Afghaans ambassadepersoneel te selecteren voor een evacuatievlucht.

Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag nadat ze bekendmaakte terug te treden als minister na een motie van afkeuring vanwege de chaotisch verlopen evacuatie uit Afghanistan.  Beeld ANP
Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag nadat ze bekendmaakte terug te treden als minister na een motie van afkeuring vanwege de chaotisch verlopen evacuatie uit Afghanistan.Beeld ANP

Uit antwoorden op Kamervragen van SP-Kamerlid Jasper van Dijk blijkt dat de suggestie van drie wél is gedaan. Ook heeft het kabinet dinsdag een nieuwe email vrijgegeven waarin iemand uit de ambassadeleiding in Kabul schrijft dat de diplomatieke post ‘dringend is verzocht’ om het ‘besluit van het bewindsliedenoverleg’ uit te voeren dat zij drie Afghanen moeten selecteren van een lijst van zestig.

‘Het macabere kwartetspel’ met mensenlevens, zoals SP’er Van Dijk de opdracht noemde, kwam aan het licht nadat de Volkskrant daar half september over berichtte. Een evacuatielijst met de namen van zestig inwonende en afhankelijke familieleden die niet tot het ‘kerngezin’ van het ambassadepersoneel behoorden, stuitte tot twee dagen voor de val van Kabul op weerstand op het ministerie in Den Haag en in de ministerraad.

Getal drie wel genoemd

Kort voor haar aftreden als minister van Buitenlandse Zaken ontkende Kaag deze gang van zaken tijdens een Afghanistan-debat met de Kamer op 15 september. Kaag zei destijds meerdere malen dat in het bewindsliedenoverleg nooit is besloten dat er maar drie personen mee mochten. Wel zei ze dat tijdens een telefoongesprek tussen de plaatsvervangend secretaris-generaal Carola van Rijnsoever en de ambassadeur van Kabul is gesuggereerd dat ‘wellicht niet alle 60' familieleden mee mochten.

Daarbij speelde het argument ‘gelijke monniken gelijke kappen’ een rol, want ook de defensietolken mochten – op enkele uitzonderingen na – geen inwonende familieleden buiten het kerngezin meekomen naar Nederland. Maar: ‘Ik geloof niet dat het de bedoeling is geweest om te zeggen: het mogen er maar drie zijn’, aldus Kaag. Later in het debat was ze nog stelliger: ‘Ik zeg naar eer en geweten dat de betrokken persoon, die dat gesprek heeft gevoerd, niet heeft gezegd: het moeten er slechts drie zijn.’

Volgens Knapen is er tijdens het bewindsliedenoverleg van 11 augustus echter geconcludeerd ‘dat de ambassade is verzocht om nog eens goed naar de lijst te kijken’. Uitgangspunt daarbij was dat het kabinet voor een ‘zeer restrictief’ toelatingsbeleid koos. ‘Om de conclusie ‘zeer restrictief’ te illustreren is in de uitwisseling het getal drie als orde van grootte genoemd, zonder dat dat als een absoluut aantal is bedoeld. Het is uiteraard te betreuren als de indruk is gewekt dat dit wel zo werd bedoeld’, schrijft Knapen.

Grote twijfels

Eerder al waren er grote twijfels over het waarheidsgehalte van de woorden van Kaag over de dramatische keuze waarvoor haar ministerie de ambassade stelde. In een gelekte e-mail van ambassadeur Caecilia Wijgers op 12 augustus aan de toen hoogste aanwezige ambtenaar bij Buitenlandse Zaken stond immers:

‘Ik heb goed nagedacht over je verzoek om uitvoering te geven aan een besluit van het BWO (bewindsliedenoverleg, red.) om de lijst terug te brengen van 60 naar 3. Ik heb begrepen dat de post deze keuze vandaag moet maken en aan je moet voorleggen.’

Wijgers weigerde die keuze te maken. Zij benadrukte dat alle familieleden ‘evenveel gevaar’ liepen als de staf. De ambassade had daar immers uitgebreid onderzoek naar gedaan. De ambassadeur vraagt in haar bericht om minister Kaag nog vóór de ministerraad op 13 augustus op andere gedachten te brengen.’ Dat mislukte. Pas op 14 augustus, een dag voor de val van Kabul, ging het kabinet alsnog overstag.

Meer over