AnalyseMyanmar

Junta Myanmar jaagt op Chin-rebellen, waarnemers vrezen een nieuwe genocidale campagne

Rohingya-vluchtelingen, onder wie veel kinderen, verlaten de boot waarmee zij de grens naar Bangladesh zijn overgestoken, op de vlucht voor het geweld in Myanmar. Beeld Danish Siddiqui / Reuters
Rohingya-vluchtelingen, onder wie veel kinderen, verlaten de boot waarmee zij de grens naar Bangladesh zijn overgestoken, op de vlucht voor het geweld in Myanmar.Beeld Danish Siddiqui / Reuters

De crisis in Myanmar is in een nieuwe fase beland. De confrontatie tussen junta en oppositie speelt zich niet meer af op straat, maar in de bergen en de jungles. In het noordwesten maakt het leger zich op voor net zo’n brute aanval als die waarvan de Rohingya in 2017 het slachtoffer werden.

Ben van Raaij

De Regering van Nationale Eenheid, de schaduwregering van de democratische oppositie in Myanmar, haalde vorige week in één dag 3 miljoen dollar op voor haar strijd tegen de militaire junta die in februari de gekozen regering van Aung San Suu Kyi afzette. Einddoel: 1 miljard dollar, via renteloze obligaties. Vrijdag dreigde de junta met zware celstraffen voor iedereen die meedoet aan deze vorm van ‘terrorismefinanciering’.

Lees hier alles wat u moet weten over de crisis in Myanmar.

Geld ophalen voor wapens: het tekent de nieuwe fase in de strijd tegen de junta van generaal Min Aung Hlaing, waarbij al zeker 1300 burgers omkwamen. Geweldloze protesten en stakingen maakten plaats voor gewapend verzet, eerst met slingers en katapulten in de steden, later meer georganiseerd op het platteland, met name in de grensgebieden waar tientallen etnische afscheidingsbewegingen al decennia strijden voor autonomie.

Begin september sloten de schaduwregering en een aantal afscheidingsbewegingen een akkoord en riepen op tot een ‘nationale opstand’ tegen de junta. Lokale milities van activisten, de People’s Defense Force, die soms over niet meer beschikken dan zelfgemaakte wapens, binden sindsdien samen met de geharde etnische rebellen (die hen soms trainen) de strijd aan tegen het door China en Rusland bewapende regeringsleger.

Veel activisten zijn uitgeweken naar de grensgebieden, zoals de acht artsen en verpleegsters die vorige week werden opgepakt in Kayah State, waar ze gewonden verpleegden in een kerk. Anderen opereren in het heartland van Myanmar en doen daar aan sabotage en gerichte aanslagen. Zo werd onlangs een topman gedood van Mytel, een telecombedrijf met banden met het leger. Geregeld worden ook legerinformanten geliquideerd.

Volledige burgeroorlog

Volgens de net afgezwaaide speciale VN-gezant voor Myanmar, Christine Schraner Burgener, is geen sprake meer van een intern gewapend conflict maar van een ‘volledige burgeroorlog in het hele land’. Economie, medische zorg en onderwijs zijn ingestort, en de bevolking lijdt onder voedseltekorten en prijsstijgingen. Sinds de coup zijn honderdduizenden mensen op drift geraakt, bovenop de velen die al ontheemd waren door de conflicten in de etnische grensgebieden. Volgens de VN hebben meer dan drie miljoen mensen dringend hulp nodig.

Een nieuwe escalatie dreigt de crisis nog te verergeren. Het regeringsleger bereidt een groot ‘contraterrorisme’-offensief voor in Chin State, in het noordwesten, waar de afscheidingsbeweging van de christelijke Chin; het Chin Nationaal Front, al vanaf de jaren tachtig het regeringsleger bevecht. Sinds kort samen met de lokale milities van de oppositie, de Chinland Defense Force en milities in de belendende Magway en Sagaing Divisions.

Vorige week stak het regeringsleger in de stad Thantlang honderden huizen en kerken in brand. Volgens het leger een reactie op terreuraanvallen van lokale milities. De opstandelingen zouden zich in de stad hebben verborgen en de bluswerkzaamheden onmogelijk hebben gemaakt, ook doordat ze een brug naar de regionale hoofdstad Hakha hadden opgeblazen. Zeker 50.000 inwoners van Thantlang zouden naar India zijn gevlucht.

Genocidale campagne

Het schrikbeeld is dat de operaties in Chin State (en het noordelijke Kachin State) ontaarden in eenzelfde soort geweldsorgie als zich in 2017 afspeelde in Rakhine State. Daar begon het leger – eveneens onder het mom van het neerslaan van terrorisme – een genocidale campagne tegen de Rohingya; moslims die in Myanmar als ongewenste indringers worden gezien. Tientallen dorpen werden afgebrand, duizenden mensen gedood of verkracht, wat leidde tot een exodus van 700.000 Rohingya naar Bangladesh. Alleen zullen ditmaal de christenen de klos zijn.

Experts waarschuwen al wekenlang voor dit onheilsscenario. Begin november vroegen meer dan 500 burgerrechtengroepen om een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad vanwege de dreigende escalatie in Chin State, Magway en Sagaing. Vrijdag spraken zeven westerse landen, waaronder de VS, hun grote zorg uit over het legeroffensief, en riepen de junta op alle geweld te staken. Ook vroegen de zeven, die eerder al sancties en een wapenembargo tegen Myanmar instelden, andere landen om hun steun aan de junta in te trekken.

Een vreedzame oplossing - herstel van de democratie en een federale grondwet die minderheden beschermt - lijkt echter verder weg dan ooit. Mede door verdeeldheid in de internationale gemeenschap. De V-raad riep de junta in maart al op het geweld te stoppen, maar kwam door verzet van China en Rusland nooit tot veroordeling van de coup. Een lichtpuntje is dat de regionale landenclub ASEAN, die zich lang neutraal opstelde, grote buur China begint te trotseren: juntaleider Min Aung Hlaing was deze maand niet welkom op de laatste top.

Uitspraak tegen Aung San Suu Kyi

Aung San Suu Kyi, de afgezette regeringsleider van Myanmar, krijgt 6 december het eerste vonnis te horen in de reeks rechtszaken die de militaire junta tegen haar aanspande. Het gaat om een aanklacht wegens ‘het overtreden van de coronaregels’. Tegen de 76-jarige Suu Kyi, die sinds de staatsgreep van februari vastzit, lopen ook zaken wegens opruiing, corruptie en het illegaal importeren van walkietalkies. In totaal hangen haar tientallen jaren gevangenisstraf boven het hoofd. Twee weken geleden werd Suu Kyi ook nog aangeklaagd voor verkiezingsfraude bij de verkiezingen van vorig jaar, die haar Nationale Liga voor Democratie met overmacht won.

Meer over