Kabinet moet nu over Irak beslissen

Het kabinet heeft een besluit over verlenging van de Nederlandse militaire aanwezigheid uitgesteld tot april of mei. Onverantwoordelijk, vindt J....

Bij de meningsverschillen over de rechtmatigheid van de oorlog in Irak (Forum, 19 maart), blijft voor Nederland nu toch de belangrijkste vraag of de militaire aanwezigheid moet worden voortgezet. Bij die discussie moet het primair om Irak gaan. De situatie blijft zorgelijk, maar er is hoop. De VN, noch de Amerikanen, hebben een kant en klare oplosssing. Het is tastend voorwaarts gaan, waarbij het erom gaat een burgeroorlog te voorkomen. Meer dan dertig landen zijn daar met troepen aanwezig, om het land in de goede richting te helpen.

Nederland is er met een bataljon, dat echter half juli naar Nederland terugkeert. Het kabinet nam over verlenging van de aanwezigheid geen besluit. Er zijn nog teveel vragen, zo liet het in een brief van 5 maart aan de Kamer weten. Ook de Kamer steunde dat standpunt. Maar een antwoord op die vragen zal er voorlopig niet komen en nieuwe zullen rijzen. Bij dit soort beslissingen zijn er altijd onzekerheden. Dit mag geen reden zijn voor afwachten.

Vervolgens kwam de aanslag in Madrid en de aankondiging van het terugtrekken van de Spaanse troepen. Een Nederlandse positiebepaling wordt nu urgent.

In het gebied waar Nederland de verantwoordelijkheid voor draagt gaat het heel goed. Onder Nederlandse leiding komen de civiele gezagsorganen weer van de grond, worden ziekenhuizen, scholen en infrastructuur hersteld en neemt het normale leven haar gang. De bevolking heeft vertrouwen in Nederland. Als die echter zou horen dat de Nederlanders gaan vertrekken, zonder te weten wat er volgt, zal de angst voor de toekomst toeslaan. Kwaadwillendeelementen krijgen zo hun kans. Maar ook internationaal heeft Nederland verplichtingen.

Het Nederlandse geaarzel speelt de terroristen in Irak in de kaart, die zijn er op uit om iedere buitenlandse inmenging te ontmoedigen, of het nu Amerikanen zijn of de VN. Bovendien wordt de internationale coalitie in problemen gebracht. Als de Nederlanders uit Irak vertrekken moeten andere landen bereid zijn hun taak over te nemen, anders ontstaat er chaos. Maar dat kost maanden aan voorbereidingstijd. Nederland mag door zijn aarzelende houding niet de indruk wekken voor terrorisme te zwichten, dat heeft repercussies in andere landen. Wat te denken bijvoorbeeld van Japan, dat de eerste voorzichtige schreden zet bij vredesoperaties en hierbij op Nederland vertrouwt.

Het kabinet heeft minister Kamp gemachtigd vanaf half maart een aanvang te maken met de planning voor een eventueel verlengd verblijf in Irak. Maar zo'n toestemming is onzin. Het is de taak van de minister en van de krijgsmacht voortdurend rond te kijken welke taken er wellicht aankomen en daarop planning te baseren. Hoe langer de voorbereidingstijd, hoe minder risico's bij de uitvoering. Als Nederland na half juli in Irak wil blijven dan moet er veel gebeuren. Welk bataljon kan worden aangewezen? Dat bataljon moet vervolgens worden versterkt met personeel van tal van andere onderdelen. Het geheel moet op de specifieke opdracht worden getraind om die straks zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren. Al deze dingen horen al lang in gang gezet te zijn. Dat zijn ze hoop ik ook, zo niet dan faalde de leiding.

Uit niets blijkt dat de regering haast maakt. Na 5 maart is er geen enkele mededeling aan de Kamer gedaan. Er zijn slechts hier en daar wat obligate opmerkingen gemaakt. Over een nieuwe VNresolutie bijvoorbeeld, maar als die er nog niet zou zijn moet Nederland dan de boel de boel laten? Hebben we dan geen verantwoordelijkheid meer? Wel of geen VNresolutie, het zal de bevolking koud laten.

Het kabinet wil in april of mei een besluit nemen, daarna volgt het debat in de Kamer. Eerder werd al gezegd dat het definitieve besluit half juni rond moet zijn. Het duurt allemaal te lang. Intussen blijft de krijgsmacht in onzekerheid, vertrekt het nieuwe bataljon nu ja of neen, moet al het materieel van het huidige bataljon naar Nederland worden verscheept, moeten alle samenwerkingsprojecten met de Irakezen worden gestopt? Zo is er meer. Maar zorgwekkender is dat men iedereen in de internationale gemeenschap en in Irak in onzekerheid laat. Als alle tollen tegelijk draaien is er nergens houvast. Men bruskeert de VN, die al op verlenging heeft aangedrongen, maar ook alle landen die zich door militaire aanwezigheid inspannen de situatie daar in goede banen te leiden. Men toont geen mededogen jegens de bevolking.

De opstelling van de regering getuigt van gebrek aan verantwoordelijkheidszin en aan politieke moed. Ze kijkt angstig naar de Kamer, zonder zelf een standpunt in te nemen en dat dan in de Kamer te verdedigen. Men kan in een dergelijk geval nimmer eerst alle onzekerheden oplossen alvorens een positie te bepalen. Door zo te handelen cret men nieuwe onzekerheden, ook internationaal.

Meer over