'Jullie verkiezingen zijn saai, Franse niet'

'Wéér de oude leuzen. De slogans. De beschuldigingen over en weer. Dat is de teleurstellende reactie van politici na deze verkiezingen waarin de Franse kiezers duidelijk te kennen gaven: probeer eindelijk eens de ideologische verschillen te overbruggen; pak de problemen samen aan, stop de massale werkloosheid en geef jongeren een...

Van onze verslaggever

Ben Haveman

AMSTERDAM

Marie-Claire Cécilia (39) uit Ede, sinds 1982 in Nederland, heeft hoofdschuddend naar de Franse zender TV5 gekeken. Zondagavond tekent zich rond tien uur een lichte voorsprong van links af, in plaats van de krappe overwinning die de opiniepeilers hadden toebedacht aan rechts. 'Ik ben niet verrast, Zó'n gering verschil tussen de Parti Socialiste en de rechtse regeringscombinatie RPR/UDF laat zien dat Franse kiezers cohabitation, samenwerking, willen.

'Maar wat doen de politici? Ze spelen een partijtje verbale tennis met de gebruikelijke bla-bla. Ik kan me voorstellen dat de kiezer zegt: ik ga naar een leuke film op Canal Plus zitten kijken.'

Cécilia geeft Franse les aan het Maison Descartes in Amsterdam en legt de laatste hand aan haar Franse vertaling van Adriaan van Dis' roman Indische Duinen. Ze is getrouwd met een Nederlander en heeft zowel de Franse als de Nederlandse nationaliteit. Kan dus stemmen (voorkeur: 1. de Groenen en 2. de communisten). Alleen zijn haar papieren niet in orde. ('Ik was verrast, ik dacht dat er pas volgend jaar verkiezingen zouden zijn.')

Ook haar landgenoot Christophe de Voogd heeft niet gestemd voor de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamerverkiezingen. De Voogd (39) doceert geschiedenis aan het Instituut voor Politieke Wetenschappen in Parijs en heeft de verkiezingen laten schieten voor een weekendje Amsterdam. En dat voor iemand die adviseur was van Jack Lang, minister van Cultuur onder Mitterrand. 'De campagne was slecht', verontschuldigt De Voogd zich, die Nederlandse grootouders had en het boek Geschiedenis van Nederland schreef.

De eerste resultaten laten een opmars van het extreem-rechtse Front National zien in de Elzas.

Bij haar laatste bezoek aan Parijs zegt Cécilia geschrokken te zijn van het aantal bedelaars en daklozen. 'Overal zie je de armoede.' Maar dat probleem kun je niet volledig toeschrijven aan rechts, corrigeert De Voogd. 'Ons sociale stelsel is niet op daklozen ingesteld.' Cécilia: 'Chirac heeft beloofd dat hij de sociale breuk zou herstellen. Maar het is bij mooie praatjes gebleven.'

Cécilia is bang dat de middenklasse in Frankrijk verdwijnt. Dat de reiziger moet betalen voor de privatisering van de spoorwegen. De Voogd zegt: mochten de socialisten volgende week hun voorsprong vergroten, dan zullen ze zich niet vernieuwen 'en dat is nou juist nodig. Jospin is geen Tony Blair, helaas.' De impopulaire rechtse regeringsleider Juppé is volgens hem na deze uitslagen 'politiek dood'.

Cécilia: 'Juppé is ook burgemeester van Bordeaux en zijn stad krijgt onevenredig veel geld uit de pot voor probleemwijken. De regeringsmacht is veel te groot.'

De aanhangers van Le Pen geven in de tweede ronde de doorslag: of ze op de regeringspartij stemmen of op links. Dan zijn er minder thuisblijvers dan vandaag, weet De Voogd. Le Pen ('grote persoonlijkheid, demagoog en maakt een show met metaforen die het volk aanspreken'): de vergelijking met Janmaat valt.

'Jullie Nederlanders zeggen altijd: zoiets zou bij ons niet kunnen bestaan. Met andere woorden: in Frankrijk is er geen echte democratie. Altijd het vingertje. Dat wij Fransen zo nationalistisch zijn. Nederlanders willen bewijzen dat ze anders zijn dan de rest van de wereld en dat is heel pretentieus.' Dat is pas nationalistisch, zegt De Voogd. Cécilia: 'Als er Turken in de straat komen wonen, houdt de Nederlandse tolerantie ineens op.'

Verkiezingen in Nederland zijn saai, zegt ze. Weinig gepassioneerd, in tegenstelling tot de Franse. Maar beiden zijn het er over eens: Frankrijk zou wel iets van het Delta-model moeten adopteren. Coalitievorming à la Pays-Bas. We drinken er een glaasje wijn op. Australische. 'Wel een provocatie, hoor', zegt De Voogd.

Meer over