Kabinet bespreekt 'misverstand' NAVO-brief Uruzgan

Het kabinet bespreekt vrijdag het ‘misverstand’ dat volgens PvdA-leider en vicepremier Wouter Bos is ontstaan over de brief van de NAVO over Uruzgan. De hoofdrolspelers wilden hierover voorafgaande aan de ministerraad niet veel zeggen.

Van onze verslaggever Yvonne Doorduyn

Al maanden, van ver vóór Kerst, ruziet het kabinet over voortzetting of afbouw van de militaire missie in Uruzgan. En dan opeens ligt er een NAVO-verzoek: of Nederland nog een jaartje kan blijven – militair, met F-16’s en al.

Misverstand

Volgens CDA-minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken) zijn alle contacten daarover met de NAVO ook met Bos afgestemd. Bos zei donderdagavond echter dat hij intern in het kabinet al had laten weten dat een verzoek om langer in Uruzgan te blijven, onbespreekbaar zou zijn. Ook zei hij dat hij niet wist dat er een brief van de NAVO zou komen. Bos zit de ministerraad vrijdag voor, omdat premier Jan Peter Balkenende bij de Olympische Winterspelen in Vancouver is.

‘Als er een misverstand was, gaan we het oplossen’, zei PvdA-minister Bert Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) bij binnenkomst. Volgens zijn partijgenoot Eberhard van der Laan (Wonen, Wijken en Integratie) is er werk aan de winkel. ‘Er moet sprake zijn van een misverstand. Ik ga ervan uit dat al mijn collega's te goeder trouw zijn’, zei hij. PvdA-minister Ronald Plasterk (Onderwijs) gaf aan dat de brief van de NAVO ook voor hem een ‘verrassing’ was. Hij wilde echter niet zeggen of hij daarover van tevoren geïnformeerd had moeten worden.

Logisch

De woordvoerder van Verhagen vindt het verzoek niet meer dan logisch. Het bondgenootschap heeft de lijnen uitgezet, begin december bij de Atlantische Raad in Brussel en eind januari bij de Afghanistanconferentie in Londen. ‘Het verzoek aan Nederland vloeit daar rechtstreeks uit voort.’

Toch ligt het een tikje ingewikkelder. Want is het niet gebruikelijk dat de NAVO pas een verzoek neerlegt als er een gerede kans is dat het wordt ingewilligd? Sterker, dit soort verzoeken – zeker als ze zo gedetailleerd zijn – worden diplomatiek voorbereid. De NAVO moet vanuit Nederland een indicatie krijgen dat het in goede aarde valt. ‘Het is geen brief van de Postcodeloterij, die zomaar ineens op de deurmat ligt.’

Onacceptabel

Des te opmerkelijker is het dat de brief van NAVO-baas Rasmussen voor de PvdA op zeker drie punten volstrekt onacceptabel is. Het gaat om een militaire missie (de PvdA wil hooguit trainingen geven), in Uruzgan (de PvdA wil weg uit de gevaarlijke provincie) en het gaat nog steeds om een omvangrijke operatie (de PvdA wil een minimale inzet).

Is hier sprake van powerplay van het CDA? Of was de PvdA achter de schermen stiekem al verder dan ze wil toegeven?

De spanningen tussen beide partijen lopen inmiddels zo ver op dat ze elkaar off the record van van alles en nog wat beschuldigen. CDA-minister Verhagen, suggereert de PvdA, heeft zelf om het NAVO-verzoek gevraagd om de weigerachtige coalitiepartner onder druk te zetten. Voor de minister van Buitenlandse Zaken is dit de minimale variant – alleen zo blijft Nederland een speler op het wereldtoneel, schuiven we aan bij de G20 en blijft Verhagen voor Hillary Clinton een interessante gesprekspartner. ‘Hij speelt alles of niets.’

Geen blokkades

Andersom stellen CDA en ChristenUnie dat de betrokken PvdA-ministers Bos en Koenders zich weliswaar nergens aan hebben gecommitteerd, ‘maar ook geen blokkades hebben opgeworpen’. De variant om met minder man toch in Uruzgan te blijven, mocht van de PvdA worden uitgewerkt en doorberekend. Sterker, PvdA-leider Bos heeft ditzelfde plan vorige week woensdag aan zijn fractie in de Tweede Kamer voorgelegd. ‘Dan wek je op zijn minst de verwachting dat het een optie is’, aldus een betrokkene.

De PvdA-fractie wees het plan af, en Bos liet weten dat een langer verblijf in Uruzgan niet aan de orde is. ‘U kent het standpunt van de PvdA.’ De CDA-suggestie dat de PvdA-bewindslieden niet op één lijn zitten met de PvdA-fractie wees hij resoluut van de hand.

Niet eenvoudiger

Feit is dat de kwestie-Uruzgan er met de inmenging van de NAVO niet eenvoudiger op wordt. Na de harde afwijzing van Bos en PvdA-Kamerlid Van Dam lijkt ook een kleinere aanwezigheid in Uruzgan definitief uitgesloten.

Voor de PvdA is het bovendien nog altijd een aanlokkelijk onderwerp om het kabinet op te laten vallen: een ruime meerderheid van de Nederlanders wil weg uit Uruzgan.

Carnaval

Volgens de woordvoerder van minister Verhagen is er weinig aan de hand. ‘Er is ook wel eens een internationaal verzoek geweest voor een vredesmacht in Darfur. Dat is ook niet ingewilligd.’ Wel wijst hij er fijntjes op dat Nederland zich in het rijtje IJsland/Letland/Luxemburg begeeft, als de missie wordt stopgezet. ‘Veertig landen zeggen juist méér mensen toe.’

Volgens Defensieminister Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) is het nodig elkaar even te ontzien en wat rust te nemen. ‘Anders zijn we elkaar aan het slopen.’ In de afgelopen periode, waarin het kabinet het moeizaam eens werd over een gezamenlijke reactie op het rapport van de commissie-Davids, is er ‘veel van ons gevraagd’. Het zou daarom goed zijn als sommige ministers carnaval gaan vieren, even naar de zon gaan of de sneeuw opzoeken, aldus Van Middelkoop. Hij ziet al met al ‘best wel mogelijkheden om eruit te komen’.

Afghaanse en Nederlandse militairen in Uruzgan (Raymond Rutting/ de Volkskrant) Beeld
Afghaanse en Nederlandse militairen in Uruzgan (Raymond Rutting/ de Volkskrant)
Meer over