Nieuws

Justitie onderzoekt verstrekking ‘zelfdodingspoeder’ Laatste Wil aan jonge vrouw

Het ‘zelfdodingspoeder’ van Coöperatie Laatste Wil wordt geregeld gebruikt door jonge mensen met ernstige psychische problemen, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Justitie doet strafrechtelijk onderzoek naar de verstrekking van dit ‘middel X’. Aanleiding is de dood van een 28-jarige vrouw in Den Haag.

Een flesje met het middel X. Volgens de voorzitter van Coöperatie Laatste Wil, die informatiebijeenkomsten houdt over de verkrijgbaarheid maar het middel niet verstrekt, worden gespreksleiders die middel X toch uitdelen, ontslagen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een flesje met het middel X. Volgens de voorzitter van Coöperatie Laatste Wil, die informatiebijeenkomsten houdt over de verkrijgbaarheid maar het middel niet verstrekt, worden gespreksleiders die middel X toch uitdelen, ontslagen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De vrouw nam in september 2020 het middel dat wordt aanbevolen door Coöperatie Laatste Wil (CLW), de organisatie die pleit voor zelfbeschikking rond het sterfbed. Vlak daarna kreeg ze spijt en belde 112. Een dag later overleed de vrouw. Haar nabestaanden vonden gegevens die doen vermoeden dat het dodelijke middel is verstrekt door iemand gelieerd aan CLW. Ze deden aangifte van hulp bij zelfdoding.

De politie heeft volgens de familie gezegd dat er een breder strafonderzoek loopt naar meerdere sterfgevallen van jonge mensen door zelfdodingspoeder. Het Openbaar Ministerie bevestigt onderzoek te doen, maar wil daar in het belang van de opsporing niets over kwijt.

CLW pleit voor een humaan middel om zelfstandig het leven te beëindigen, bijvoorbeeld bij een ‘voltooid leven’. In 2017 maakte de organisatie de ‘ontdekking’ van middel X bekend. CLW wilde dit dodelijke conserveermiddel zelf verstrekken, maar staakte de plannen toen justitie in 2018 dreigde met vervolging. Sindsdien gebeurt de verspreiding ondergronds.

Voorzitter Jos van Wijk van CLW noemt de Haagse zaak ‘vreselijk’, maar voelt zich niet verantwoordelijk. ‘Wij houden ons aan de wet. Wij verstrekken het middel niet.’

Wel houdt CLW informatiebijeenkomsten over de verkrijgbaarheid. Gespreksleiders die middel X toch uitdelen, worden volgens Van Wijk ontslagen. ‘Wij hebben vier mensen uit hun functie gezet vanwege het vermoeden dat dit gebeurde.’

Publiciteit

Critici stellen dat Laatste Wil de drempel tot zelfdoding verlaagt voor jonge mensen met psychische problemen. Emeritus hoogleraar suïcidepreventie Ad Kerkhof kent als behandelaar vier jonge vrouwen die hun leven beëindigden met middel X. Hij noemt de manier waarop CLW informatie verspreidt ondeskundig en kwaadaardig.

De meldingen bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) van het UMC Utrecht bevestigen dat de inname van ‘zelfdodingspoeders’ begon nadat CLW de publiciteit had gezocht met middel X.

Het gaat sinds 2017 om 51 meldingen. Het werkelijke gebruik ligt vermoedelijk veel hoger, omdat een geval alleen wordt geregistreerd als een hulpverlener het NVIC om advies vraagt. Volgens toxicoloog Antoinette van Riel van het NVIC zijn het ‘zeker niet alleen 60-plussers, maar ook dertigers, twintigers en zelfs enkele tieners’ die zelfdodingspoeders slikken. Het gaat naast middel X ook om een ander dodelijk conserveermiddel dat daar vaak mee wordt verward.

Opwelling

‘Er zitten veel mensen bij die in een opwelling dat spul lijken te hebben genomen’, zegt Van Riel. ‘Meerdere patiënten in onze meldingen zochten kort na de inname van het zelfmoordpoeder zelf hulp.’

Volgens het NVIC is van een ‘rustig’ overlijden lang niet altijd sprake. ‘Wij zetten vraagtekens bij de bewering dat dit tot een snelle, pijnloze dood leidt’, zegt Van Riel. ‘Soms duurde het tot 19 uur voordat iemand overleed. Patiënten werden ernstig ziek, met symptomen als benauwdheid, verwardheid en hartklachten. In één geval belde een man 112 met ernstige pijn op de borst. De ervaring was veel heftiger dan hij had verwacht.’

CLW-voorzitter Van Wijk denkt dat de verklaring is dat gebruikers middel X niet altijd juist toepassen.

Zelfdodingspoeders zijn volgens Van Riel internationaal een trend. ‘Uit publicaties blijkt dat in meerdere landen, waaronder de VS, het gebruik van deze middelen is gegroeid. Je kunt de toename dus niet volledig verklaren uit de publiciteit rondom Laatste Wil.’

Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0900-0113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.

Meer over