Nieuws

Kaag kiest voor de macht en wordt de eerste vrouw op Financiën

D66-leider Kaag wordt vicepremier en minister van Financiën in het nieuwe kabinet. Daarmee kiest zij voor de positie die haar naast premier Rutte binnen de ministerraad de meeste macht geeft. Het is voor het eerst dat D66 de minister van Financiën levert, Kaag wordt op het departement ook de eerste vrouwelijke minister.

Raoul du Pré en Natalie Righton
Sigrid Kaag (D66) eerder deze maand op weg naar een van de laatste gesprekken met de informateurs.  Beeld ANP / Bart Maat
Sigrid Kaag (D66) eerder deze maand op weg naar een van de laatste gesprekken met de informateurs.Beeld ANP / Bart Maat

Kaag maakte haar keuze vrijdag bekend. Het liefst had CDA-leider Wopke Hoekstra willen terugkeren op Financiën, maar D66 eiste de post op. Financiën wordt doorgaans bestierd door de tweede partij binnen een regeringscoalitie. Het is de manier om zeker te zijn dat er niets kan worden besloten zonder dat je als partij mee kan kijken. Omdat vrijwel elk politiek besluit gepaard gaat met nieuwe uitgaven of nieuwe inkomsten, speelt Financiën een rol in vrijwel alle belangrijke overleggen binnen het kabinet.

Dat is ook Kaags voornaamste overweging, meldt ze vrijdag in een verklaring aan het AD: ‘We hebben ambitieuze plannen voor de komende periode. Nederland staat voor grote keuzes en grote investeringen. In het onderwijs. In de klimaataanpak. In een sterk Europa. De rol van de minister van Financiën is cruciaal bij een verantwoorde uitvoering van deze plannen.’

Twijfel

Toch werd binnen D66 de afgelopen maanden betwijfeld of Kaag de post ook zelf zou innemen. Haar interesse als gelouterd diplomaat ligt vooral bij Buitenlandse Zaken. Een terugkeer op dat departement na haar aftreden vanwege de desastreus verlopen evacuatie in Kabul, was echter amper uit te leggen geweest.

Bovendien zou Kaag door die baan vaak in het buitenland zijn en zodoende als partijleider minder grip hebben op binnenlandse politieke perikelen. Haar verre voorganger Hans van Mierlo koos in 1994 wel voor Buitenlandse Zaken, ook zijn grote liefde, maar bleek vervolgens vaak afwezig als in Den Haag belangrijke politieke beslissingen moesten worden genomen. De partij zag dat later als een van de factoren die meespeelden bij de verkiezingsnederlaag van D66 in 1998.

Ook als minister van Financiën kan Kaag haar droom najagen om D66 te leiden en tegelijkertijd een rol van betekenis te spelen op het internationale toneel. In haar nieuwe functie zal zij regelmatig met andere EU-ministers overleggen. Het ministerschap van Financiën geniet ook veel aanzien in Brussel. Als lid van de Eurogroep heeft zo’n minister meer invloed op het EU-beleid dan een minister van Buitenlandse Zaken. De schatkistbewaarder kan daarnaast meepraten bij de Wereldbank en het IMF. Niet zelden krijgen ex-ministers van Financiën na hun afzwaaien een mooie Europese bestuurspositie aangeboden.

Rivaal van Rutte

De keuze voor Financiën onderstreept nogmaals dat Kaag zichzelf ziet als rivaal van Rutte. De D66-leider sprak eerder al de ambitie uit om premier te worden. Na haar verkiezingswinst had ze de posities voor het uitkiezen. Zij kiest nu echter niet voor het fractievoorzitterschap in de Kamer, zoals een groot deel van haar achterban wil, maar voor een machtige plek in het kabinet, heel dicht bij Rutte.

Kaag heeft overigens geen gespecialiseerde economische kennis of ervaring met begroten, maar dat wordt al geruime tijd niet meer als een probleem gezien op het Binnenhof. Rutte heeft zelf ook lang niet altijd vakministers aangesteld. Kaags voorganger Hoekstra is jurist, hoewel hij wel een bedrijfseconomische MBA aan de prestigieuze INSEAD in Fontainebleau behaalde.