Nieuws

Kabinet gaat overstag: miljoenen pensioenen kunnen vanaf komend jaar omhoog

Miljoenen pensioenen kunnen vanaf volgend jaar omhoog. Omdat het kabinet de eisen versoepelt waaraan pensioenfondsen moeten voldoen, kunnen meer pensioenen met terugwerkende kracht per 1 januari worden verhoogd.

Gijs Herderscheê
Waarnemend demissionair minister Wiersma van Sociale Zaken op het Binnenhof.   Beeld Bart Maat / ANP
Waarnemend demissionair minister Wiersma van Sociale Zaken op het Binnenhof.Beeld Bart Maat / ANP

Dit zijn de zes partijen die de pensioenhervorming steunen – VVD, D66, CDA, ChristenUnie, PvdA en GroenLinks – met waarnemend demissionair minister van Sociale Zaken Dennis Wiersma (VVD) overeengekomen.

De versoepeling komt tot stand onder druk van de PvdA. Die partij kondigde onlangs aan een wetswijziging te zullen indienen over deze versoepeling. Als die niet zou worden aangenomen, zou de PvdA zich niet meer gebonden achten aan compromissen uit het pensioenakkoord. Dat akkoord werd in 2020 gesloten tussen vakbeweging, werkgevers en kabinet. In het parlement wordt dat gesteund door zes partijen, een ruime meerderheid in zowel Tweede als Eerste Kamer.

De PvdA dient de voorgestelde wetswijziging uiteindelijk niet in, maar verving die donderdag tijdens een debat door een motie met eenzelfde strekking. Die roept Wiersma op om de versoepeling mogelijk te maken. De waarnemend demissionair minister van Sociale Zaken – Wiersma vervangt Koolmees, die nu informateur is – heeft te kennen gegeven dat hij de motie zal uitvoeren. Over die maatregel moet dan eerst de Raad van State zich uitspreken, gevolgd door Tweede en Eerste Kamer. Daardoor wordt de versoepeling formeel waarschijnlijk pas komend voorjaar van kracht, maar met terugwerkende kracht toch per 1 januari. Wiersma zal zijn voorstel tegelijk met de nieuwe Pensioenwet naar de Tweede Kamer sturen.

Beleidsdekkingsgraad

Dat betekent dat pensioenfondsen die dit jaar maandelijks gemiddeld 1,05 euro in kas hebben per toezegde euro pensioen – de ‘beleidsdekkingsgraad’ – de pensioenen mogen verhogen. Nu is de eis nog dat deze beleidsdekkingsgraad in het voorgaande jaar 110 procent is voordat zij de eerste verhogingen mogen doorvoeren. Pensioenfondsen die nog meer in kas hebben dan de 'minimale ‘beleidsdekkingsgraad’ – nu 110 procent, straks 105 procent – mogen de pensioenen van ouderen en de pensioenopbouw van werkenden meer verhogen.

Dit heeft waarschijnlijk direct gevolg voor zo’n drie miljoen mensen. Eind september waren er volgens de toezichthouder op de pensioenfondsen, De Nederlandsche Bank, 38 fondsen met een beleidsdekkingsgraad tussen 105 procent en 110 procent. Die beheren pensioenen van 740 duizend werkenden, 394 duizend gepensioneerden en 1,9 miljoen werknemers die nu elders een baan hebben en elders pensioen opbouwen. Het gaat bij de definitieve meting over de dekkingsgraad om de stand op 31 december.

Voor vier grote fondsen biedt het voorstel, afkomstig van PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk, overigens nog geen soelaas. Bij zowel het ambtenarenpensioenfonds ABP als het fonds voor de zorg PFZW en het fonds voor de kleinere metaalbedrijven is de dekkingsgraad nog onder 100 procent. Bij het fonds voor de grote metaalbedrijven is de dekking precies 100 procent. Alleen het grote fonds voor de bouw staat er goed voor, met 116 procent dekking.

Opgepot pensioenvermogen

Voor het besluit over het bevriezen, verhogen of verlagen van de pensioenen is de zogenoemde beleidsdekkingsgraad cruciaal. Die geeft aan in hoeverre het vermogen de beloofde pensioenen van ouderen en werknemers dekt. Om die te berekenen, moeten de fondsen de stand van de rente gebruiken.

Omdat de rente de laatste jaren gestaag is gedaald, waren de dekkingsgraden de laatste jaren volgens de huidige, strenge regels te laag om de pensioenen te verhogen. Tegelijkertijd stegen wel de vermogens die pensioenfondsen beheren. Het totaal opgepotte pensioenvermogen steeg in tien jaar van 750 miljard euro eind juli 2011 naar 1.737 miljard euro eind juli dit jaar. De laatste maanden loopt de rente iets op, waardoor de positie van pensioenfondsen sterk verbetert. Vorig jaar ging de discussie over het verlagen van pensioenen omdat er te weinig in kas zou zijn. Dat werd vermeden doordat de norm voor het verlagen op 90 procent dekkingsgraad is gezet.

Om het vertrouwen in het pensioenstelsel te herstellen en om het systeem te moderniseren, hebben vakbeweging, werkgevers en kabinet een akkoord gesloten over een nieuwe Pensioenwet. Het was de bedoeling dat die dit jaar door het parlement zou zijn behandeld, maar dat heeft vertraging opgelopen.

De verwachting is nu dat het nieuwe systeem in 2027 van kracht kan worden. De komende jaren kunnen pensioenfondsen gebruiken voor de overgang. Dan gaat een soepel overgangsregime gelden waardoor pensioenen minder snel gekort worden en eerder verhoogd kunnen worden.

Meer over