AnalyseEconomie

Kabinet trekt de beurs voor coronaschade economie

Het Nederlandse kabinet zet de geldsluizen wijd open om de economie te stutten, nu die dreigt te bezwijken onder het coronavirus. Dit is niet het moment om zuinig aan te doen, zei schatkistbewaarder Wopke Hoekstra in Buitenhof. De staatsschuld kan immers wel een stootje hebben.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) met het koffertje tijdens Prinsjesdag 2019.Beeld Freek van den Bergh / De Volkskrant

De voormalige ECB-president Mario Draghi heeft school gemaakt onder Europese politici. Zijn beroemde ‘whatever it takes’-uitspraak op het hoogtepunt van de eurocrisis krijgt volop navolging. Draghi wist de eurocrisis in 2012 te bezweren met zijn belofte dat de ECB alles uit de kast zou trekken om de euro te redden. Premier Rutte nam vrijdag precies dezelfde woorden in de mond, toen journalisten hem vroegen wat het kabinet wil doen om de gevolgen van de virusuitbraak voor de Nederlandse economie te beperken.

Rutte zei dat het kabinet er wel ’80- à 90 miljard euro’ tegenaan kan gooien om het land voor een diepe recessie te behoeden. Dat is ongeveer het bedrag waarmee de Nederlandse staatsschuld mag stijgen voordat Nederland de Europese begrotingsnorm overschrijdt. De financiële buffers die de overheid in de afgelopen vijf jaar heeft opgebouwd door begrotingsoverschotten te realiseren, mogen onder deze ‘uitzonderlijke’ omstandigheden voor een groot deel worden opgesoupeerd, vindt het kabinet. Daar zijn die buffers tenslotte voor.

Minister Wiebes van Economische Zaken zei in WNL op Zondag: ‘We hebben geen grenzen gesteld aan het gebruik van de noodregelingen. Als er meer nodig is, dan komt er meer.’ Collega Hoekstra zat in Buitenhof op dezelfde golflengte. ‘We zullen alles op alles zetten om gezonde bedrijven in de running te houden. Dat kunnen we ook, omdat de overheidsfinanciën er heel goed voorstaan.’ Hoekstra ligt er niet wakker van dat de staatsschuld weer zal oplopen. ‘Het smalle belang van de schatkist valt in het niet bij het grotere belang van de economie.’

Het bedrijfsleven voelt dat de geldboom vruchten draagt en vraagt massaal om staatssteun. Het UWV-loket waar bedrijven werktijdverkorting aan kunnen vragen was maandag een groot deel van de dag onbereikbaar. Ondernemers die hun omzet zien kelderen door de coronacrisis verdringen zich voor het loket. Woensdag hadden 1700 werkgevers werktijdverkorting voor hun personeel aangevraagd; vrijdag waren dat er al 5000 en maandag rond het middaguur stond de teller op ruim 20.000 aanvragen. Daarna bezweek de website onder de stormloop.

De bedrijven die tot nu toe een beroep op de regeling hebben gedaan vertegenwoordigen circa 300.000 werknemers, meldt het ministerie van Sociale Zaken. De ervaring leert dat de overheid gemiddeld 3000 euro kwijt is per werknemer die tijdelijk in de WW geparkeerd wordt. Het aantal binnengekomen aanvragen komt dus neer op een kostenpost van 900 miljoen euro voor de schatkist. Die rekening zal de komende weken nog flink oplopen.

Daar blijft het iet bij. De overheid staat ook borg voor 300 miljard euro aan noodleningen voor mkb-bedrijven. De horeca, die op last van het kabinet minimaal drie weken de deuren moet sluiten, wil 5,1 miljard euro staatssteun. Hoekstra is vastbesloten om KLM en Schiphol ‘overeind te houden’ en bedrijven in nood mogen de betaling van hun omzet-, winst- en loonbelasting voorlopig uitstellen. Ook de bloemenkwekers, de reisbranche en de culturele sector vragen het kabinet om financiële hulp.

Maandagmiddag overlegden Wiebes en minister van Sociale Zaken Koolmees met FNV-voorzitter Han Busker en werkgeversvoorzitter Hans de Boer over nieuwe maatregelen om de werkgelegenheid te beschermen. Koolmees  zal daar dinsdag meer over bekendmaken. Het kabinet zou onder meer zzp’ers die bijstand nodig hebben tegemoet willen komen. Zzp’ers komen normaal gesproken pas in aanmerking voor bijstand, nadat zij hebben ingeteerd op hun vermogen en als zij niet kunnen terugvallen op het inkomen van een partner. Die regels zou Koolmees willen versoepelen, meldt de NOS maandagavond.

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft zijn economische raming van twee weken geleden in de prullenbak gegooid. Daarin voorspelde het planbureau 1,4 procent economische groei voor 2020. Dat feestje gaat niet door, bevestigt een woordvoerder. De vooruitzichten zijn fors verslechterd, maar een nieuwe raming maakt het CPB voorlopig niet. De situatie rond de epidemie verandert daarvoor te snel, laat het planbureau weten.

Meer over