Nieuws

Kabinet wil optreden tegen kwaadwillende advocaten, maar waarschuwt meteen: dat wordt ingewikkeld

Het kabinet zint op maatregelen om effectiever op te treden tegen advocaten die hun ambtsprivileges misbruiken om de georganiseerde misdaad te ondersteunen. Vandaag werd duidelijk dat de neef van Ridouan T. toegang had tot de zware crimineel als diens advocaat.

 Demissionair minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming.  Beeld ANP / Bart Maat
Demissionair minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming.Beeld ANP / Bart Maat

Minister Dekker voor Rechtsbescherming realiseert zich tegelijkertijd dat de privileges van advocaten bescherming en ‘zware waarborgen’ verdienen. Hij wil daarom in gesprek met de Orde van Advocaten over de mogelijkheden.

Dekker reageerde vrijdag namens het kabinet met wisselende gevoelens op de arrestatie van Youssef T., een van de advocaten van Ridouan T. en tevens zijn neef. Youssef T. kon Ridouan T. ongehinderd bezoeken in de extra beveiligde inrichting (EBI) in Vught, totdat hij vrijdag werd aangehouden. Tijdens die bezoeken zouden boodschappen over en weer zijn doorgegeven en over ontsnappingsplannen zijn gecommuniceerd.

Dekker meent dat het Openbaar Ministerie en de Dienst Justitiële Inrichtingen ‘zeer alert’ hebben gereageerd toen er signalen kwamen dat Ridouan T. ondanks zijn beperking nog contact had met de buitenwereld.

‘Tegelijkertijd realiseer ik mij dat het bij velen verbazing zal wekken dat een familielid van een gedetineerde, die in het strengste detentieregime dat wij in Nederland kennen is geplaatst, min of meer ongestoord toegang tot een gedetineerde heeft.’ De bewindsman maakt zich ‘ernstige zorgen over het verschijnsel dat de zware georganiseerde criminaliteit misbruik maakt van de waarborgen die onze rechtstaat biedt’.

Daar zou Dekker graag wat aan doen, schrijft hij aan de Tweede Kamer, om er meteen aan toe te voegen dat het niet eenvoudig zal zijn. Het recht van advocaten om ongelimiteerd en zonder inmenging van justitie toegang te hebben tot hun cliënten is een belangrijke pijler van de rechtsstaat: verdachten hebben recht op een eerlijk proces, contact met hun advocaat hoort daarbij.

Strafbaar handelen

In de gevangenis mag wel toezicht worden gehouden op gesprekken met advocaten − bijvoorbeeld om veiligheidsredenen − maar dat toezicht mag er in beginsel niet toe leiden dat de inhoud van die gesprekken bekend wordt. Bij concrete aanwijzingen van strafbaar handelen kunnen gesprekken wel worden afgeluisterd − dat is ook bij Ridouan T. uiteindelijk gebeurd − maar dat mag alleen in zeer uitzonderlijke gevallen.

Het toezicht verloopt daarom via de Nederlandse Orde van Advocaten. Als de gevangenis of het Openbaar Ministerie vermoedens heeft dat een advocaat misbruik maakt van de privileges van het ambt, wordt dat gemeld aan de deken van de Orde. Die stelt dan een onderzoek in. In het geval van Youssef T. is dat ook gebeurd, maar de deken kon misbruik aanvankelijk niet aantonen. Daarna was de neef weer maandenlang welkom in Vught.

Nu hij toch is aangehouden, wil Dekker de gelegenheid aangrijpen om toch te kijken of het toezicht kan worden verscherpt. Dat kan niet anders, denkt hij: de bewakers van de rechtsstaat moeten zich wapenen tegen ‘de praktijken waarvan de zware georganiseerde criminele organisaties zich bedienen’.

Nog deze herfst wil hij de Tweede Kamer laten weten of het beter kan, in elk geval voor ‘een specifieke groep zware criminelen’ en zonder aantasting van de algemene rechten van verdachten. ‘Dit zijn zware maatregelen, waarbij dan ook zware waarborgen gelden.’

Reacties

Inez Weski, een van de drie andere advocaten van Ridouan T., laat weten vooralsnog niet te kunnen reageren op de aanhouding. ‘Ik word nu met dit zelfde nieuws geconfronteerd’, aldus Weski.

Sinds enkele maanden is Youssef T. werkzaam in het gebied Midden Nederland. De deken in dat gebied, Bas Le Large, was op de hoogte van de verdenkingen van het OM ten aanzien van Youssef T., maar heeft geen contact gehad met hem. ‘Het is een beslissing van de rechter-commissaris geweest om me er verder buiten te houden. Het zal nog moeten blijken of dit terecht was’, zegt hij tegen NRC.

De deken Oost-Nederland, die eerder oordeelde dat er geen bezwaar was om Youssef T. toegang te geven tot zijn neef, was donderdagavond niet bereikbaar. Wel noemt Bart Swier van de Amsterdamse Orde van Advocaten de arrestatie van Youssef T. ‘schokkend’. De andere advocaten van Ridouan T. houden volgens Swier een schoon blazoen. ‘Deze aanhouding lijkt een uniek geval en zal te maken hebben met de familieband. Al kan je nergens zeker van zijn in deze zaak’, zegt hij tegen het AD.

Volgens hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff moet de deken te vertrouwen zijn als het gaat om de toegang van advocaten tot criminelen. ‘In ­beginsel gun je een advocaat wel het vertrouwen dat hij daar goed mee omgaat’, zegt Brinkhoff op Radio 1. Hij vindt de arrestatie van Youssef T. dan ook ‘erg zorgwekkend’, ‘helemaal als je bedenkt dat de hele EBI Vught erop is gericht dat contact met de buitenwereld niet tot stand kan komen.’

Meer over