Nieuws

Kaag en Bijleveld verdedigen hun optreden bij evacuatie Kabul; Kamer wil nu hulp aan achtergeblevenen

Terwijl het nog uiterst onzeker is of en hoe in Afghanistan achtergebleven Nederlanders en Afghaans personeel nog geholpen kunnen worden, betrekken ministers defensieve stellingen over hun eigen rol.

Demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA)arriveert woensdag bij het ministerie van Algemene Zaken voor de tweede begrotingsraad. Beeld ANP
Demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA)arriveert woensdag bij het ministerie van Algemene Zaken voor de tweede begrotingsraad.Beeld ANP

Kaag (Buitenlandse Zaken) sprak vrijdag van een ‘hele mooie inzet’ in vergelijking met andere landen, ‘maar nooit genoeg’. Bijleveld (Defensie) zei dat ze ‘op tijd was begonnen’ met de evacuatie van tolken.

Bijleveld stond de afgelopen maanden herhaaldelijk voor een boze Tweede Kamer, die zich afvroeg waarom ze de tolken niet sneller naar Nederland haalde en waarom ze de wensen van een Kamermeerderheid naast zich neerlegde of deels uitvoerde.

Er wordt rekening mee gehouden dat er nog honderden, zo niet duizenden mensen zijn die in aanmerking (kunnen) komen voor evacuatie maar nog in Afghanistan zijn achtergebleven. Meer dan 8.000 mensen hebben zich gemeld bij Buitenlandse Zaken. Minister Kaag zei vrijdag dat het helaas nog niet mogelijk is precieze aantallen te noemen. De betrokken ministeries zijn nu bezig die cijfers in kaart te brengen.

Verwarring

Bijleveld zei vrijdag dat er nog dertig tolken ‘van de 67 op de evacuatielijst’ met gezinnen in Afghanistan waren achtergebleven. Deze uitspraak verwarde experts, omdat Defensie zelf begin augustus nog sprak over 126 goedgekeurde aanvragen ‘die naar Nederland mogen komen’ en nog eens 53 tolken ‘in de procedure’ - los van de tientallen ‘politietolken’ die pas onder aandacht kwamen nadat vrijwilligers zich hun lot aantrokken. Vluchtelingenwerk Nederland schat in dat er ‘veel meer dan de 30 door Bijleveld genoemde tolken’ zijn achtergebleven.

De Tweede Kamer wil de komende dagen vooral de druk op het kabinet zo hoog mogelijk houden om zich in te spannen voor de duizenden achtergebleven mensen. Op 7 september, de eerste dag na het reces, is er een debat over de ontstane situatie - waarbij ook de urgente actuele vragen op de agenda zullen staan. Daarbij zal het vooral gaan om de vraag wat nu nog gedaan kan worden, ook in internationaal verband, voor de achtergebleven mensen.

Feitenrelaas

Daarna komt ook de vraag naar het hoe en waarom in zicht. Er zal tegen die tijd ook een door betrokken ministeries opgesteld ‘feitenrelaas moeten liggen, als eerste aanzet voor de evaluatie van de gebeurtenissen van de afgelopen maanden.

Wat Kati Piri (PvdA) betreft zal de terugblik ‘zorgvuldig moeten zijn, maar niet jaren moeten gaan duren’. Het is een impliciete verwijzing naar het Niod-rapport over Srebrenica dat bijna zeven jaar na de val van de enclave gepubliceerd werd. Ook Jeroen van Wijngaarden (VVD) wil eerst een debat over de urgente zaken en pas daarna terugkijken.

‘Les in bescheidenheid’

Vooruitlopend daarop zegt hij: ‘De Kamer heeft versnelling van de procedure voor tolken afgedwongen.’ Hij herinnert zich hoe ook hij vanuit het kabinet belerend werd toegesproken dat het ‘wel zorgvuldig’ moest en dat het ‘niet hetzelfde was als de aanvraag van een dakkapel in Apeldoorn’. Tot bleek dat het inderdaad zorgvuldig én sneller kon. ‘Dat is heel pijnlijk, want voor veel tolken is dus onnodig vertraging opgetreden.’

Van Wijngaarden wijst er op dat in tegenstelling tot in Srebrenica in dit geval alle grote landen ook aanwezig waren. Hij wil dat ook naar hun ervaringen wordt gekeken om beter te kunnen begrijpen hoe Nederland het ervan af heeft gebracht. ‘Maar hoe dan ook is dit een les in bescheidenheid.’

PODCAST

Oud-Afghanistan correspondent Natalie Righton vertelt op bloedstollende wijze hoe ze deze week via telefoons en Google Maps tientallen Nederlanders, tolken en hun familie in Kabul naar het vliegveld wist te loodsen. Waarom lukte dat Buitenlandse Zaken zelf niet? Luister de politieke podcast De kamer van Klok met Natalie Righton, Sheila Sitalsing, Pieter Klok, Raoul du Pré en Gijs Groenteman.

Meer over