nieuws

Kabinet werkt aan ‘coronapaspoort’ dat meer vrijheid geeft

Met een bewijs dat je gevaccineerd of onlangs negatief getest bent het festivalterrein op of het theater in. Het kabinet werkt eraan om een dergelijk coronapaspoort technisch mogelijk te maken, zegt minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid).

Bezoekers bij een proefconcert van Andre Hazes jr, zondagavond.  Beeld EPA
Bezoekers bij een proefconcert van Andre Hazes jr, zondagavond.Beeld EPA

Het idee dat gevaccineerden meer vrijheden krijgen dan niet-gevaccineerden is niet vrij van controverse. Dit zou enerzijds oneerlijk zijn tegenover mensen die later worden gevaccineerd, zoals jongeren. Anderzijds vrezen onder meer de christelijke politieke partijen dat een dergelijk paspoort uitmondt in een indirecte vaccinatieplicht, waar ze tegen zijn.

Anderen pleiten juist voor een vaccinatiebewijs, zoals eind februari Sigrid Kaag, lijsttrekker van D66. ‘De roep om meer vrijheden voor mensen met een testbewijs of vaccinatiebewijs wordt steeds luider. Heel goed!,’ schrijft ze op Twitter in reactie op de nieuwe uitspraken van De Jonge.

Ook op Europees niveau wordt over een dergelijk bewijs gesproken voor verkeer tussen lidstaten. Volgens de Duitse bondskanselier Angela Merkel zijn alle lidstaten het daar ‘in principe’ al over eens, zei ze eind februari. Premier Rutte gaf aan eerst in debat te willen met het Nederlandse parlement, maar niet principieel tegen te zijn.

Geen vaccinplicht

De Jonge zegt tegen de NOS dat hij wil voorkomen dat een coronapaspoort in de praktijk neerkomt op een vaccinatieplicht. Er zijn nog meer hordes te nemen: zo is nog onduidelijk in hoeverre gevaccineerden het coronavirus kunnen doorgeven, en dat is cruciaal, wil zo’n coronapaspoort besmettingen voorkomen.

Het systeem zou voor de zomer kunnen werken, verwacht de minister. Hij denkt dat het ook bruikbaar kan zijn voor reizen naar het buitenland. Denk hierbij aan een app die, na scannen van een code, aangeeft of iemand veilig naar binnen kan. Daarbij zou de controleur niet moeten kunnen zien of iemand negatief getest is of gevaccineerd, vindt De Jonge.

Advies

Eerder op maandag presenteerde de Denktank Coronacrisis, waar onder meer invloedrijke partijen als het Centraal Planbureau en de Sociaal-Economische Raad in zitten, zijn advies over het inzetten van testbewijzen voor meer vrijheden. Daar had het kabinet eerder dit jaar om gevraagd. De eerste proeven met tests voorafgaand aan evenementen vonden dit jaar al plaats, in de vorm van een concert van André Hazes jr en een optreden van Guido Weijers.

Volgens het advies, dat tot stand kwam na gesprekken met deskundigen, kunnen coronatests helpen om activiteiten weer mogelijk te maken, mits er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Zo schat de denktank in dat sneltests – even testen bij de deur en je weet of je mag doorlopen – slechts een kleine rol kunnen spelen. Die zijn zeker bij grote evenementen te onpraktisch. Zo kunnen er lange rijen ontstaan, wat het besmettingsrisico verhoogt, en ontstaat er mogelijk onrust als iemand ter plekke positief blijkt.

Verder adviseert de denktank een stoplichtmodel te ontwikkelen zodat het voor organisatoren kraakhelder is hoeveel risico er gepaard is met hun evenement, en welke maatregelen daar dan bij horen. Op basis van bijvoorbeeld het aantal bezoekers en ventilatiemogelijkheden kunnen zij bepalen of hun activiteit een hoog, gemiddeld of laag risico op besmettingen geeft. Dat bepaalt bijvoorbeeld hoe oud een negatieve test mag zijn.

Privacy

Hiernaast hamert de denktank op het belang van privacy. Dat kan er zo uitzien: een bezoeker meldt zich bij de toegangscontroleur, die scant een code op de telefoon of van papier en krijgt vervolgens alleen een pasfoto te zien en of hij of zij naar binnen mag of niet. Informatie over een negatieve test is decentraal opgeslagen, wat betekent dat geen enkele persoon of instantie de testbewijzen in kan zien van grote groepen mensen.

Bovendien is het wat de denktank betreft essentieel dat testbewijzen voor iedereen toegankelijk zijn. De tests moeten daarom gratis zijn. En de overheid en organisatoren moeten duidelijk communiceren wanneer een negatief testbewijs nodig is, op zo’n manier dat het ook duidelijk is voor wie laaggeletterd, slechtziend of niet-Nederlandstalig is. Dit kan bijvoorbeeld met visualisaties en audioboodschappen.

Het moet mogelijk zijn om testbewijzen niet alleen digitaal maar ook op papier te tonen, omdat niet iedereen digitaal vaardig is. En ook wie niet over eigen vervoer beschikt moet volgens het advies toegang tot tests krijgen. Goedkope zelftests voor thuis zijn volgens de denktank nog niet goedgekeurd.

Meer over