Juliana (94) in slaap overleden

Prinses Juliana (94) is zaterdagochtend in haar slaap overleden aan de complicaties van een longontsteking. De prinses stierf op paleis Soestdijk in aanwezigheid van haar man prins Bernhard, haar drie oudste dochters en een aantal kleinkinderen....

Naar verwachting wordt prinses Juliana op 30 of 31 maart bijgezet in het familiegraf van de Oranje-Nassau's in de Nieuwe Kerk te Delft. Dit is afhankelijk van het feit of bevriende vorstenhuizen en andere belangrijke internationale gasten tijdig kunnen bevestigen of zij de bijzetting op een van die dagen kunnen bijwonen.

Zaterdagochtend na het overlijden landde Juliana's jongste dochter prinses Christina op Schiphol. Koningin Beatrix, prinses Irene en prinse Margriet waren vrijdagavond al bij Juliana. Kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima keren zondag vervroegd terug van wintersport uit Lech, waar de koninklijke familie gebruikelijk haar wintersportvakantie doorbrengt.

Minister-president Balkenende maakte zaterdagochtend met een officiële toespraak op televisie het overlijden bekend. 'In haar verliezen we een warme en betrokken vrouw, een moeder van ons allen', aldus de premier. 'Zij was een voorvechtster van solidariteit, betrokkenheid en menselijke waardigheid.'

Oud-premier Piet de Jong (KVP) herinnerde zich koningin Juliana als een staatshoofd 'die niet pushte'. De Jong bedoelde dat zij onderwerpen onder de aandacht bracht, maar niets verordonneerde.

De gezondheidssituatie van de oude prinses leek stabiel maar kwetsbaar. Haar ouderdomsdementie maakte het Juliana in het laatste jaar onmogelijk haar man, dochters en kleinkinderen nog te herkennen. Hoewel de ziekte van Alzheimer voortschreed, ging het de laatste anderhalf jaar beter met haar.

Betekenisvol in die ontwikkeling was het feit dat Juliana de verpleegster kreeg, die prins Claus tot diens einde had begeleid. Haar buien, waarin zij onhandelbaar was, stopten met de komst van die verpleegster.

De kwetsbaarheid van haar gezondheid werd door een ingewijde zaterdag omschreven met de woorden: 'Het kon heel snel met haar gebeurd zijn, maar haar laatste levensfase kon ook nog een half jaar voortduren.'

Het laatste optreden van Juliana was 1998 bij het eerste huwelijk van haar kleinkind prins Maurits met Marilène van den Broek. Daarover brak een rel uit toen zij als protestants oud-staatshoofd ter communie ging tijdens de inzegening van het kerkelijk huwelijk.

Een jaar later trad zij aan de vooravond van haar negentigste verjaardag met een verklaring uit het openbare leven. Juliana schreef eind februari 1999 een brief, waarin zij aangaf dat haar deelname aan officiële verplichtingen vanaf nu voorbij was. Juliana: 'Omdat het optreden naar buiten op mijn hoge leeftijd te veel van mij eist.'

Juliana maakte als staatshoofd veertien kabinetten mee: vanaf de wederopbouw in 1948 tot het begin van de jaren tachtig, toen zij aftrad als koningin. Zaterdag werd zij in tal van media geroemd als een koningin van het volk, die wars was van protocol en gewichtigdoenerij. Koningin Juliana wenste niet als 'majesteit' maar als 'mevrouw' te worden aangesproken. In haar stijl was zij een reactie op haar moeder Wilhelmina, die afstandelijkheid hoog in het vaandel had. Juliana wilde de benaderbare moeder van de natie zijn, met een open oog en oor voor de zwakkeren in de samenleving.

Koningin Juliana maakt in haar rol als staatshoofd enkele zware crises mee.

Die rond Greet Hofmans, een gebedsgenezeres die grote invloed zou hebben gehad op Juliana, werd in 1956 manifest. Naar vorige maand bleek, had prins Bernhard enkele bevriende journalisten ingelicht om duidelijk te maken dat er van alles misging aan het hof. De redevoeringen van koningin Juliana hadden een pacifistische onderstroom in de Koude-Oorlogjaren, wat door velen niet op prijs werd gesteld. Er werd een commissie van wijze mannen ingesteld, die de crisis moest bezweren.

Meer over