Kabinet stelt omstreden mantelzorgboete uit

Het kabinet stelt de zogenoemde mantelzorgboete uit. Mogelijk wordt de boete helemaal geschrapt. Dat betekent een tegenvaller van 200 miljoen euro. Daarvoor moet staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) van Sociale Zaken dan een alternatieve bezuiniging verzinnen.

Gijs Herderscheê
19 mei van dit jaar: protest tegen de mantelzorgboete bij Den Haag Centraal Station. Beeld anp
19 mei van dit jaar: protest tegen de mantelzorgboete bij Den Haag Centraal Station.Beeld anp

Weliswaar staat het kabinet nog pal achter de mantelzorgboete maar in de beeldvorming wordt die een obstakel bij de hervorming van de zorg, zo is de inschatting van de meest betrokken bewindslieden.

De mantelzorgboete is de bijnaam van de beoogde korting op de AOW als een alleenstaande oudere bij een kind intrekt. De AOW wordt dan per maand 300 euro lager. Nu de Eerste Kamer zich over de maatregel buigt, verzetten ChristenUnie en SGP zich ertegen. Ook VVD-senator Heleen Dupuis en VVD-coryfee Hans Wiegel zijn tegen deze korting op de AOW.

De korting is volgens hen strijdig met de participatiesamenleving die het kabinet propageert. Ouderen moeten langer zelfstandig blijven wonen en voor mantelzorg meer een beroep doen op hun naasten. Als een kind de consequentie trekt en een alleenstaande ouder in huis neemt, dan krijgt die met de 'mantelzorgboete' de rekening. Dat vinden CU, SGP, Dupuis en Wiegel inconsequent. Daardoor lijkt er in de Eerste Kamer geen meerderheid voor de maatregel. In antwoord op vragen van de Eerste Kamer heeft Klijnsma het uitstel nu aangekondigd. Die zou op 1 juli 2015 ingaan.

Negatieve bijsmaak
Inmiddels geeft de korting zo'n negatieve bijsmaak aan de voorgenomen hervorming van de zorg dat het kabinet zich in de hoek gedreven voelt. Het kabinet wil dat ouderen langer zelfstandig blijven wonen, voor hulp minder een beroep doen op de overheid en juist meer op vrienden, kennissen en kinderen. Volgend jaar worden gemeenten verantwoordelijk voor zorg aan thuiswonende hulpbehoevende ouderen, terwijl de toegang tot verpleeg- en verzorgingshuizen wordt beperkt. Het wetsvoorstel dat dit regelt wordt binnenkort door de Eerste Kamer behandeld.

Door de voorgestelde 'boete' wordt de AOW dan zo'n 300 euro per maand gekort ofwel verlaagd van 70 procent naar 50 procent van het minimumloon. Nu geldt die korting al voor ouderen die met anderen en huishouden voeren maar wordt een uitzondering gemaakt voor een samenwonende ouder en kind.

Het kabinet wil de korting doorvoeren omdat een alleenstaande ouder die met een kind een huishouden voert, voordelen heeft. 'Samenwonen in dezelfde woning betekent een besparing ten opzichte van de situatie dat de kosten van een zelfstandige huishouding geheel zelf moeten worden gedragen', schrijft het kabinet in de toelichting op het voorstel.

Aanscherping sociale wetten
Het voorstel is onderdeel van de aanscherping van de bijstand en andere sociale wetten. Daarover sloot staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) van Sociale Zaken in februari een akkoord met D66, ChristenUnie en SGP om verzekert te zijn van een meerderheid in de Eerste Kamer. Deze fracties hebben hun senatoren wel bij dat akkoord betrokken maar die zijn formeel niet gebonden aan de afspraken.

Bij de behandeling in de Tweede Kamer trok vooral de aanscherping van de plichten van bijstandsgerechtigden de aandacht, hoewel de 'mantelzorgboete' veruit de grootste bezuiniging moest opleveren - 200 miljoen euro van 265 miljoen euro in totaal.

Staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken. Beeld anp
Staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken.Beeld anp
Meer over