Junk vooral in de ban van leugens

Het bestaan en het denken van de junk worden volkomen beheerst door de verslaving. Volgens H.J. Langen stelt een gedwongen opname hem in staat om een onbevangen keuze te maken tussen een leven met, of een leven zonder drugs....

DE HERINVOERING van dwangverpleging voor verslaafden moet inderdaad serieus worden overwogen, zoals René Paas schrijft (Forum, 2 oktober).

Onder het mom van het recht op zelfbeschikking laten we verslaafden aanmodderen, lijden, en desnoods creperen, met alle maatschappelijke gevolgen van dien.

Het is het dilemma waar ik als verslavingshulpverlener maar al te vaak mee heb geworsteld, omdat er diverse belangen als veiligheid, welzijn en gezondheid worden opgeofferd aan dat ene belang: recht op zelfbeschikking.

Naarmate de overlast toeneemt en andere adequate oplossingen uitblijven, mag herinvoering van dwangverpleging niet langer worden uitgesloten. Trouwens, zelfs zonder die overlast zou het bij bepaalde verslaafden wel degelijk vanuit positieve overwegingen kunnen worden toegepast als we ons realiseren wat het probleem verslaving bij ernstig verslaafden precies inhoudt.

Verslaving heeft behalve invloed op het gedrag en handelen, ook invloed op het denken. Het denken past zich aan aan het verslavingsgedrag, het staat geheel in het teken van de verslaving. Het denken levert drogredenen, excuses en andere manipulerende smoesjes die er slechts op gericht zijn het gebruik van het middel veilig te stellen.

Dit denken levert bij veel ernstig verslaafden de overtuiging op dat het leven zonder dat middel onleefbaar is; hij of zij kan zich niet voorstellen dat zo'n leven nog iets aantrekkelijks kan hebben. En de hulpverlener ziet niet altijd kans dat te doorbreken.

Welnu: zo'n verslaafde die in dat denken zit vastgeroest, heeft geen oor meer voor een gesprek over afkicken. Vaak wordt dan zo makkelijk gezegd: hij (of zij) kiest ervoor om te blijven gebruiken. Maar die keuze wordt toch beïnvloed door een nogal ziekelijke vorm van denken. Dus daarmee is de kous nog niet af.

Zelf heb ik een aantal goede ervaringen opgedaan met het toepassen van trucs om ongemotiveerde verslaafden de kliniek in te krijgen. Eenmaal opgenomen in de beschermende en verzorgende sfeer, zag ik ze soms opbloeien en waren ze gelukkig met deze ingreep.

Ik ging uit van de gedachte dat een verslaafde pas een gerichte en verstandige keus kan maken als hij (of zij) echt beseft wat beide leefomstandigheden - dus zowel mét het middel als zónder het middel te leven - hem (of haar) als persoon te bieden hebben.

Pas als een cliënt na zo'n periode bewust terugkeert naar de oude situatie, is zo'n keuze min of meer te respecteren. Maar om zo'n keuze te kunnen maken moet de verslaafde toch zeker enkele maanden in onthouding van het middel leven. Dan pas ontstaat er enig inzicht in de vraag: kan ik überhaupt zonder dat middel leven en wat heeft het leven dan nog voor mij in petto?

Zo'n opgelegde bezinningsperiode lijkt mij van belang voor een bepaalde groep van ernstig verslaafden. Als dat te bereiken is door middel van dwangverpleging - niet te verwarren met dwangbehandeling - dan lijkt me dat, zeker onder de huidige omstandigheden, alleszins verdedigbaar.

H.J. Langen is verslavingshulpverlener.

Meer over